ارزیابی عملکرد مراکز تحقیقاتی با استفاده از رویکرد مدل‌ تعالی سازمانی؛ مطالعه موردی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

نویسندگان

1 عضو هیأت‌علمی گروه اقتصاد علم، تحقیقات سیاست علمی کشور

2 عضو هیأت‌علمی گروه مهندسی صنایع، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران

3 دانشجوی دکتری سیاست‌گذاری علم و فناوری، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

یکی از جنبه‌های کلیدی تضمین رقابت بلندمدت برای سازمان‌ها، کشورها و یا مناطق، توسعه دانش‌بنیان است که در این بین، مراکز تحقیقاتی نقش حائز اهمیتی را ایفاء می‌کنند. رشد سریع تقاضا برای تحقیق و توسعه باعث ظهور طیف وسیعی از مراکز تحقیقاتی شده و همراه با ظهور چنین مراکزی، نیاز به بکارگیری سازوکارهایی برای ارزیابی عملکرد آنها هم ضروری به نظر می‌رسد. تحقیقات متعددی در زمینه ارزیابی عملکرد سازمان‌های مختلف (خدماتی، تولیدی و...) انجام شده اما در حوزه ارزیابی عملکرد مراکز تحقیقاتی، تحقیقات نادر است. با توجه به ضرورتِ موضوع، در این مقاله با بکارگیری چارچوب EFQM (نسخه 2010) و از منظر پنج بُعد توانمندسازهای آن، اقدام به ارزیابی عملکرد مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور شده است. نتایج بررسی در هر یک از این ابعاد نشان می‌دهد که مرکز در حوزه رهبری در وضعیتی مطلوب‌تر و در حوزه شراکت‌ها و منابع در وضعیتی ضعیف‌تر قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

dor 20.1001.1.20080840.1395.9.4.7.5

عنوان مقاله [English]

Evaluating the Performance of Research Centers by organizational Excellence Model Approach; Case Study: National Research Institute for Science Policy

نویسندگان [English]

  • Hamid Kazemi Kazemi 1
  • Farnoosh Bagheri 2
  • Shohreh Nasri Nasrabadi 3
1 Faculty Member of Science Economy Department, National Research Institute for Science Policy,Tehran,Iran
2 Faculty Member of Industrial Engineering Department, Science and Culture University, Tehran,Iran
3 PhD Student of Science and Technology Policy, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

