نسخه متنی مقاله

تدوین الگوی چندوجهی ارزیابی توسعه علوم انسانی

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • محمدامین  قانعی راد

    استاد گروه پژوهشي علم و جامعه، مركز تحقيقات سياست علمي كشور
  • مریم  محمودي

    دانشجوي دكتري جامعه‌شناسي، دانشگاه فردوسي مشهد و پژوهشگر پژوهشكده مطالعات فناوري
  • حسین  ابراهیم آبادي

    دانشيار آموزش الكترونيكي و روانشناسي تربيتي، پژوهشكده مطالعات فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
اطلاعات تماس:
  • محمدامین  قانعی راد

    Affiliation: استاد گروه پژوهشي علم و جامعه، مركز تحقيقات سياست علمي كشور
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • مریم  محمودي

    Affiliation: دانشجوي دكتري جامعه‌شناسي، دانشگاه فردوسي مشهد و پژوهشگر پژوهشكده مطالعات فناوري
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • حسین  ابراهیم آبادي

    Affiliation: دانشيار آموزش الكترونيكي و روانشناسي تربيتي، پژوهشكده مطالعات فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

نداشتن الگوی اختصاصی برای ارزیابی علوم انسانی و استفاده از شاخص‌های مشترک علوم طبیعی و مهندسی برای ممیزی این حوزه موجب انتقاد محققان، ناکارآمدی سنجش‌های صورت‌گرفته و ارائه تفاسیر غیردقیق از وضعیت علوم انسانی در کشور شده است. هدف این مقاله ساختن یک مدل مفهومی و پیشنهاد الگوی چندوجهی برای ارزیابی توسعه علوم انسانی است. با مرور پیشینه‌ای که به سرشت، ویژگی‌ها و نقش‌های علوم انسانی در بخش‌های مختلف جامعه پرداخته‌اند و با رویکردی تلفیقی، چارچوب انواع چهارگانه علوم اجتماعی بوروی را به علوم انسانی توسعه داده و از ترکیب انواع علوم انسانی شامل علوم انسانی حرفه‌ای، انتقادی، سیاستی و حوزه عمومی و نیز انواع مشارکت‌های ضروری اصحاب علوم انسانی شامل مشارکت اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مشارکت در تولید دانش و ساختن شبکه‌های شناختی، مدلی تحلیلی به دست آمده است. سپس مدل فوق‌الذکر با استفاده از روش ترکیبی شامل تحلیل اسنادی مصاحبه کیفی نیمه ساختاریافته، تکمیل و در نهایت بر مبنای مدل حاصله و با الهام گرفتن از آئین‌نامه فعلی ارتقاء اعضاء هیأت‌علمی، الگوی پیشنهادی ارزیابی فعالیت‌های اصحاب علوم انسانی ارائه شد. لحاظ چهار وجه برای این الگو، امکان طراحی شاخصی مشترک برای علوم انسانی از طریق تخصیص ضرایب اهمیت متفاوت بنا به ماهیت و کارکردهای خاص هر رشته در عین توجه به تفاوت‌های درون علوم انسانی را فراهم می‌کند. این الگو شامل پنج بُعد اصلی در وجوه چهارگانه مفروض برای علوم انسانی است که عبارتند از آموزش (بُعد اول) شامل دو بخش آموزش برای جامعه و آموزش دانشگاهی، پژوهش (بُعد دوم) شامل سه بخش پژوهش آموزشی، پژوهش دانشگاهی و پژوهش برای جامعه، مشاوره و خدمات دانشگاهی و اجتماعی (بُعد سوم) شامل مشاوره و خدمات مردم‌مدار، مشاوره‌ها و خدمات سیاستی و خدمات دانشگاهی و مشارکت در اجتماعات و انجمن‌های علمی (بُعد چهارم) و در نهایت یادگیری (بُعد پنجم).

