نسخه متنی مقاله

پيمايش فهم عمومی از علم و فناوری: مطالعه موردی شهروندان تهرانی

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • ابوالفضل  مرشدی

  • محمد امين قانعی‌راد

  •  

اطلاعات تماس:
  • ابوالفضل  مرشدی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • محمد امين قانعی‌راد

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  •  

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

اين مقاله از طرح پژوهشی \"اجرای نسخه راهنمای پيمايش علم و جامعه\" استخراج شده که برای اولين بار، به شيوه کنونی، در ايران و در ميان شهروندان تهرانی انجام شده است. طرح مسأله مقاله حاضر، ضرورت انجام مطالعات ادواری در مورد نگرش و شناخت عامه مردم از علم و فناوری را به عنوان يکی از برنامه‌های پايش توسعه علمی کشور تبيين می‌کند. در بخش چارچوب نظری و مفهومی به مدل‌های کمبود (سواد علمی و فهم عمومی از علم) و مشارکت و درگيری عمومی اشاره شده و تجربيات کشورها با تأکيد بر شاخص‌ها و سنجه‌های پيمايش‌های آنان بررسی شده است. بخش اصلی اين مقاله را توصيف داده‌ها و نتايج پيمايش فهم عمومی از علم و فناوری در تهران،با نگاه تطبيقی، تشکيل می‌دهد. پرسشنامه مورد استفاده در اين پيمايش با استفاده از تجربيات ساير کشورها و نظرخواهی از متخصصان ايرانی با مجموعه‌ای از سوالات باز و بسته تنظيم شده و در بين 300 نفر از ساکنان شهر تهران به عنوان نمونه آماری اجرا شده است. داده‌های پژوهش با استفاده از نرم افزارهايSPSS وLISREL تحليل شده‌اند. در بخش نتيجه‌گيری ، با تحليل تطبيقی يافته‌ها، فرضيه‌های جديدی برای پژوهش‌های آتی مطرح شده و همچنين به منظور بهبود روش‌های سنجش فهم عمومی از علم و فناوری در ايران پيشنهادهايی ارائه شده است.

رفرانس :

[1]        Hughes, Thomas P., 1987, "The Evolution of large technological systems", in The Social Construction of Technological System: New Directions in the Sociology and History of Technology, In W.E. Bijker, T.P. Hughes and T.J. Pinch (eds.), Cambridge: MA: MIT Press, pp. 51-82.

[2]     Bijker, W.E. and John, L., 1992, "Shaping Technology, Building Society", Cambridge, MA: MIT Press.

[3]     Bijker, W.E., Hughes, T.P. and Pinch, T.J., 1987, "The Social Construction of Technological System: New Directions in the Sociology and History of Technology", Cambridge: MA: MIT Press.

[4]     Mackenzi, D., 1996, "knowing machine: Essays on technological change", Cambridge: MA: MIT press.

[5]     Beck, U., 1992, "Risk Society: Towards a New Modernity", Routledge: London.

[6]     Douglas, M. and Wildavsky, A., 1982, "Risk and culture: an essay on the selection of technical and environmental dangers", Berkeley: University of California Press.

[7]     Wynne, B., 2002, "Risk and Environment as Legitimatory Discourses of Technology: Reflexivity Inside Out?", Current Sociology, 50, pp. 459.

[8]     ICSU Strategic Review, 2005, "Science and Society: Rights and Responsibilities", available from: www.icsu.org.

[9]     UNESCO, 1999, "Declaration on science and the use of scientific knowledge", Text adopted by the World Conference on Science 1 July 1999, available from: http://www.unesco.org/science/wcs/eng/declaration.htm.

[10]  UNESCO, 1999, "Science agenda-framework for action", Text adopted by the World Conference on Science 1 July 1999, available from: http://www.unesco.org/science /wcs/eng/framwork.htm.

[11]  Miller, J.D., 1995, "Scientific Literacy for Effective Citizenship", In R.E. Yager (ed.), Science/Technology/ Society as Reform in Science Education, New York: State University of New York Press, pp. 185–204.

[12]  National Science Foundation, 1993, 1996, 1998, 2000, 2002, 2004, 2006, 2008, "Science & Technology: Public Attitudes and Understanding", chapter 7, Science and Engineering Indicators, available from: http://www.nsf.gov/ statistics/seind.

