نسخه متنی مقاله

ارزيابی فلسفی و دلالت های سياستگذارانه تأثيرات چهارمين موج توسعه علمی و فناورانه بر فرهنگ و جامعه: ملاحظاتی از ديدگاه عقلانيت نقاد

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • علی پايا

  • رضا کلانتری نژاد

اطلاعات تماس:
  • علی پايا

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • رضا کلانتری نژاد

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

ارزيابی نقادانه تحولات اجتماعی و تأثيرات متقابل عواملی که در صحنه حيات آدمی، احوال و شيوه زيست افراد و جوامع را شکل می‌دهند از دغدغه‌های اصلی آن دسته از متفکران معاصر است که می‌کوشند از ابزارهای نظری برای راهگشايی در حوزه‌های عملی بهره بگيرند. در مقاله حاضر کوشش شده است به شيوه‌ای انتقادی و از ديدگاه ملاحظات فلسفی- نظری متکی به رويکرد عقلانيت نقاد و با تکيه به داده‌ها و اطلاعات تجربی، برخی آثار و عوارض فرهنگی- اجتماعی تغييرات گسترده ای که به علت پيشرفت بيسابقه علوم و فناوری های مدرن در حال پديدار شدن است، مورد ارزيابی قرار گيرد. در بخش نخست مقاله توضيحاتی در باره چهارمين موج توسعه علمی و فناورانه ارائه می‌گردد. در بخش دوم برخی تبعات پيشرفت‌هايی که در زمينه اين علوم و فناوری حاصل شده و يا در حال حصول است بر فرهنگ و جامعه بررسی خواهد شد. توجه اصلی اين پژوهش فلسفی ناظر به گزينه‌هايی است که در برابر انسان مدرن و در ارتباط با تحولات بی‌وقفه علوم و فناوری-های جديد قرار دارد. در سومين بخش مقاله شماری از آموزه‌های سياستگذارانه برای دست‌اندرکاران سياست‌ها و سياستگذاری‌ها در ارتباط با تأثيرات موج چهارم توسعه علمی و فناورانه بر اجتماع و فرهنگ در ايران ارائه شده است.

