تبیین چالش های اجرای خط مشی های عمومی در حوزه علوم، تحقیقات و فناوری

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران

چکیده

بی تردید تبدیل شدن به کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه، مستلزم مدیریت و هدایت حوزه علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در مسیری صحیح است. نهادهای متعددی با خط مشی گذاری در این حوزه نقشی موثر در زمینه هدایت و مدیریت حوزه عتف ایفاء می کنند که از مهم ترین آنها می توان به مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس شورای اسلامی و به ویژه کمیسیون آموزش و تحقیقات آن و همچنین شورای عالی عتف و نیز معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری اشاره کرد. علی رغم تصویب خط مشی های متعدد در این حوزه، موانع متعددی در مسیر اجرای آنها وجود دارد و بسیاری از این خط مشی ها به صورت کامل اجرا نشده و یا کلا رها می شوند. هدف این پژوهش شناسایی و تبیین موانع اجرای خط مشی های حوزه عتف است. پژوهش با رویکرد کیفی انجام گرفته، داده های مورد نیاز برای انجام پژوهش از مصاحبه با خبرگان (مسوولین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، روسا و معاونین دانشگاه ها و برخی صاحب نظران این حوزه) گردآوری شده است. نمونه گیری به روش گلوله برفی انتخاب و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل تم انجام شده است. بر اساس یافته های پژوهش، 25 عامل به عنوان موانع شناسایی شده اند که در قالب 5 مولفه اصلی موانع ناشی از عملکرد افراد و نهادهای خط مشی گذار، موانع ساختاری و مدیریتی، موانع ناشی از ماهیت مسائل حوزه عتف، موانع مربوط به مجریان خط مشی و موانع محیطی دسته بندی گردیده اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Challenges of the Implementation of Public Policies in the Field of Science, Research and Technology

نویسندگان [English]

  • Tayyebeh Abbasi 1
  • Vahid Beygi 2
1 Assistant Prof. of public administration, Faculty of management, university of tehran, Tehran, Iran
2 PhD Student in public Administration, Faculty of management, university of tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Doubtless, becoming a developed country with the first stage in economic, science and technology at the regional level requires management and direction of science, research and technology (SRT) on the correct direction. Several institutions by policy making in this area play an effective role inthe directing and managing of SRT, which the most important of them are: the ExpediencyDiscernment Council, Supreme Revolutionary Cultural Council, Parliament and especially the Commission of Education and Research and the Deputy of Science and Technology of president. Despite the adoption of multiple policies in this area, there are several obstacles in the way of their implementation and many of these policies are not implemented completely or are released. The aim of this study is to identify and explain the obstacles to the implementation of SRT policies. Research carried out in qualitative approach and data’s needed to conduct research has been gathered using interviews with experts (Ministry of Science, Research and Technology, directors and deputies of universities and some experts in this field). Snowball sampling was conducted and data analyzed using thematic analysis. According to the findings, 25 factors identified as barriers in five main components: obstacles arising from the performance of the policy making institutions, structural and managerial barriers, barriers due to the nature of problems of SRT, barriers due to implementers’ performance and environmental barriers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Public policy making
  • Public policy implementation
  • Science research and technology (SRT)
[1] قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394-1390)، مصوب 15/10/1389 مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی کشور، 28/10/1389، شماره 16470.

[2] قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی، روزنامه رسمی کشور، 02/06/1383، شماره 7213.

[3] Hay, C. (2004). Taking ideas seriously in explanatory political analysis. British Journal of Politics and International Relations, 6(2), 142-149.

[4] Dye, R. T. (2005). Understanding public policy. New Jersey: Pearson Education, Inc.

[5] Paudel, N. R. (2009). A critical account of policy implementation theories: status and reconsideration. Nepalese Journal of Public Policy and Governance, 25(2), 36-54.

[6] O'Toole, L. J. (1995). Rational choice and policy implementation: Implications for interorganizational network management. The American Review of Public Administration, 25(1), 43-57.

[7] Pressman, J. and Wildavsky, A. (1974). Implementation. Berkeley: University of California Press.

[8] Van Meter, D. S., & Van Horn, C. E. (1975). The policy implementation process a conceptual framework. Administration & Society, 6(4), 445-488.

[9] Sabatier, P., & Mazmanian, D. (1980). The implementation of public policy: A framework of analysis. Policy studies journal, 8(4), 538-560.

