نسخه متنی مقاله

ترسيم نقشه دانش مديريت فناوری در ايران با هدف کمک به سياست‌گذاری دانش در اين حوزه

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • محمود  ناصری جزه

  • سید حبیب ا... طباطباییان

  • مهدی  فاتح راد

اطلاعات تماس:
  • محمود  ناصری جزه

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • سید حبیب ا... طباطباییان

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • مهدی  فاتح راد

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

مديريت فناوری، دانشی است که در پيمودن مسير پيشرفت علمی و فناورانه کشور نقشی راهبردی برعهده دارد. اما رشد و توسعه‌ی اين دانش، خود مستلزم سياست‌گذاری و اين به نوبه‌ی خود، نيازمند شناخت دقيق وضعيت موجود در کشور در اين حوزه است. نقشه علم، ابزاری است که قادر است اين شناخت را برای سياست‌گذاران و مديران علم و فناوری ايجاد کند. اين‌گونه مصورسازی‌های حوزه‌های علمی، درصدد فهم وضعيت دانش موجود و هدايت سياست‌های علمی‌اند؛ اگرچه اين پژوهش‌ها به خودی خود پيشنهادات و يا گزينه‌های سياستی خاصی ارائه نمی‌کنند. در اين پژوهش، با گردآوری ‌ بيش از 1600چکيده «مقاله چاپ شده در مجلات، مقاله ارائه شده در کنفرانس‌ها، پايان‌نامه‌های دانشجويی و کتب» به زبان فارسی در حوزه مديريت فناوری ـ که از فروردين ماه سال 1380 تا شهريور ماه سال 1389 نوشته شده‌اند ـ و تحليل آن‌ها با استفاده از روش «تحليل هم‌رخدادی کلمات»، نقشه مفهومی رشته مديريت فناوری (تشکيل شده از 54 مفهوم) حاصل شده و سپس با استفاده از نرم‌افزار مصورساز VOSviewer، به‌صورت گرافيکی در فضايی دو بعدی ترسيم شده است. در اين نقشه دو بعدی، می‌توان به «حجم دانش موجود در کشور و نحوه‌ی پراکندگی آن در هر زيرحوزه از اين رشته» و «ميزان ارتباط اين زيرحوزه‌ها با يکديگر در دانش موجود کشور» پی برد. اين نقشه، از نوع نقشه‌های بر اساس فاصله است که در آن، فاصله کمتر بين دو مفهوم، نشان‌دهنده ارتباط قوی‌تر بين آن دو و مساحت بزرگتر دايره مربوط به هر مفهوم، بيان‌کننده ميزان اهميت آن مفهوم در دانش موجود کشور است. همچنين نقشه چگالی ترسيم شده، بخش‌های مهم‌تر هر نقشه را به خوبی نمايان می‌کند. بر اساس نقشه حاصل شده از تحليل کل مدارک، «تحقيق و توسعه، نوآوری، مديريت دانش، سياست‌گذاری صنعتی، تجاری‌سازی فناوری، و سياست‌گذاری علم و فناوري» پرکاربردترين موضوعات در دانش مديريت فناوری در ايران هستند.

