بررسی اهداف و ابزارهای سیاستی در اسناد مرتبط با علم و فناوری

نویسندگان

چکیده

هدف از این مقاله، تحلیل محتوای اسناد کلان مرتبط با علم و فناوری به منظور بکارگیری و استفاده از آنها در تدوین برنامه ششم توسعه است. در این پژوهش، اسناد کلان مرتبط با علم و فناوری کشور شامل سند سیاست­های کلی علم و فناوری، سند سیاست­های کلی اقتصاد مقاومتی، نقشه جامع علمی کشور، سند چشم‌انداز بیست ساله و برنامه پنجم توسعه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته­اند. این اسناد، مبتنی بر اهداف و ابزارهای سیاستی و همچنین گروه­های هدف، مطالعه و مواد مرتبط آنها تحلیل شده‌اند. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تلخیصی بوده بدین مفهوم که نخست چارچوب ارزیابی، استخراج و بر اساس مؤلفه‌های آن، مبادرت به تحلیل محتوا شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می­دهد که اهداف سیاستی ارتقاء ظرفیت پژوهش و بهبود عملکرد فناوری و نوآوری، دارای بالاترین فراوانی تکرار بوده‌اند. از منظر ابزارهای سیاستی و بر اساس نوع مداخله دولت، حمایت مالی برای تحریک طرف عرضه و سیاست­های اصلاحی شرایط کلان، دارای بالاترین فراوانی تکرار می­باشند. از سوی دیگر، سیاست­های تقویت طرف تقاضا، حمایت­های مالی کاتالیزوری بر اساس نوع مداخله و همچنین سیاست‌های تقویتی برای کاربران دانش در بخش خصوصی در میان ابزارهای سیاستی دارای پائین­ترین فراوانی تکرار بوده­اند. نتایج این پژوهش همچنین نشان داده که تدوین احکام سیاستی در حوزه علم و فناوری نیازمند استفاده از اهداف و ابزارهای سیاستی متنوع و ترکیب ابزارها برای اثربخشی بیشتر است.

کلیدواژه‌ها

dor 20.1001.1.20080840.1394.8.3.6.5

عنوان مقاله [English]

A Review on Policy Objectives and Instruments in Iran’s S&T Documents

چکیده [English]

This article aims to analyze the content of main documents related to science and technology to be used in formulating the Sixth Development Plan. This research examines higher documents related to science and technology, including main policies for science and technology, main policies for resilient economy, national master plan for science and education, Iran's vision 2015 and the 5th national Development Plan. These documents were studied based on policy objectives, policy instruments and target groups, and the related articles were analyzed. The research method is summarizing qualitative content analysis. This means that at first the assessment framework is provided and then content analysis is performed based on its components. The results show that the research capacity enhancement and the technology and innovation performance are the most emphsized policy objectives. In terms of policy instruments and based on the type of government intervention, financial support for supply-side encouragement and macro conditions policies have the highest frequency. On the other hand, policies for strengthening the demand side as well as catalytic financial supports based on the type of intervention and strengthening policies for knowledge workers in the private sector have the lowest frequency among policy instruments. The results show that the formulation of science and technology related provisions requires attention to wide range of policy objectives and instruments as well as a wise mix of instruments to be more effective.