Philosophical Assessment and Policy Implications of the Impact of Convergent Sciences & Technologies on Culture and Society: A Study from the Viewpoint of Critical Rationalism AWT-SEP ارزيابی فلسفی و دلالت های سياستگذارانه تأثيرات چهارمين موج توسعه علمی و فناورانه بر فرهنگ و جامعه: ملاحظاتی از ديدگاه عقلانيت نقاد AWT-SEP Critical assessment of social changes and the impact of factors which, through their mutual interactions, shape the outlooks and ways of life of people and societies are among the major concerns of contemporary philosophers who would like to use their theoretical knowledge to tackle applied problems. In the present paper we try to assess, from a philosophical and critical point of view based on Critical Rationalism, some of the socio-cultural impacts of wide-ranging changes caused due to unprecedented developments in the converging sciences & technologies. The first part of the paper deals with a brief introduction of the notion of the fourth wave of scientific and technologies development due to developments in the following four fields: Nano, Bio, Info, and Cogno (NBIC). In the second part of the paper we discuss some of the most important socio-cultural consequences of the developments in NBIC sciences and technologies. The main aim of this philosophical investigation is to consider the options open to modern man vis-à-vis new developments in sciences and technologies. In the last part of the paper some policy recommendations with regard to the issues discussed are introduced. It is hoped that the proposed recommendations prove to be useful for the policy-makers in Iran. AWT-SEP ارزيابی نقادانه تحولات اجتماعی و تأثيرات متقابل عواملی که در صحنه حيات آدمی، احوال و شيوه زيست افراد و جوامع را شکل می‌دهند از دغدغه‌های اصلی آن دسته از متفکران معاصر است که می‌کوشند از ابزارهای نظری برای راهگشايی در حوزه‌های عملی بهره بگيرند. در مقاله حاضر کوشش شده است به شيوه‌ای انتقادی و از ديدگاه ملاحظات فلسفی- نظری متکی به رويکرد عقلانيت نقاد و با تکيه به داده‌ها و اطلاعات تجربی، برخی آثار و عوارض فرهنگی- اجتماعی تغييرات گسترده ای که به علت پيشرفت بيسابقه علوم و فناوری های مدرن در حال پديدار شدن است، مورد ارزيابی قرار گيرد. در بخش نخست مقاله توضيحاتی در باره چهارمين موج توسعه علمی و فناورانه ارائه می‌گردد. در بخش دوم برخی تبعات پيشرفت‌هايی که در زمينه اين علوم و فناوری حاصل شده و يا در حال حصول است بر فرهنگ و جامعه بررسی خواهد شد. توجه اصلی اين پژوهش فلسفی ناظر به گزينه‌هايی است که در برابر انسان مدرن و در ارتباط با تحولات بی‌وقفه علوم و فناوری-های جديد قرار دارد. در سومين بخش مقاله شماری از آموزه‌های سياستگذارانه برای دست‌اندرکاران سياست‌ها و سياستگذاری‌ها در ارتباط با تأثيرات موج چهارم توسعه علمی و فناورانه بر اجتماع و فرهنگ در ايران ارائه شده است. AWT-SEP علی پايا رضا کلانتری نژاد AWT-SEP $Philosophical Assessment and Policy Implications of the Impact of Convergent Sciences & Technologies on Culture and Society: A Study from the Viewpoint of Critical Rationalism AWT-SEP ارزيابی فلسفی و دلالت های سياستگذارانه تأثيرات چهارمين موج توسعه علمی و فناورانه بر فرهنگ و جامعه: ملاحظاتی از ديدگاه عقلانيت نقاد AWT-SEP Critical assessment of social changes and the impact of factors which, through their mutual interactions, shape the outlooks and ways of life of people and societies are among the major concerns of contemporary philosophers who would like to use their theoretical knowledge to tackle applied problems. In the present paper we try to assess, from a philosophical and critical point of view based on Critical Rationalism, some of the socio-cultural impacts of wide-ranging changes caused due to unprecedented developments in the converging sciences & technologies. The first part of the paper deals with a brief introduction of the notion of the fourth wave of scientific and technologies development due to developments in the following four fields: Nano, Bio, Info, and Cogno (NBIC). In the second part of the paper we discuss some of the most important socio-cultural consequences of the developments in NBIC sciences and technologies. The main aim of this philosophical investigation is to consider the options open to modern man vis-à-vis new developments in sciences and technologies. In the last part of the paper some policy recommendations with regard to the issues discussed are introduced. It is hoped that the proposed recommendations prove to be useful for the policy-makers in Iran. AWT-SEP ارزيابی نقادانه تحولات اجتماعی و تأثيرات متقابل عواملی که در صحنه حيات آدمی، احوال و شيوه زيست افراد و جوامع را شکل می‌دهند از دغدغه‌های اصلی آن دسته از متفکران معاصر است که می‌کوشند از ابزارهای نظری برای راهگشايی در حوزه‌های عملی بهره بگيرند. در مقاله حاضر کوشش شده است به شيوه‌ای انتقادی و از ديدگاه ملاحظات فلسفی- نظری متکی به رويکرد عقلانيت نقاد و با تکيه به داده‌ها و اطلاعات تجربی، برخی آثار و عوارض فرهنگی- اجتماعی تغييرات گسترده ای که به علت پيشرفت بيسابقه علوم و فناوری های مدرن در حال پديدار شدن است، مورد ارزيابی قرار گيرد. در بخش نخست مقاله توضيحاتی در باره چهارمين موج توسعه علمی و فناورانه ارائه می‌گردد. در بخش دوم برخی تبعات پيشرفت‌هايی که در زمينه اين علوم و فناوری حاصل شده و يا در حال حصول است بر فرهنگ و جامعه بررسی خواهد شد. توجه اصلی اين پژوهش فلسفی ناظر به گزينه‌هايی است که در برابر انسان مدرن و در ارتباط با تحولات بی‌وقفه علوم و فناوری-های جديد قرار دارد. در سومين بخش مقاله شماری از آموزه‌های سياستگذارانه برای دست‌اندرکاران سياست‌ها و سياستگذاری‌ها در ارتباط با تأثيرات موج چهارم توسعه علمی و فناورانه بر اجتماع و فرهنگ در ايران ارائه شده است. AWT-SEP علی پايا رضا کلانتری نژاد AWT-SEP

رفرانس :

 [1] Maynard, Herman Bryant and Susan E Mehrtens,  1993; The Fourth Wave, Berrett-Koehler Publishers, second edition 1996.