رفرانس :

[1]Hazelkorn, E. (2010). Pros and cons of Research assessment in World Social Science Report: Knowledge Divides, 255-258.
[2] دبیرخانه شوراي عالی انقلاب فرهنگی. ( 1395 ). آئین نامه ارتقاء مرتبه اعضاء هیأت علمی مؤسسه هاي آموزش عالی، پژوهشی و فناوري دولتی و غیردولتی. تهران.
[3] Archambault, É., & Larivière, V. (2010). The limits of bibliometrics for the analysis of the social sciences and humanities literature. World Social Science Report, 251-254.
[4] Kyvik, S., & Larsen, I. M. (1994). International contact and research performance. Scientometrics, 29(1), 161-172.
[5] Nederhof, A. J., Van Leeuwen, T. N., & Tijssen, R. J. (2004). International benchmarking and bibliometric monitoring of UK research performance in the social sciences. CWTS.
[6] Clemens, E. S., Powell, W. W., McIlwaine, K., & Okamoto, D. (1995). Careers in print: Books, journals, and scholarly reputations. American Journal of Sociology, 101(2), 433-494.
7] داورپناه، محمدرضا. ( 1386 ). چالش هاي علم سنجی در علوم انسانی ، در مقایسه با سایر حوزه هاي علم. مطالعات تربیتی و روان شناسی،146 - 125
[8] Van Raan, A. F. (2005). Fatal attraction: Conceptual and methodological problems in the ranking of universities by bibliometric methods. Scientometrics, 62(1), 133-143.
[9] Economic and Social Research Council. (2010). ESRC Festival of Social Science 2010: Evaluation Report.
[10] International Social Science Council. (2010). Defining the humanities – A work in progress. Paris: Unesco Publishin Humanities council of Washington. Available at: www.wdchumanities.org/docs/defininghumanities.pdf
[11] European Commission. (2003). Public opinion in the Countries Applying for European Union
Membership. Available at: http://europa.eu.int/comm/public_opinion
[12] European Commission. (2005). Questions of science: Ethos from the science in society forum. Luxembourg: Office for official publications of the European Commission. Available at: http://europa.eu.int/comm/research/society2005.htm
[13] International Council for Science. (2005). ICSU Strategic Review, Science and Society: Rights and Responsibilities. Available at: www.icsu.org
[14] UNESCO. (2002). Harnessing science to society: analytical report. Paris: UNESCO. Available at: http://www.unesco.org/science/wcs/report_wcs.pdf
15 ] فاتحی، احمد و محمدي، فاطمه. ( 1387 ). ارائه مدلی جهت نهادینه کردن ارزیابی عملکرد اعضاء هیأت علمی در دانشگاه ها به عنوان پیش نیاز تدوین نظام پرداخت بر مبناي شایستگی. جامعه شناسی، صص 120-99 .
16 ] آذر، عادل و ترکاشوند، علیرضا. ( 1385 ). ارزیابی عملکرد آموزشی و پژوهشی با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها: گروه هاي آموزشی،(1) دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس. مدرس علوم انسانی، 10.24-1
17 ] ورجین، جان اف و لی، آلن هنري. ( 1374 ). روش هاي تحلیل حجم ]
کاري اعضاء هیأت علمی دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی (مطالعه موردي). ترجمه: قورچیان، نادرقلی. پژوهش و برنامه ریزي در آموزش عالی.166 - 141 .
18 ] گلدنر، آلوین. ( 1368 ). بحران جامعه شناسی غرب. ترجمه: ممتاز، فریده. شرکت انتشار.
19 ] همیلتون، پیتر. ( 1380 ). شناخت و ساختار اجتماعی. ترجمه: شمس آوري، حسن. تهران: مرکز.
20 ] میلز، سی رایت. ( 1383 ). بینش جامعه شناختی، نقدي بر جامعه شناسی آمریکایی. ترجمه: انصاري، عبدالمعبود. شرکت سهامی انتشار.
[21] Gibbons, M. (2000). Mode 2 society and the emergence of context-sensitive science. Science and public policy, 27(3), 159-163.
[22] Nowotny, H. (2010). Out of science–out of sync?. World Social Science Report, 319-322.
[23] Burawoy, M. (2004). Public sociologies: Contradictions, dilemmas, and possibilities. Social Forces, 82(4), 1603-1618.
24 ] بوروي، مایکل. ( 1386 ). درباره جامعه شناسی مردم مدار. ترجمه:. شاه رکنی، نازنین. مجله جامعه شناسی ایران، 201 -168 .
25 ] قانعی راد، محمدامین و مرشدي، ابوالفضل. ( 1390 ). پیمایش فهم عمومی از علم و فناوري: مطالعه موردي شهروندان تهرانی. سیاست علم و فناوري.110-93 .
26 ] قانعی راد، محمدامین و طباطبایی، سیده مرجان. ( 1390 ). نگرش هاي عامه به علم و فناوري در بین شهروندان تهرانی. سیاست علم و فناوري.93 -83 .
[27] Callon, M. (1999). The role of lay people in the production and dissemination of scientific knowledge. Science, Technology and Society, 4(1), 81-94.