نسخه متنی مقاله

ارائه مدلی کاربردی برای سنجش بلوغ مديريت دانش در صنعت نرم‌افزار

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • سيروس  عليدوستی

  • ايمان  رئيسی وانانی

  • بابک سهرابی

اطلاعات تماس:
  • سيروس  عليدوستی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • ايمان  رئيسی وانانی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • بابک سهرابی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

به هر ميزان که سازمان‌ها دارای فرايندهای دانش‌بر بيشتری باشند، به همان ميزان نيازمند برنامه‌های واقع‌گرا و کاربردی برای مديريت دانش سازمانی به‌عنوان منبعی راهبردی برای بهبودهای مستمر آتی خواهند بود. در اين پژوهش، هدف اصلی پژوهشگران، ارائه مدلی مدون و کاربردی برای شفاف‌سازی نقش سنجش بلوغ مديريت دانش و تشريح رويکردی است که توسط آن بتوان مديريت دانش را به‌صورت راهبردی و جهت بهبودهای مستمر آينده، مورد ارزيابی و بهبود قرار داد. برای دستيابی به اين هدف، مروری مختصر بر ادبيات مرتبط با مديريت دانش و ديدگاه فکری سرمايه‌های فکری ارائه شده و سپس، مفاهيم عملکرد دانش محور سازمانی (بر مبنای شاخص‌های سنجش مديريت دانش) مورد بحث قرار گرفته‌اند. سپس، مدلی شامل عوامل و شاخص‌های تأئيد شده در ادبيات موضوعی تحقيق ارائه شده است که در آن، شاخص‌ها برحسب ميزان پيچيدگی و دشواری و طبق ارزيابی و تأئيد خبرگان، در سطوح بلوغ توزيع شده‌اند. در پايان، معتبرترين شرکت توليدکننده نرم‌افزار در ايران به‌عنوان سازمانی دانش‌محور مورد سنجش قرار گرفته و توسط مدل بلوغ مديريت دانش، سطح بلوغ آن به‌صورت دقيق مشخص شده و راهکارهايی نيز جهت بهبود بلوغ مديريت دانش اين سازمان ارائه شده‌اند تا راهگشای تحقيقات آتی در زمينه سنجش بلوغ مديريت دانش در ديگر شرکت‌های توليدکننده نرم‌افزار ايران باشد.