 [2] تافلر، آلوين ، موج سوم، ترجمه شهيندخت خوارزمي، تهران، انتشارات علم.

[3] Peter-Paul .Verbeek, 2005; What Things Do: Reflections on Technology, Agency, and Design; Pennsylvania State University Press.

 [4] پایا، علی، 1386، «ملاحظاتي نقادانه در باره دو مفهوم علم ديني و علم بومي»، حکمت و فلسفه، شماره 10-11، تابستان.

 [5] پایا،علی.  1388، فناوري، فرهنگ و اخلاق، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات اسلامي و مرکز تحقيقات سياست علمي کشور، 1388 الف.

 [6] Paya, Ali. 2010; “How indigenous are ‘indigenous sciences’? The Case of ‘Islamic Sciences’ in Asia-Europe Dialogue and the Making of Modern Science”, edited by Aron Bala, London: Palgrave, 2010a.

[7] Roco, Mihail C 2002. "National Nanotechnology Initiative and a global perspective"; Paper presented at Small Wonders: Exploring the Vast Potential of Nanoscience, National Science Foundation Symposium, Washington DC. Available at  http://www.nano.gov/smwonder_slide.pdf. (accessed 10 June 2009)

 

[8] Roco Mihail C. Bainbridge William Sims. 2002; Coverging Technologies for Improving Human Performance [Report].; Arlington, Virginia: National Science Foundation.

[9] Nordmann, 2004; Alfered Converging Technologies–Shaping the Future of European Societies [Report]. Foresighting the New Technology Wave; European Commission.

[10]  پایا، علی. 1385، «جهانی شدن، علم، فناوری و توسعه: ملاحظاتی از منظر آینده اندیشی»، مندرج در دانشگاه، تفکر علمی، نوآوری و حیطه عمومی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعي.

[11]  پایا، علی. 1389، «نظمی که تکنولوژی بر ما تحمیل می کند»، روزنامه بهار، دوشنبه 17 اسفند، ص 9. (1389د)

[12]  پوپر، کارل. منطق اکتشاف علمي، ترجمه سيد حسين کمالي، تهران، انتشارات علمي فرهنگي، چاپ اول، 1370.

[13] Popper, Karl. 1983; Realism and the Aim of Science, Hutchinson.

[14] پوپر، کارل. «رويکردي کثرت گرايانه به تاريخ»، مندرج در اسطوره چارچوب، نوشته کارل پوپر، تهران: انتشارات طرح نو، 1384.

[15] Miller, David, 1984; Critical Rationalism, Open Court.

[16] Miller, David, 2006; Out of Error, Ashgate.

[17] Bartley, William, 1984; The Retreat to Commitment, Open Court.

[18] پایا، علی. 1389، فلسفه تحلیلی: مسائل و چشم انداز ها، ویراست تازه، تهران: طرح نو، 1389الف.

[19] پایا، علی. 1389، فلسفه تحلیلی و تحلیل فلسفی: مسائل، چشم انداز ها، و  کاربرد ها ، تهران: طرح نو، 1389.

[20] پایا،  علی. 1388، «آيا "الگوي توسعه ايراني- اسلامي" دست يافتني است؟» فصلنامه حوزه و دانشگاه، 1388 ب.

[21] Carr, Nicholas; "Is Google Making Us Stupid?"; What the Internet is doing to our brainshttp://www.theatlantic.com/doc/200807/google  (Accessed 10 June 2009)

[22] Kittler, Friedrich A., 1997; Essays: Literature, Media, Information Systems; Amsterdam, G+B Arts International.