[10] Lester, P. J., Bowman, A., Goggin, M. and O’Toole, L. (1995). "Public Policy Implementation: Evolution of the Field and Agenda for Future Research". Research in Public Policy Analysis and Management, Volume 7, 71-94.

[11] Kraft, E. M. (2004). Public policy: politics, analysis, and alternatives. Washington: CQ Press.

[12] Shafritz, J. M. Layne, K. S., Borick, C. P. (2005). Classics of Public Policy. New York: Pearson Education Inc.

[13] Hill, M., & Hupe, P. (2002). Implementing Public Policy: Governance in Theory and in Practice. London: SAGE Publications.

[14] Pülz, H., and Treib, O. (2007). Implementing Public Policy. In F. Fischer, M. J. Gerald, & S. S. Mara, Handbook of public policy analysis (pp. 89-108). New York: CRC press.

[15] Brynard, P. A. (2005). Policy Implementation: Lessons for Service Delivery. 27th Aapam Annual Roundtable Conference, Livingstone, Zambia.

[16] هاولت، مایکل و رامش، ام. (2001). مطالعه خط‌مشی عمومی. ترجمه عباس منوریان و ابراهیم گلشن. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.

[17] Calista, D. (1994). Policy Implementation. New York: Marcel Dekker.

[18] اعرابی، سید محمد و رزقی رستمی، علیرضا. (1384). آسیب‌شناسی اجرای خط‌مشی‌های صنعتی کشور. سومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، تهران.

[19] دانایی‌فرد، حسن؛ ثقفی، عماد و مشبکی، اصغر. (1389). اجرای خط‌مشی عمومی: بررسی نقش عقلانیت در مرحله تدوین خط‌مشی. مدرس علوم انسانی، 14(4)، 79-106.

[20] مرتضوی، مهدی؛ فروزنده دهکردی، لطف‌الله و زارع‌پور، فضل‌الله. (1391). ارزیابی و اولویت‌بندی موانع اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری. مدرس علوم انسانی، 16(1)، 131- 148.

[21] شریف‌زاده، فتاح؛ الوانی، سید مهدی؛ رضایی‌منش، بهروز و مختاریان‌پور، مجید. (1392). موانع اجرای سیاست‌های فرهنگی کشور طی برنامه‌های اول تا چهارم توسعه: بررسی تجربیات مدیران فرهنگی. اندیشه مدیریت راهبردی، سال هفتم، شماره 1، صص 33-77.

[22] Honig, I. (2006). New direction in education policy implementation. New York: state university of New York Press.

[23] Baharom, A. (2008). Organisational Determinants ofPolicy Implementation: A contextual study of Malaysia and China. Administrative Experiences and Regional Cooperation in the Era of a Growing China internatiomal conference, (pp. 1-17), Shah Alam.

[24] Tummers, L. (2011). "Explaining the willingness of public professionals to implement new policies: a policy alienation framework". International Review of Administrative Sciences, 555-581.

[25] Braun, V. and Clarke, V. (2006) "Using thematic analysis in psychology". Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.

[26] Baltar, F. and Ignasi, B. (2012). "Social research 2.0: virtual snowball sampling method using Facebook". Internet Research, 22(1), 57-74.

[27] Kvale, S. (1996). Interviews: An Introduction to Qualitative Research Interviewing. California: Sage Publications, Thousand Oaks California.

[28] Creswell, J. and Miller, D. (2000). "Determining validity in qualitative inquery". Theory into practice, 39(3), 123- 130.

[29] Anderson, J. E. (1977). In poblic policy making (third edition ed.). boston: Houghton Mifflin.

[30] Spratt, K. (2009). Policy Implementation Barriers Analysis: Conceptual Framework and Pilot Test in Three Countries. Washington, DC: Futures Group, Health Policy Initiative, Task Order.

[31] Hogwood, B., and Gunn, L. (1984). Why perfect implementation is unattainable? Policy analysis for real world. Oxford: Oxford university press.

[32] عباسی، طیبه؛ دانایی‌فرد، حسن؛ آذر، عادل و الوانی، سید مهدی (1389). تبیین تغییر خط‌مشی با استفاده از نظریه جریانات چندگانه کینگدون؛ مطالعه موردی تغییر قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. سیاست علم و فناوری، سال سوم، شماره 1، صص 81ـ98.