انجمن مدیریت فناوری و نوآوری ایران سیاست علم و فناوری 20080840 19 2 2026 06 22 Reducing the Technological Gap in the Home Appliances Industry: Lessons Learned from the Catch-Up Experiences of Iranian Firms کاهش شکاف فناورانه در صنعت لواز م خانگی: درس آموخته هایی از تجارب همپایی بنگاه های ایرانی 55 74 14192 10.22034/jstp.2026.12295.2044 FA مجید جلیلی دانشیار گروه پژوهش های بازرگانی داخلی، موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی، تهران، ایران Journal Article 2026 05 03 Technological catch-up, as a process of narrowing the gap with forerunners, is considered one of the pillars of international competitiveness in the industrial sector. This paper aims to develop a localized framework for technological catch-up by analyzing the successful experiences of Iranian firms in the home appliance industry over a five-year period. The present research is applied in orientation and exploratory in terms of objective. In the first step, through the analysis of financial statements and market share, seven top firms that had successfully introduced new high-tech products were purposefully selected. In the second step, data were collected through semi-structured interviews with managers and industry experts, as well as qualitative content analysis of firms' executive plans, leading to the extraction of 15 key factors affecting catch-up. In the third step, using confirmatory factor analysis based on 54 questionnaires, a structural equation model was developed to explain the relationships between latent and observed variables. The results show that success in technological catch-up results from the simultaneous interaction of four main dimensions: "technology regime" (including short development cycles, access to external knowledge, and reverse engineering), "institutional environment" (including supportive government interventions, import bans, and facilitation of university-industry linkages), "catch-up strategy" (including following the path of forerunners and taking advantage of windows of opportunity), and "firm-level capabilities" (including technological, innovative, and production capabilities). While consistent with international models, the obtained model highlights the more prominent role of institutional interventions and the specific contingencies of Iran's economy. Successful firms have followed the catch-up path in accordance with the reverse life-cycle pattern, moving from reverse engineering and gradual design toward new product development. The proposed four-dimensional framework provides implications for policymakers to design stage-based supports and strengthen firm-level capabilities. فرارسی فناورانه به عنوان فرایند کاهش شکاف با پیشگامان، یکی از ارکان رقابت‌پذیری بین‌المللی صنایع محسوب می‌شود. این مقاله با هدف توسعه چارچوبی بومی برای فرارسی فناورانه، تجارب بنگاه‌های موفق ایرانی در صنعت لوازم‌خانگی را طی یک دوره پنج‌ساله واکاوی می‌کند. پژوهش حاضر از نظر جهت‌گیری، کاربردی و از منظر هدف، اکتشافی است. در گام اول، با تحلیل صورت‌های مالی و سهم بازار، هفت بنگاه برتر که محصولات جدید با فناوری بالا معرفی کرده بودند، به صورت هدفمند انتخاب شدند. در گام دوم، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران و خبرگان صنعت و تحلیل محتوای کیفی برنامه‌های اجرایی، به استخراج ۱۵ عامل کلیدی انجامید. در گام سوم، با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مبتنی بر ۵۴ پرسشنامه، مدل معادلات ساختاری برای تبیین روابط متغیرها توسعه یافت. نتایج نشان می‌دهد موفقیت در فرارسی حاصل تعامل چهار بُعد اصلی است: «رژیم فناوری» (چرخه توسعه کوتاه، دسترسی به دانش خارجی، مهندسی معکوس)، «محیط نهادی» (حمایت دولتی، ممنوعیت واردات، پیوند دانشگاه و صنعت)، «راهبرد فرارسی» (دنباله‌روی از پیشگامان و بهره‌گیری از پنجره‌های فرصت) و «قابلیت‌های درون‌بنگاهی» (قابلیت فناورانه، نوآورانه و تولیدی). مدل ضمن انطباق با مدل‌های بین المللی نقش پررنگ‌تر مداخلات نهادی و اقتضائات اقتصاد ایران را برجسته می‌کند. بنگاه‌های موفق مسیر فرارسی را مطابق با الگوی چرخه عمر معکوس، از مهندسی معکوس و طراحی تدریجی به سمت توسعه محصول جدید پیموده‌اند. چارچوب چهاربعدی ارائه شده، دلالت‌هایی برای سیاستگذاران در جهت طراحی حمایت‌های مرحله‌ای و تقویت قابلیت‌های درون‌بنگاهی فراهم می‌آورد. https://jstp.nrisp.ac.ir/article_14192_671a2ab0ee353e3c69a94e5570586d7d.pdf