A Practical Model for Evaluating the Maturity of Knowledge Management in the Software Industry AWT-SEP ارائه مدلی کاربردی برای سنجش بلوغ مديريت دانش در صنعت نرم‌افزار AWT-SEP The more that organizations have knowledge-intensive business processes, the more they need structured and realistic programs for acquiring and managing their knowledge as a strategic resource for future continuous improvements. In this paper, our aim is to clarify the role of knowledge measurement and management and to explain a maturity-based model with which knowledge can be leveraged strategically for continuous improvements. For this purpose, a brief review of the relevant literature has been provided and greater attention has been paid to organizational knowledge based performance. Hence, a knowledge management maturity model has been proposed in order to evaluate the current status of organizational knowledge management and to identify the knowledge management weaknesses. In this way, a group of experts have been requested to verify a list of comprehensive knowledge measurement measures used for evaluating the knowledge management maturity. As a next step, and for each approved measure, a maturity level has been assigned by the experts. As a final stage and for validating the model, one of the most knowledge- intensive organizations (a solution provider) has been evaluated by the final model. Findings show that the model is an appropriate representation of the current knowledge management maturity status and a fairly comprehensive criterion for selecting the next set of measures so as to improve the quality of knowledge management. AWT-SEP به هر ميزان که سازمان‌ها دارای فرايندهای دانش‌بر بيشتری باشند، به همان ميزان نيازمند برنامه‌های واقع‌گرا و کاربردی برای مديريت دانش سازمانی به‌عنوان منبعی راهبردی برای بهبودهای مستمر آتی خواهند بود. در اين پژوهش، هدف اصلی پژوهشگران، ارائه مدلی مدون و کاربردی برای شفاف‌سازی نقش سنجش بلوغ مديريت دانش و تشريح رويکردی است که توسط آن بتوان مديريت دانش را به‌صورت راهبردی و جهت بهبودهای مستمر آينده، مورد ارزيابی و بهبود قرار داد. برای دستيابی به اين هدف، مروری مختصر بر ادبيات مرتبط با مديريت دانش و ديدگاه فکری سرمايه‌های فکری ارائه شده و سپس، مفاهيم عملکرد دانش محور سازمانی (بر مبنای شاخص‌های سنجش مديريت دانش) مورد بحث قرار گرفته‌اند. سپس، مدلی شامل عوامل و شاخص‌های تأئيد شده در ادبيات موضوعی تحقيق ارائه شده است که در آن، شاخص‌ها برحسب ميزان پيچيدگی و دشواری و طبق ارزيابی و تأئيد خبرگان، در سطوح بلوغ توزيع شده‌اند. در پايان، معتبرترين شرکت توليدکننده نرم‌افزار در ايران به‌عنوان سازمانی دانش‌محور مورد سنجش قرار گرفته و توسط مدل بلوغ مديريت دانش، سطح بلوغ آن به‌صورت دقيق مشخص شده و راهکارهايی نيز جهت بهبود بلوغ مديريت دانش اين سازمان ارائه شده‌اند تا راهگشای تحقيقات آتی در زمينه سنجش بلوغ مديريت دانش در ديگر شرکت‌های توليدکننده نرم‌افزار ايران باشد. AWT-SEP بابک سهرابی ايمان رئيسی وانانی سيروس عليدوستی AWT-SEP $A Practical Model for Evaluating the Maturity of Knowledge Management in the Software Industry AWT-SEP ارائه مدلی کاربردی برای سنجش بلوغ مديريت دانش در صنعت نرم‌افزار AWT-SEP The more that organizations have knowledge-intensive business processes, the more they need structured and realistic programs for acquiring and managing their knowledge as a strategic resource for future continuous improvements. In this paper, our aim is to clarify the role of knowledge measurement and management and to explain a maturity-based model with which knowledge can be leveraged strategically for continuous improvements. For this purpose, a brief review of the relevant literature has been provided and greater attention has been paid to organizational knowledge based performance. Hence, a knowledge management maturity model has been proposed in order to evaluate the current status of organizational knowledge management and to identify the knowledge management weaknesses. In this way, a group of experts have been requested to verify a list of comprehensive knowledge measurement measures used for evaluating the knowledge management maturity. As a next step, and for each approved measure, a maturity level has been assigned by the experts. As a final stage and for validating the model, one of the most knowledge- intensive organizations (a solution provider) has been evaluated by the final model. Findings show that the model is an appropriate representation of the current knowledge management maturity status and a fairly comprehensive criterion for selecting the next set of measures so as to improve the quality of knowledge management. AWT-SEP به هر ميزان که سازمان‌ها دارای فرايندهای دانش‌بر بيشتری باشند، به همان ميزان نيازمند برنامه‌های واقع‌گرا و کاربردی برای مديريت دانش سازمانی به‌عنوان منبعی راهبردی برای بهبودهای مستمر آتی خواهند بود. در اين پژوهش، هدف اصلی پژوهشگران، ارائه مدلی مدون و کاربردی برای شفاف‌سازی نقش سنجش بلوغ مديريت دانش و تشريح رويکردی است که توسط آن بتوان مديريت دانش را به‌صورت راهبردی و جهت بهبودهای مستمر آينده، مورد ارزيابی و بهبود قرار داد. برای دستيابی به اين هدف، مروری مختصر بر ادبيات مرتبط با مديريت دانش و ديدگاه فکری سرمايه‌های فکری ارائه شده و سپس، مفاهيم عملکرد دانش محور سازمانی (بر مبنای شاخص‌های سنجش مديريت دانش) مورد بحث قرار گرفته‌اند. سپس، مدلی شامل عوامل و شاخص‌های تأئيد شده در ادبيات موضوعی تحقيق ارائه شده است که در آن، شاخص‌ها برحسب ميزان پيچيدگی و دشواری و طبق ارزيابی و تأئيد خبرگان، در سطوح بلوغ توزيع شده‌اند. در پايان، معتبرترين شرکت توليدکننده نرم‌افزار در ايران به‌عنوان سازمانی دانش‌محور مورد سنجش قرار گرفته و توسط مدل بلوغ مديريت دانش، سطح بلوغ آن به‌صورت دقيق مشخص شده و راهکارهايی نيز جهت بهبود بلوغ مديريت دانش اين سازمان ارائه شده‌اند تا راهگشای تحقيقات آتی در زمينه سنجش بلوغ مديريت دانش در ديگر شرکت‌های توليدکننده نرم‌افزار ايران باشد. AWT-SEP بابک سهرابی ايمان رئيسی وانانی سيروس عليدوستی AWT-SEP

رفرانس :

[1] Finn, O.B. and Torgeir, D., 2008, "Knowledge management in software engineering: A systematic review of studied concepts, findings and research methods used", Information and Software Technology, 50, pp. 1055-1068. doi:10.1016/j.infsof.2008.03.006.