رفرانس :
  1. Braun, E., 1998, Technology in Context: Technology assessment, Routledge.
  2. شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي، 1387، "سند نقشه جامع علمي کشور در حوزه مديريت"، جلد پنجم از اسناد پشتيبان نقشه جامع علمي کشور.
  3. عصاره، فريده، 1388، از کتاب سنجی تا وب سنجي، انتشارات چاپار، تهران.
  4. National Science Board, 2010, Science and Engineering Indicators 2010, Arlington, National Science Foundation.
  5. عليجاني، رحيم، 1387، مطالعات سنجش کمي، انتشارات چاپار، تهران.
  6. Borner, K. and Scharnhorst, A., 2009, “Visual conceptualizations and models of science”, Journal of Informetrics, 3(3), pp. 161-172.
  7. محمدي، احسان، 1387، "مفهوم نقشه‌هاي ساختاري علوم"، فصلنامه رهيافت، 18(43)، صص. 14-10.
  8. Marshakova-Shaikevich, I., 2005, “Bibliometric maps of field of science”, Information Processing and Management, 41(6), pp. 1534-1547.
  9. Janssens, F., Leta, J., Glanzel, W. and De Moor, B., 2006, “Towards mapping library and information science”, Information Processing and Management, 42(6), pp. 1614-1642.
  10. Su, H.N. and Lee, P.C., 2010, “Mapping knowledge structure by keyword co-occurrence: a first look at journal papers in Technology Foresight”, Scientometrics, 85(1), pp. 65-79.
  11. Mina, A., Ramlogan, R., Tampubolon, G. and Metcalfe, J.S., 2007, “Mapping evolutionary trajectories: Applications to the growth and transformation of medical knowledge”, Research Policy, 36(5), pp.789-806.
  12. Leydesdorff, L. and Rafols, L., 2012, “Interactive overlays: A new method for generating global journal maps from Web-of-Science data”, Journal of Informetrics, 6(2), pp. 318-332.
  13. Martin, B.R., 2012, “The evolution of science policy and innovation studies”, Research Policy, 41(7), pp. 1219-1239.
  14. Chen, C., Song, I., Yuan, X. and Zhang, J., 2008, “The thematic and citation landscape of Data and Knowledge Engineering (1985–2007)”, Data & Knowledge Engineering, 67(2), pp. 234-259.
  15. Leiva, F.M., Fernandez, J.S., Cabanillas, F.J.L. and Herrera, A.G.L., 2012, “Applying an automatic approach for showing up the hidden themes in financial marketing research (1961–2010)”, Expert Systems with Applications, 39(12), pp. 11055-11065.
  16. Wu, F.S., Hsu, C.C., Lee, P.C. and Su, H.N., 2011, “A systematic approach for integrated trend analysis-the case of etching”, Technological Forecasting and Social Change, 78(3), pp. 386-407.
  17. Lee, P.C. and Su, H.N., 2011, “Quantitative mapping of scientific research—the case of electrical conducting polymer nanocomposite”, Technological Forecasting and Social Change, 78(1), pp. 132-151.
  18. Leydesdorff, L., 2010, “Eugene Garfield and algorithmic historiography: Co-words, Co-authors, and journal names”, Annals of Library and Information Studies, 57(3), pp. 248-260.
  19. Noyons, E.C.M., 1999, Bibliometric Mapping as a Science Policy and Research Management Tool, DSWO Press, Leiden University.
  20. Pelc, K.I., 2002, “Knowledge mapping: The Consolidation of the Technology Management Discipline”, Knowledge, Technology, & Policy, 15(3), pp. 36-44.
  21. Sepehri, M.M., Jahanshahi, M. and Yeganeh Fallah, A., 2006, “Identification of emerging trends in Nano-Bio-Technology: A Text Mining Approach”, First International Congress on Nanoscience and Nanotechnology, Faculty of Engineering, University of Tehran, 18th to 20th, December.
  22. محمدي، احسان، 1388، "حوزه‌هاي تشكيل‌دهنده فناوري و علم نانو در ايران"، پنجمين همايش دانشجويي فناوري نانو، 9-11 خردادماه، دانشکده فناوري‌هاي نوين دانشگاه علوم پزشکي تهران، تهران.
  23. توکلي‌زاده راوري، محمد و نجابتيان، مريم.، 1389، "خوشه‌بندي مبتني بر مدرک ـ اصطلاح: هم‌جواري موضوعات روان‌شناسي ازدواج در ادبيات زيست پزشکي در دوره‌هاي زماني 1990-1999 و 2000-2008"، مديريت اطلاعات سلامت، 7(2)، صص. 186-172.
  24. مجيدفر، فرزان، مجيدفر، فرشيد و تفضلي شادپور، محمد، 1386، "رهيافت کاربردي تکنيک‌هاي پردازش زبان طبيعي و خوشه‌بندي اطلاعات در داده‌کاوي پايگاه داده MEDLINE به منظور آناليز طولي مقالات زيست پزشکي"، اولين کنفرانس داده‌کاوي، دانشگاه اميرکبير، تهران.
  25. مجيدفر، فرزان، مجيدفر، فرشيد و تفضلي شادپور، محمد، 1386، "توسعه فرآيند و طراحي نرم‌افزار چهار مرحله‌اي داده‌کاوي براي اکتشاف دانش در پايگاه‌هاي داده‌اي اختراعات ثبت شده با هدف پيش‌بيني تکنولوژی"، اولين کنفرانس داده‌کاوي، دانشگاه اميرکبير، تهران.
  26. محمدي، احسان، 1387، "نقشه‌هاي علمي ابزاري براي سياست‌گذاري علم"، سمينار ترويج علم، چشم‌اندازها، فرصت‌ها و چالش‌ها، تهران.
  27. ذاکر صالحي، غلامرضا و ذاکر صالحي، امين، 1388، "تحليل محتواي پيش‌نويس نقشه جامع علمي کشور و پيشنهاد الگوي ارزيابي آن"، فصلنامه سياست علم و فناوري، 2(2)، صص. 45-29.
  28. تيمورپور، بابک، سپهري، محمدمهدي و پزشک، ليلا، 1388، "روشي نوين براي دسته‌بندي هوشمند متون علمی (مطالعه موردی مقالات فناوری نانو متخصصان ایران"، فصلنامه سياست علم و فناوري، 2(2)، صص. 14-1.
  29. مشکاني، علي، 1388، مقدمه‌اي بر داده‌کاوي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد نيشابور.
  30. Cobo, M.J., Lopez-Herrera, A.G., Herrera-Viedma, E. and Herrera, F., 2011, “Science Mapping Software Tools: Review, Analysis, and Cooperative Study Among Tools”, Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62(7), pp. 1382-1402.
  31. Waltman, L., vanEck, N.J. and Noyons, E.C.M., 2010, “A unified approach to mapping and clustering of bibliometric networks”, Journal of Informetrics, 4(4), pp. 629-635.
  32. VanEck, N.J. and Waltman, L., 2009, “VOSviewer: A Computer Program for Bibliometric Mapping”, report series research in management, Erasmus University Rotterdam, Erasmus Research Institute of Management.