One of the key aspects to ensure long-term competitiveness of organizations, countries or regions is the knowledge development, which the research centers play an important role. The rapid growth of demand for research and development has been tend to emergence of range of research centers. Along with the emergence of such centers, mechanisms adaptation seems to be essential to assess their performance. Several studies in the field of evaluating the different organizations performance (such as services, manufacturing, etc.) is done, but in the field of research centers performance evaluation, research is rare. Given the urgency of this matter, in this paper the performance of National Research Institute for Science Policy (NRISP) has been evaluated using EFQM framework (version 2010) in terms of its enablers (5 dimensions). The results in each dimension shows that the NRSIP in the field of "leadership" is more desirable than other areas, and in the field of "partnerships and resources" the situation is worse than other areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Performance evaluation
  • EFQM Framework Version 2010
  • Excellence Models
[1] Lalienė, R., & Sakalas, A. (2014b). Development of R&D Effectiveness Assessment System in the Research Organizations. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 156, 340-344.
[2] ملایی، مهدی؛ جهانشاهی، حسن و قاضی‌زاده، سید ضیاءالدین. (1390). طراحی مدلی برای ارزیابی عملکرد مراکز تحقیقات دانشگاهی با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌ها با روش ورودی و خروجی‌های فازی. سومین همایش تحلیل پوششی داده‌ها (دانشگاه آزاد فیروزکوه).
[3] Loch, C. H., & Tapper, U. (2002). Implementing a strategy‐driven performance measurement system for an applied research group. Journal of Product Innovation Management, 19(3), 185-198.
[4] Chiesa, V., Frattini, F., Lazzarotti, V., & Manzini, R. (2008). Designing a performance measurement system for the research activities: A reference framework and an empirical study. Journal of Engineering and Technology Management, 25(3), 213-226.
[5] Thor, C. G. (1991). Performance measurement in a research organization. National Productivity Review, 10(4), 499-507.
[6] Banwet, D., & Deshmukh, S. (2006). Balanced scorecard for performance evaluation of R&D organization: A conceptual model. Journal of Scientific and Industrial Research, 65(11), 879.
[7] Mettänen*, P. (2005). Design and implementation of a performance measurement system for a research organization. Production Planning & Control, 16(2), 178-188.
[8] دیواندری، علی؛ محمدپور زرندی، محمدابراهیم و شریفی، کوکب. (1384). بررسی اجرای نظام جامع ارزیابی عملکرد در مراکز تحقیقاتی و پژوهشی با رویکرد کارت امتیازی متوازن. سومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت.
[9] Kim, B., & Oh, H. (2002b). An effective R&D performance measurement system: survey of Korean R&D researchers. Omega, 30(1), 19-31.
[10] عباسی، حامد؛ رجب‌زاده، علی؛ قنبری، رضا و عباس‌نژاد، محمدحسین. (1393). مروری بر الگوهای تعالی و نقد و بررسی آنها. مطالعات مدیریت بر آموزش انتظامی، 1(7)، 97-116.
[11] Lee, H., Park, Y., & Choi, H. (2009). Comparative evaluation of performance of national R&D programs with heterogeneous objectives: A DEA approach. European Journal of Operational Research, 196(3), 847-855.
[12] Lalienė, R., & Sakalas, A. (2014b). Development of R&D Effectiveness Assessment System in the Research Organizations. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 156, 340-344.
[13] Arveson, P. (2012). Strategic Management of Scientific Research Organizations. Journal of the Washington Academy of Sciences, 98(3), 31.
[14] Kim, B., & Oh, H. (2002b). An effective R&D performance measurement system: survey of Korean R&D researchers. Omega, 30(1), 19-31.
[15] شهائی، بهنام و انواری رستمی، علی‌اصغر. (1386). کاربرد رویکرد کارت امتیازی متوازن (BSC) در ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی. سومین کنفرانس ملی مدیریت عملکرد.
[16] طباطبائیان، سید حبیب‌الله؛ فاتح راد، مهدی و شجاعی؛ سید محمدحسین. (1388). ارزیابی پیاده‌سازی سیاست‌های علم و فناوری مراکز تحقیقاتی دستگاه‌های اجرایی. فصلنامه سیاست علم و فناوری، دوره 2، شماره 3، 61-74.
[17] حاجیان، امیر؛ احمدوند، علی‌محمد و موحدی، مسعود. (1392). مدل ارزیابی عملکرد سازمان‌های تحقیقات غیرصنعتی. دوفصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، 2(5)، 81-105.
[18] امیران، حیدر. (1383). راهنمای گام به گام سرآمدی سازمانی بر اساس مدل‌های EFQM/INQA. تهران: انتشارات مؤلف.
[19] نخعی‌نژاد، مهدی. (1386). مروری بر مفاهیم و چگونگی تعالی سازمان در نیروی انتظامی. فصلنامه علمی-ترویجی توسعه سازمانی پلیس، دوره چهارم، شماره 12، 31-56.
[20] Faraji, R., & Poursoltani, H. (2012). The Relationship Between Job Satisfaction And Organizational Excellence In Sport Organizations. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 2(6).
[21] Ivanov, C.-I., & Avasilcăi, S. (2014). Performance measurement models: an analysis for measuring innovation processes performance. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 124, 397-404.
[22] Porter, L., & Tanner, S. (2012). Assessing business excellence: Routledge.
[23] اکلند، جان اس. (1384). تعالی سازمانی فراگیر. مترجم: الوندی، محسن. تهران: مؤسسه رسا.
[24] ادیب، حسین و گل‌آور، مرتضی. (1392). ارزیابی تعالی سازمانی شرکت ملی گاز ایران بر اساس مدل EFQM ویرایش 2010. فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 70(22)، 25-46.
[25] نجمی، منوچهر و حسینی، سیروس. (1387). مدل سرآمدی EFQM از ایده تا عمل. تهران: انتشارات سرآمد.
[26] Nabitz, U., Klazinga, N., & Walburg, J. (2000). The EFQM excellence model: European and Dutch experiences with the EFQM approach in health care. International Journal for Quality in Health Care, 12(3), 191-202.