[2] Bose, R., 2004, "Knowledge management metrics", Industrial Management and Data Systems, 1046, pp. 457-468.

[3] Davenport, T.H. and Beck, J.C., 2002, "The strategy and structure of firms in the attention economy", Ivey Business Journal, 66(4), pp. 48-54.

[4] Groves, S., 2002, "Knowledge wins in the new economy", Information Management Journal, 36(2), p. 6.

[5] Levett, G.P. and Guenor, M.D., 2000, "A methodology for knowledge management implementation", Journal of Knowledge Management,  4(3).

[6] Liebowitz, J. and Suen, C.Y., 2000, "Developing Knowledge management metrics for measuring intellectual capital", Journal of Intellectual Capital, 1(1), pp. 54-67.

[7] Kruger C.J. and Johnson, R.D., 2010, "Information management as an enabler of knowledge management maturity: A South African perspective", International Journal of Information Management, 30, pp. 57-67, doi:10.1016/j.ijinfomgt.2009.06.007.

]8[ انواري رستمي، علي اصغر و شهايي، بهنام، 1388، "مديريت دانش و سازمان يادگيرنده: تحليلي بر نقش مستندسازي دانش و تجربه"، فصلنامه علمی پژوهشی مديريت فناوري اطلاعات، 2،بهار و تابستان، صص 3-18.

]9[ رهنورد، فرج اله و خاوندکار، جليل، 1387، "تأثير اشتراک دانش بر توفيق در برون‌سپاري خدمات فناوري اطلاعات"، فصلنامه علمی پژوهشی مديريت فناوري اطلاعات، 1،پائیز و زمستان، صص 49-64.

]10[ ساعدي، مهدي و حميدرضا، يزداني، 1388، "ارائة مدل فرايندي براي پياده سازي مديريت دانش مبتني بر يادگيري سازماني در ايران خودرو: نظريه برخاسته از داده‌ها"، فصلنامه علمی پژوهشی مديريت فناوري اطلاعات، 2، بهار و تابستان، صص 67-84.

]11[ طالب پور، عليرضا، ابويي اردكان، محمد و صدرا احمدي، 1388، "بررسي عوامل تأثيرگذار در بلوغ سازمان در رويكرد به كسب و كار الكترونيكي با استفاده از مدلFCM"، فصلنامه علمی پژوهشی مديريت فناوري اطلاعات، 2، بهار و تابستان، صص 85-102.

[12] Kruger C.J. and Johnson, R.D., 2009, "Assessment of knowledge management growth: a South Africa perspective", Aslib Proceedings: New Information Perspectives, 61(6), pp. 542-564.

[13] Kruger, C.J. and Snyman, M.M.M., 2007, "A guideline for assessing the knowledge management maturity of organizations", South African Journal of Information Management, 9(3), pp. -11.

[14] Wenger, E., McDermott, R. and Synder, R., 2002, "Cultivating Communities of Practice: A Guide to Managing Knowledge - Seven Principles for Cultivating Communities of Practice". Boston: Harvard Business School Press, pp. 107–136, Available at: http://hbswk.hbs.edu/archive/2855.html.

[15] Bontis, N. and Choo, C.W., 2002, "The Strategic Management of Intellectual Capital and Organizational Knowledge". New York:Oxford University Press. ISBN 019513866X, available at: http://choo.fis.toronto.edu/OUP/.

[16] McInerney, C., 2002, "Knowledge Management and the Dynamic Nature of Knowledge". Journal of the American Society for Information Science and Technology, 53(12), pp. 1009–1018.

[17]http://www.scils.rutgers.edu/~clairemc/KM_dynamic_nature.pdf.

[18] Nanjappa, A. and Grant, M.M., 2003, "Constructing on constructivism: The role of technology", Electronic Journal for the Integration of Technology in Education, 2, available at: http://ejite.isu.edu/Volume2No1/nanjappa.pdf.

