ارزیابی فلسفی و دلالت های سیاستگذارانه تأثیرات چهارمین موج توسعه علمی و فناورانه بر فرهنگ و جامعه: ملاحظاتی از دیدگاه عقلانیت نقاد

نویسندگان

1 دانشیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و استاد مدعو در مرکز مطالعات در باره دموکراسی، دانشگاه وستمینستر

2 دانشجوی دکتری دانشگاه صنعتی امیرکبیر

چکیده

ارزیابی نقادانه تحولات اجتماعی و تأثیرات متقابل عواملی که در صحنه حیات آدمی، احوال و شیوه زیست افراد و جوامع را شکل می‌دهند از دغدغه‌های اصلی آن دسته از متفکران معاصر است که می‌کوشند از ابزارهای نظری برای راهگشایی در حوزه‌های عملی بهره بگیرند. در مقاله حاضر کوشش شده است به شیوه‌ای انتقادی و از دیدگاه ملاحظات فلسفی- نظری متکی به رویکرد عقلانیت نقاد و با تکیه به داده‌ها و اطلاعات تجربی، برخی آثار و عوارض فرهنگی- اجتماعی تغییرات گسترده ای که به علت پیشرفت بیسابقه علوم و فناوری های مدرن در حال پدیدار شدن است، مورد ارزیابی قرار گیرد. در بخش نخست مقاله توضیحاتی در باره چهارمین موج توسعه علمی و فناورانه ارائه می‌گردد. در بخش دوم برخی تبعات پیشرفت‌هایی که در زمینه این علوم و فناوری حاصل شده و یا در حال حصول است بر فرهنگ و جامعه بررسی خواهد شد. توجه اصلی این پژوهش فلسفی ناظر به گزینه‌هایی است که در برابر انسان مدرن و در ارتباط با تحولات بی‌وقفه علوم و فناوری-های جدید قرار دارد. در سومین بخش مقاله شماری از آموزه‌های سیاستگذارانه برای دست‌اندرکاران سیاست‌ها و سیاستگذاری‌ها در ارتباط با تأثیرات موج چهارم توسعه علمی و فناورانه بر اجتماع و فرهنگ در ایران ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

dor 20.1001.1.20080840.1389.2.4.4.7

عنوان مقاله [English]

Philosophical Assessment and Policy Implications of the Impact of Convergent Sciences & Technologies on Culture and Society: A Study from the Viewpoint of Critical Rationalism

نویسندگان [English]

  • Ali Paya 1
  • Reza Kalantarinezhad 2
1 Associate Professor, National Research Institute for Science Policy (Iran) And Senior Visiting Research Fellow, Centre for the Study of Democracy, University of Westminster (UK)
2 Ph.D student, AmirKabir University of Technology,Tehran,Iran
چکیده [English]

Critical assessment of social changes and the impact of factors which, through their mutual interactions, shape the outlooks and ways of life of people and societies are among the major concerns of contemporary philosophers who would like to use their theoretical knowledge to tackle applied problems. In the present paper we try to assess, from a philosophical and critical point of view based on Critical Rationalism, some of the socio-cultural impacts of wide-ranging changes caused due to unprecedented developments in the converging sciences & technologies. The first part of the paper deals with a brief introduction of the notion of the fourth wave of scientific and technologies development due to developments in the following four fields: Nano, Bio, Info, and Cogno (NBIC). In the second part of the paper we discuss some of the most important socio-cultural consequences of the developments in NBIC sciences and technologies. The main aim of this philosophical investigation is to consider the options open to modern man vis-à-vis new developments in sciences and technologies. In the last part of the paper some policy recommendations with regard to the issues discussed are introduced. It is hoped that the proposed recommendations prove to be useful for the policy-makers in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Converging Sciences And Technologies
  • Fourth Wave of Scientific And Technological Development
  • Science and Technology of Nanotechnology
  • Bio
  • Info
  • Cogno
  • Culture
  • Human Dignity