انجمن مدیریت فناوری و نوآوری ایران سیاست علم و فناوری 20080840 19 2 2026 06 22 Why Does Academic Research Fail to Reach Society? A Mixed Analysis of Factors Affecting the Effectiveness of Academic Research چرا تحقیقات دانشگاهی به جامعه نمی‌رسند؟ تحلیل آمیخته عوامل مؤثر بر اثربخشی تحقیقات دانشگاهی 37 53 14191 10.22034/jstp.2026.12263.2026 FA محمد اصلاحی دکترای آموزش عالی گرایش اقتصاد و مدیریت مالی، گروه مدیریت برنامه ریزی آموزشی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. امیر شهسواری استادیار آموزش عالی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2026 04 07 A persistent question in society concerns how academic research can be directed toward addressing societal challenges. Accordingly, the study aimed to analyze the status of research performance indicators and dimensions of university research effectiveness, as well as to explain the factors influencing the effectiveness of university research at the University of Tehran. In this study, the quantitative assessment of effectiveness was conducted through performance and output indicators, while the institutional, interactive, and outcome dimensions of research effectiveness were explored in the qualitative phase. To this end, quantitative data were analyzed first, and the findings were deepened and elaborated through qualitative inquiry. The results of the first phase—estimating and describing the current level of university research effectiveness at the University of Tehran and comparing it with the objectives stated in national policy documents and the university’s Third Strategic Plan (2017–2021)—revealed that despite relative growth in certain research outputs, the overall level of research effectiveness remained below the desired condition and planned targets. The findings of the second phase—an exploratory qualitative examination of the institutional factors and mechanisms underlying the limited effectiveness of university research, based on the perspectives of 12 academic and executive experts—indicated that factors such as the absence of research governance, the prevalence of score-oriented academic practices, weak or nonexistent substantive demand for research, and the erosion of research human capital were among the institutional mechanisms contributing to this situation. The study demonstrated that a shift from the “measurement of scientific outputs” toward the “institutional explanation of research effectiveness” is a requirement in science evaluation studies. Such an approach can provide a basis for rethinking science policy and designing more balanced evaluation systems in which impact quality, societal engagement, and the sustainability of human capital are considered alongside the quantity of scientific production همیشه این پرسش در سطح جامعه مطرح می‌شود که چگونه می‌توان تحقیقات دانشگاهی را بیش از پیش در خدمت حل مسائل جامعه درآورد. در این راستا هدف پژوهش حاضر تحلیل و تبیین عوامل مؤثر بر اثربخشی تحقیقات دانشگاهی در دانشگاه تهران در بازه زمانی ۱۳۹۶–۱۴۰۰ است. براین اساس، ابتدا داده‌های کمی تحلیل شد و سپس بر مبنای یافته‌های این بخش، تعمیق و تکمیل این یافته‌ها در بخش کیفی دنبال شد. بدین ترتیب نتایج مرحله اول، یعنی برآورد و توصیف وضع موجود میزان اثربخشی تحقیقات دانشگاهی در دانشگاه تهران و مقایسه آن با اهداف مصرح در اسناد بالادستی و برنامه راهبردی سوم دانشگاه، نشان داد که علی‌رغم رشد نسبی در برخی بروندادهای پژوهشی، سطح کلی اثربخشی تحقیقات دانشگاهی پایین‌تر از وضعیت مطلوب و اهداف برنامه‌ای بوده است. در ادامه، نتایج مرحله دوم، یعنی تبیین چرایی اثربخشی پایین این تحقیقات نشان داد که این وضعیت تحت تأثیر منابع‌مالی اختصاص‌یافته به پژوهش و کمّیت و کیفیت اعضای هیات‌ علمی در دانشگاه تهران می‌باشد. در نهایت نتایج مرحله سوم، یعنی تبیین اکتشافی و کیفی سایر عوامل و سازوکارهای نهادی مؤثر بر اثربخشی پایین تحقیقات دانشگاهی از منظر 12 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی و متخصصان دانشگاهی نشان داد عواملی همچون فقدان حکمرانی پژوهش، بازی امتیازبندی و امتیازگیری، ضعف یا فقدان تقاضای واقعی و قابل توجه برای پژوهش و تحلیل رفتن سرمایه انسانی پژوهش از جمله این عوامل و سازوکارهای نهادی هستند. در مجموع، پژوهش حاضر نشان داد گذار از «سنجش تولیدات علمی» به «تبیین نهادی اثربخشی» ضرورتی اساسی در مطالعات ارزیابی علم است. این رویکرد می‌تواند مبنایی برای بازاندیشی در سیاست‌گذاری علم و طراحی نظام‌های ارزیابی متوازن‌تر فراهم آورد که در آن‌ها کیفیت اثر، تعامل اجتماعی و پایداری سرمایه انسانی در کنار کمیت تولید علمی مورد توجه قرار گیرد. https://jstp.nrisp.ac.ir/article_14191_196dce92bdd060e36bd9689c3981d4c5.pdf