[19] Snowden, Dave, 2002. "Complex Acts of Knowing - Paradox and Descriptive Self Awareness". Journal of Knowledge Management, 6(2), pp. 100 - 111.

[20] Marr, B., 2005, "Perspectives on Intellectual Capital", Elsevier Butterworth-Heinemann, Oxford.

[21] Petty, R. and Guthrie, J., 2000, "Intellectual Capital : literature review – measurement, reporting and management", Journal of Intellectual Capital, 1(2), pp. 69–155.

[22] Wiig and Karl, M., 2004, "People-focused knowledge management: how effective decision making leads to corporate success", Elsevier Inc., pp.37-213.

[23] Itami, H. and Roehl, T.W., 1987, "Mobilizing Invisible Assets", Harvard University Press, Boston, MA.

[24] Nonaka, I. and Takeuchi, I., 1995, "The Knowledge-creating Company. How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation", Oxford University Press, Oxford.

[25] Peteraf, M., 1993, "The cornerstones of competitive advantage: a resource-based view", Strategic Management Journal, 14, pp. 91-179.

[26] Pedrini, M., 2007, "Human capital convergence in intellectual capital and sustainability reports", Journal of intellectual capital, 8(2), pp. 54-346.

[27] Senge, P.M., 1990, "The Fifth Discipline: the Art and Practice of the Learning Organization", Doubleday, New York, NY.

[28] Wernerfelt, B., 1995, "The resource-based view of the firm: ten years after", Strategic Management Journal, 5(2), pp. 4-171.

[29] Brooking, A., 1996, "Intellectual Capital", International Thompson Business Press, London.

[30] Sveiby, K.E., 1998, "Den nya AÊ rsredovisningen'' [The New Annual Report] (in Swedish), Stockholm, Pub. details, see www.sveiby.com.au for English translation.

[31] Stewart, T.A., 1997, "Intellectual Capital: The New Wealth of Organizations", Doubleday, New York, NY.

[32] Seetharaman, A., Sooria, H.H.B.Z. and Saravanan, A.S., 2002, "Intellectual capital accounting and Reporting in the knowledge economy", Journal of Intellectual capital, 3(2), pp. 128-148.

[33] Gupta, B., Lyer, L.S., and Aronson, J.E., 2000, "Knowledge management: practices and challenges", Industrial Management and Data Systems, 100(1), pp. 17-21.

[34] Marr, B., Schiuma, G. and Neely, A., 2004, "Intellectual capital – defining key performance indicators for organizational knowledge assets", Business Process Management Journal, 10(5), pp. 551-569.

[35] Marr, B. and Schiuma, G., 2001, "Measuring and managing intellectual capital and knowledge assets in new economy organizations", in Boune, M. (Ed.), Handbook of performance measurement, Gee, London.

[36] Marr, B., Gupta, O., Pike, S. and Roos, G., 2003, "Intellectual capital and knowledge management effectiveness", Management Decision, 41(3), pp. 771–781.

[37] Groth, J.C., 1994, "Human Capital and Europe Future", European Business Review, 94(5), pp. 20-27.

[38] Guthrie, J. and Petty, R., 2000, "Intellectual capital: Australian annual reporting practices", Journal of Intellectual Capital, 1(3), pp. 241-251.

[39] Brennan, N., 2001, "Reporting intellectual capital in annual reports- evidence from Ireland", Accounting, Auditing and Accountability Journal, 14(4), pp. 423-436.

[40] Engstrom, T.E.J., Westnes, P., and Westnes, S.F., 2003, "Evaluating intellectual capital in the hotel industry", Journal of Intellectual Capital, 4(3), pp. 287-303.

[41] Lim, L.L.K. and Dallimore, P., 2004, "Intellectual capital: management attitudes in service industries", Journal of Intellectual Capital, 5(1), pp. 94-181.

[42] Bozbura, F,T., 2004, "Measurement and application of intellectual capital in Turkey ", The Learning Organization , 11(4-5), pp. 357-367.

[43] Bontis, N., 2004, "National Intellectual Capital Index: a united nations initiatives for the Arab region", Journal of Intellectual Capital, 5(1), pp. 13-39.

[44] Chen, P.G., 2005, "Intellectual capital performance of commercial banks in Malaysia ", Journal of Intellectual Capital, pp. 96- 385.

