نسخه متنی مقاله

طراحی مدل تحليل سياست‌های آموزش‌عالی کشور با استفاده از پويايی سيستم؛ مورد برنامه پنجم توسعه

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • حميد  خداداد حسينی

  • حسن  دانایی فرد

  • داود غلامرضايی

  • عادل  آذر

اطلاعات تماس:
  • حميد  خداداد حسينی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • حسن  دانایی فرد

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • داود غلامرضايی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • عادل  آذر

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

سياست‌های عمومی معمولاً برای حل يک مشکل يا مسأله عمومی طراحی و اجرا می‌شوند. مبانی علمی نشان می‌دهد که انجام تحليل مناسب از سياست‌های عمومی نيازمند درک صحيح از روابط و حلقه‌های علت و معلولی اصلی آن‌ها است؛ نيازی که از سوی بسياری از صاحبنظران دنيا به‌وسيله مدل‌سازی پويايی سيستم‌ها برآورده شده است. پويايی سيستم‌ها روشی است که با در نظر گرفتن روابط پيچيده علت و معلولی در سياست‌های عمومی به تحليل و ارزيابی آن‌ها کمک می‌کند. با اين‌حال به دلايلی نظير نبود منابع اطلاعاتی مورد نياز، چنين تحليل‌هايی تا کنون در کشور انجام نشده است. مقاله حاضر به‌دنبال تحليل سياست‌های آموزش عالی با بهره‌گيری از مدل‌سازی پويايی سيستم‌ها است. روش پژوهش از نوع مدل‌سازی تبيينی است و بدين منظور با بهره‌گيری از نظر خبرگان آموزش عالی، سياست‌های آموزش عالی در برنامه پنجم توسعه کشور مدل‌سازی شده و مورد تحليل قرار‌گرفته است. يافته‌های تحقيق نشان می‌دهد توجه به تاخيرهای زمانی، حلقه‌های علّی تقويت کننده و متوازن کننده در محورهای کيفيت، جمعيت و منابع مالی، تا حد زيادی در اثربخشی و انسجام سياست‌های تدوين شده مؤثر است: عدم توجه به تاخيرهای زمانی در حلقه‌های هدفجو(متوازن کننده) منجر به نوسان خواهد شد و اين به معنی دشواری پايش و ارزيابی سياست‌های تدوين شده است، چراکه شناخت و پيگيری تغيير رفتار گروه هدف ناشی از يک سياست و متعاقباً مساله مورد بررسی، در پيچ و خم شناخت علت و معلول در بازه‌ای از زمان دشوار خواهد بود. همچنين بکارگيری ابزارهای برنامه‌ريزی و ايجاد هماهنگی بيشتر بين دستگاه‌های ذيربط عنصری ضروری برای کم کردن دامنه اين تأخيرها است. بر اين اساس الگوی رفتار متغيرهای کليدی، تاخيرهای زمانی و حلقه‌های علّی شناسايی شده و مبنای ارائه پيشنهادهايی جهت بهبود سياست‌های آموزش عالی برنامه پنجم قرار گرفته است.

رفرانس :
  1. Consemuller, K., 2007, “Evaluation of Austrian Research and Technology Policies”, Vienna: Austrian ouncil for Research and Technology Development, available from: http://www.femtech.at/fileadmin/ downloads/Wissen/Themen/1_Frauen_in_Forschung_und_Technologie/Evaluation_Austrian_technology_policies.pdf.
  2. الواني، سيد مهدي، پورسيد، بهزاد و پيکاني، مهربان هادي، 1388، "مروري بر مدل‌هاي سياست‌گذاري در آموزش عالي"، مجلس و پژوهش، 15(59)، صص. 101-73.
  3. عباسی، طیبه، دانایی فرد، حسن، آذر، عادل و الوانی، سید مهدی، 1389، "تبیین تغییر خط‌مشی با استفاده از نظریه جریانات چندگانه کینگدون، مطالعه موردی تغییر قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری"، فصلنامه سیاست علم و فناوری، 3(1)، صص. 97-81.
  4. حسيني لرگاني، سيده مريم، 1388، "عملکرد برنامه چهارم توسعه در بخش آموزش عالي"، هفته نامه برنامه، 8(351)، صص. 34-27.
  5. دفتر مطالعات بودجه مرکز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي، 1388، "ارائه مدلي براي ارزيابي احکام برنامه پنجم توسعه"، سايت اينترنتي مرکز پژوهش­ها، قابل دسترس در:http://rc.majlis.ir/fa/ report/show/739019
  6. Knoepfel, P., Corinne, L., Frederic, V. and Michael, H., 2007, Public Policy Analysis, UK: The Policy Press, Bristol, p. 24.
  7. Dente, B. and Fareri, P., 1993, “deciding about waste facilities citing: lessons from cases of success in five European countries, Guidelines for case study analysis”, Milan: Instituto per la Ricerca Sociale, pp. 21-23.
  8. Barlas, Y. and Yasarcan, H., 2006, “Goal setting, evaluation, learning and revision: A dynamic Modeling approach”, Evaluation and Program Planning, 29(1), pp. 79-87.
  9. Sushil, S., 1993, System Dynamics: A Practical approach for Managerial Problems, Wiley Eastern Publication, New Delhi, p. 30.
  10. Sterman, J.D., 2002, “All models are wrong: reflections on becoming a systems scientist”, System Dynamics Review, 18, pp. 501-531.
  11. Barlas, Y., 2002, System Dynamcs: Systemic Feedback Modeling for Policy Analysis, Knowledge for Sustainable Development - An Insight into the Encyclopedia of Life Support Systems, Vol.1, UNESCO-Eolss Publishers, Paris, France, Oxford, UK, pp. 1131-1175.
  12. Kennedy, M., 2000, Towards a Taxonomy of System Dynamics Models of Higher Education, Information Management and Modelling Group, School of Computing, Information Systems and Mathematics, South Bank University, London.
  13. Kennedy, M., 2008, A Review of System Dynamics Models of Educational Policy Issues, Department of Accounting and Finance, London South Bnak University, London, UK.
  14. Strauss, M.L., 2010, “Analysing the Brazilian Higher Education System using System Dynamics”, Proceedigs of the 45th Annual Conference of the ORSNZ, New Zealand, available from: https://secure. orsnz.org.nz/conf45/program/ProceedingsORSNZ10.pdf.
  15. Oyo, B., Williams, D. and Barendsen, E., 2008, “A System Dynamics Tool for Funding and Quality Policy Analysis in Higher Education”, the System Dynamics Conference, Athens, Greece.
  16. آذر، عادل و خديور، آمنه، 1389، "کاربرد رويکرد سيستم دايناميک در فرايند ره‌نگاري و سياست‌گذاري آموزش عالي"، فصلنامه سياست علم و فناوري، 2(4)، صص. 21-1.
  17. فرتوک‌زاده، حميدرضا و اشراقي، حسن، 1387، "مدل‌سازي ديناميکي پديده مهاجرت نخبگان و نقش نظام آموزش عالي در آن"، فصلنامه پژوهش و برنامه ريزي در آموزش عالي، 50، صص. 168-139.
  18. Grobbelaar, S.S., 2007, “R&D in the National system of Innovation: A system dynamics model”, PhD dissertation, Faculty of Engineering, Built Environment and Information, University of Pretoria, Pretoria.