[23] پایا، علی. 1389، ارزيابي انتقادي تأثير فناوري هاي نو بر توانايي هاي ادراکي آدمي، 1389ج (در دست تکميل).

[24] Fuller, Sreve, 2006; "Knowledge Politics and New Converging Technologies; A Social Science Perspective"; http://www.converging-technologies.org/ (Accessed 10 June 2009)

[25] Nietzsche, Friedrich Wilhelm, 2004; Thus Spake Zarathustra, Kessinger Publishing, p.4.

[26] Watson, Steve; “Professor Predicts Human Race Will split into two different species” http://infowars.net/articles/october2007/261007Eugenics.htm (Accessed 10 June 2009).

[27] Mayell, Hillary, 2004; “Hobbit-Like Human Ancestor Found in Asia”; National Geographic News, October 27, http://news.nationalgeographic.com/news/2004/10/1027_041027_homo_floresiensis.html (Accessed 10 June 2009)

[28] Lovins, Amory and Lovins, Hunter; “A Tale of Two Botanies”, http://www.wired.com/wired/archive/8.04/botanies.html (Accessed 10 June 2009)

[29] Evans, Rob, and Chamberlain, Phil, 2009; “Firms bought secret personal data on staff – privacy chief"; The Guardian, Friday, March the 6th.

[30] Rappert, Brian (ed.), 2007; Technology and Security: Governing Threats in the New Millennium, Palgrave.

[31] Mitchell, Ben (et.al), 2007; Biotechnology and the Human Good, George Town University Press.

[32] Trigg, Roger, 1999; Ideas of Human Nature: An Historical Introduction, WileyBlackwell.

[33] پایا، علی.  1389، «برخي نتايج آموزه هاي ويتگنشتاين متاخر براي علوم اجتماعي» مندرج در فلسفه تحليلي: مسائل و چشم انداز ها، تهران: طرح نو، 1389ب.

[34] پايا، علي و رضا کلانتري نژاد، ،1389 بررسي تأثير چهارمين موج توسعه علمي- فناورانه براي حوزه فرهنگ و اجتماع در ايران، مرکز سياست علمي کشور، تهران.

[35] Freeman, C. 1987; Technology and Economic Performance: Lessons from Japan, Pinter, London.

[36] Lundvall, B-Å. (ed.) 1992; National Innovation Systems: Towards a Theory of Innovation and Interactive Learning, Pinter, London.

[37] Nelson, R. (ed.) 1993; National Innovation Systems. A Comparative Analysis, Oxford University Press, New York/Oxford.

[38] Katz, Eric,  William Thompson & Andrew Light, 2003;  Controlling Technology: Contemporary Issues.

[39] Unger, Stephen, 1994; Controlling Technology: Ethics and the Responsible Engineer, Wiley.

[40] Agassi, Joseph, 1985; Technology: Philosophical and Social Aspects, Dordrecht: Reidel.

[41] Gallegos, Frederick et.al., 2004; Information Technology Control and Audit, Auerbach Publications.

[42] Gomes, Orlando “The Optimal Control of Technology Choices”; http://ideas.repec.org/p/wpa/wuwpge/0409008.html (Accessed 10 June 2009)

[43] Lerner, Josh and Robert Merges, 1998; “The Control of Technology Alliances: An Empirical Analysis of the Biotechnology Industry”; Journal of Industrial Economics, Volume 46, Number 2, June  , pp. 125-156(32)

[44] Camb, Ozawa, 1980;Government control over technology acquisition and firms’ entry into new sectors”, Cambridge Journal of Econmics,1980; 4: 133-146.

[45] پايا، علي، 1383، «دموکراسي اسلامي: امکان يا امتناع؟»، آئين، سال اول، شماره 2.

[46] Paya, Ali, 2010; “Islamic Democracy: A Valid Concept or an Oxymoron?” in Iraq, Democracy, and the Future of Muslim World, edited by Ali Paya & John Esposito, London & New York: Routledge, 2010b.

 

[47] Notturno, Mark Amadeus Science and the Open Society,  Central European University Press, 1996.