[45] Peng, T.A., Pike, S. and Roos, G., 2007, "Intellectual capital and performance indicators- Taiwanese healthcare sector", Journal of Intellectual Capital, 8(3), pp. 56-538.

[46] Huang, C.C., Luther, R. and Tayles, M., 2007, "An evidence-based taxonomy of intellectual capital", Journal of Intellectual Capital, 8(3), pp. 386-403.

[47] Roos, J., Roos, G. and Edvinsson, L., 1998, "Intellectual Capital – Navigating the New Business Landscape", Macmillan, Basingstoke.

[48] Sveiby, K.E., 1997, "The New Organizational Wealth: Managing and Measuring Knowledge Based Assets", Berrett Koehler, San Francisco, CA.

[49] Edvinsson, L. and Malone, M.S., 1997, "Intellectual Capital. Realizing your Companies True Value by Finding its Hidden Brainpower", Harper Business Publisher, New York, NY.

[50] Allee, V., 1999, "The art and practice of being a revolutionary", Journal of Knowledge Management, 3(2), pp.32-121.

[51] Carson, E., Ranzijn, R., Winefield, A. and Marsden, H., 2004, "Intellectual capital: Mapping employee and work group attributes", Journal of intellectual capital, 5(3), pp. 55-443.

[52] Cascio, W., 1998, "Valuing and costing intellectual capital", HR Monthly, February, pp. 12-16.

[53] Fischer, M.M., 2001, "Innovation, knowledge creation and systems of innovation", The Annals of  Regional Science,  35, pp. 199-216.

[54] Huang, K.T., 1998, "Capitalizing on intellectual assets", IBM Systems Journal, 37(4), pp. 83-570.

[55] Kaplan, R.S. and Norton, D.P., 1992, "The balanced scorecard. Measures that drive performance", Harvard Business Review, 70(1), pp. 71-80.

[56] Lynn, B.E., 2000, "Intellectual capital: unearthing hidden value by managing intellectual assets", Ivey Business Journal, 64(3), pp. 48-52.

[57] Nordhaug, O., 1998, "Competence specificities in organizations", International Studies of Management & Organization, 28(1), pp. 8-27.

[58] Rastogi, P., 2000b, "Sustaining enterprise competitiveness – is human capital the answer?", Human Systems Management, , 19(3), pp. 193-203.

[59] Van Buren, M.E., 1999, "A yardstick for knowledge management", Training & Development, 53(5).

[60] Cohen, S. and Kaimenakis, N., 2007, "Intellectual capital and corporate performance in knowledge-intensive SMEs", The Learning Organization, 14(3), pp. 62-241.

[61] Flostrand, P., 2006, " The sell side – observations on  intellectual capital indicators", Journal of Intellectual Capital, 7(4), pp. 457-473.

[62] Guthrie, J., 2001, "The management, measurement and reporting of intellectual capital", Journal of Intellectual Capital, 2(1), pp. 27-41.

[63] Ordonez de Pablos, P., 2002, "Evidence of intellectual capital measurement from Asia, Europe and the middle-East", Journal of Intellectual Capital, 3(3), pp. 287-302.

[64] Seleim, A., Ashour, A. and Bontis, N., 2004, "Intellectual capital in Egyptian software firms", The Learning Organization, 11(4-5), pp. 332-346.

[65] Johanson, U., Koga, C., Skoog, M. and Henningsson, J., 2006, "The Japanese Government’s intellectual capital reporting guideline", Journal of Intellectual Capital, 7(4), pp. 474-491.

[66] Tovstiga, G. and Tulugurova, E., 2007, "Intellectual capital practices and  performance in Russian enterprises", Journal of Intellectual Capital, 8(4), pp. 695-707.

[67] Ordonez de Pablos, P., 2003, "Intellectual capital reporting in Spain: a comparative view", Journal of Intellectual Capital, 4(1), pp. 61-81.

[68] Litschka, M, Markom, A. and schunder, S., 2006, "Measuring and analyzing intellectual assets: an integrative approach", Journal of Intellectual Capital, 7(2), pp. 71-160.

[69]  Roos, J. and Roos, G., 1997, "Intellectual Capital: Navigating the New Business Landscape", Macmillan, London.

[70] Konrad Group (The), 1988, "The invisible balance sheet", available at: www.sveiby.com/articles/IntangAss/DenOsynliga.pdf.

[71] Ordonez de Pablos, P., 2005, "Intellectual capital reports in India: lessons from a case study", Journal of Intellectual Capital, 6(1), pp. 141-149.

[72] Mayo, A., 2001, "The Human Value of the Enterprise: Valuing People as Assets: Monitoring, Measuring, Managing", Nicholas Brealey Publishing, London.

[73] Darroch, J., 2003, "Developing a measure of knowledge management behaviors and practices", Journal of Knowledge Management, 7(5), pp. 41-54

[74] Jacobsen, K., and Hofman-Bang, P., 2005, "The IC Rating model by Intellectual Capital Sweden", Journal of Intellectual Capital, 6(4), pp. 570-587.

[75] Sanchez-Canizares, S.M., Munoz, M.A.A. and Lopez-Guzman, T., 2007, "Organizational culture and  intellectual capital: a new model", Journal of Intellectual Capital, 8(3), pp. 409-430.

[76] Ordonez de Pablos, P., 2004, " Measuring and reporting structural capital - Lessons from European learning firms", Journal of Intellectual Capital, 5(4), pp. 629-647.

[77] Curtis, B., Hefley, B. and Miller, S., 2009, "People Capability Maturity Model (P-CMM) Version 2.0", Second Edition, Carnegie Mellon University.

[78] Khatibian, N., Hasan gholi pour, T. and Abedi Jafari, H., 2010, "Measurement of knowledge management maturity level within organizations", Business Strategy Series, 11(1), pp. 54-70.

[79] Dayan, R., and Evans, S., 2006, "KM your way to CMMI", Journal of Knowledge Management, 10(1), pp. 69-80,

[80] Ramanujan, S. and Someswar, K., 2004, "Comparison of knowledge management and CMM/CMMI implementation", Journal of American Academy of Business, 4(1-2), pp. 271-275.

[81] Keeni, G., 2000, "The Evolution of Quality Processes at Tata Consultancy Services", IEEE Software, 17(4), pp. 79-88.

[82] Robinson, H.S., Anumba, C.J., Carrillo, P.M. and Al-Ghassani, A.M., 2006, "STEPS: knowledge management maturity roadmap for corporate sustainability", Business Process Management Journal, 12(6), pp. 793-808.

[83] Ehms, K. and Langen, M., 2002, "Holistic Development of Knowledge Management with KMMM", Siemens AG/Corporate Technology, Munich.

[84] Paulzen, O. and Perc, P., 2002, "A maturity model for quality improvement in knowledge management", Proceedings of The 13th Australasian Conference on Information Systems (ACIS 2002).

[85] Kulkarni, U. and Freeze, R., 2004, "Development and validation of a knowledge management capability assessment model", Proceedings of the 25th International Conference on Information Systems.

[86] KPMG Consulting, 2000, "Knowledge Management Research Report 2000", available at: www.Kpmg.co.uk.

[87] Klimko, G., 2001, "Knowledge management and maturity models: building common understanding", Proceedings of the 2nd European Conference on Knowledge Management.

[88] Weerdmeester, R., Pocaterra, C. and Hefke, M., 2003, "VISION Next-Generation Knowledge Management D5.2. Knowledge Management Maturity Model", Information Societies Technology (IST) Programme, Brussels.

[89] Mohanty, S.K. and Chand, M., 2004, "5iKM3 Knowledge Management Maturity Model for Assessing and Harnessing the Organizational Ability to Manage Knowledge", Tata Consultancy Services, Mumbai.

[90] WisdomSource, 2004, "Knowledge management maturity (K3M)", Wisdomsource News, 2(1), available at: www.wisdomsource.com/wisdomsourcenews-20040531.html

[91] Lawshe, C.H., 1975, "A quantitative approach to content validity", Personnel Psychology, 28(4), pp. 75-563.

]92[ آذر، عادل، 1380، "بسط و توسعه روش آنتروپي شانون براي پردازش داده‌ها در تحليل محتوي"، 11(38-37)، بهار و تابستان.

]93[ نجمي، منوچهر و حسيني، سيروس ، 1383، "مدل سرآمدي EFQM: از ايده تا عمل (بر اساس ويرايش سال 2003 ميلادي)"، چاپ چهارم، تهران، نشر روناس.