[13]       پایا، ع.، 1385، "دانشگاه، تفکر علمی، نوآوری، و حیطه عمومی"، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری.

[14]    Maeseele, P.A., 2007, "Science and technology in a meditated and democratized society", Journal of science communication, 1, pp. 1-10, available from: http://jcom. sissa. it/

[15]       قانعی‌راد، م.ا.، طلوع، ا. و خسروخاور، ف.، 1387، "عوامل، انگیزش‌ها و چالش‌های تولید دانش در بین نخبگان علمی"، سیاست علم و فناوری، 1(2)، صص. 86-71.

[16]       قانعی‌راد، م.ا. و موسوی، آ.، 1387، "نظریه‌های دانش و ویژگی‌های ساختاری اقتصاد ایران"، سیاست علم و فناوری، 1(4)، صص. 72-59.

[17]       مهدی، ر.، یمنی‌دوزی سرخابی، م.، صباغیان، ز.، فاطمی، ح. و متحدی، ع.ا.، 1388، "تحلیل وضعیت راهبردهای پژوهش و تولید علم در علوم مهندسی و فناوری"، سیاست علم و فناوری، 2(2)، صص. 11-97.

[18]       دانایی فرد، ح.، 1388، "تحلیلی بر موانع تولید دانش در حوزه علوم انسانی؛ رهنمودهایی برای ارتقای ظرفیت سیاست ملی علم ایران"، سیاست علم و فناوری، 2(1)، صص. 16-1.

[19]       پایا، ع.، 1387، "ترویج علم در جامعه؛ یک ارزیابی فلسفی"، سیاست علم و فناوری، 1(1)، صص. 38-25.

[20]       وصالی، م.، 1386، "تدوین مبانی نظری فهم عامه از علم در ایران (جریان‌های اصلی سیاست‌های ترویج علم در ایران)"، طرح پژوهشی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

[21]       رجب زاده، ا.، 1381، "دانشگاه و دین در ایران"، تهران، وزارت علوم معاونت فرهنگی و اجتماعی، دفتر برنامه‌ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی.

[22]       محسنی تبریزی، ع.، 1380، "آسیب شناسی اجتماعی جوانان: بررسی انزوای ارزشی و مشارکت فرهنگی درمحیط های دانشجویی کشور (دانشگاه‌های دولتی تهران)"، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

[23]       روزي بيگدلي، ز.، 1382، "نوگرايي زنان در حوزه فرهنگي"، ‌پژوهش زنان، ‌دوره 1، 3(7).

[24]       محسنی، م.، 1379، "بررسی آگاهی‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای اجتماعی و فرهنگی ایرانیان"، شورای فرهنگ عمومی کشور.

[25]       توکلی، م.، 1382، "بررسی ویژگی‌های دو نسل در چارچوب نظام ارزشی"، در نگاهی به پدیده گسست نسل‌ها، تهیه و تنظیم علی‌اکبر علیخانی، پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی و دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور.

[26]       شعبانلو، ر.، 1380، "بررسی گرایش دانشجویان به مهاجرت از کشور"، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی.

[27]       مرجایی، ه.، 1383، "بررسی وضعیت سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه‌ها"، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

[28]  Withey, S.B., 1959, "Public opinion about science and scientists", Public Opinion Quarterly, 23, pp. 382–388.

[29]  Miller, J.D., 2004, "Public understanding of, and attitudes toward, Scientific Research: What We Know and What We Need to Know", Public Understanding of Science, 13, pp. 273-294.

[30]  Miller, J.D. 1983, "Scientific Literacy: a Conceptual and Empirical Review", Daedalus, 112(2), pp. 29–48.

[31]  Miller, J.D., Prewitt, K. and Pearson, R., 1980, "The Attitudes of the U. S. Public toward Science and Technology. A final report to the National Science Foundation", Chicago: National Opinion Research Center.

[32]  Bauer, M., Allum, N. and Miller, S., 2007, "What can we learn from 25 years of PUS survey research? Liberating and expanding the agenda", Public Understanding of Science, 16, pp. 79-95.

[33]  Shamos, M., 1995, "The Myth of Scientific Literacy", New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.

[34]  Royal Society, 1985, "The Public Understanding of Science", London: Royal Society.

[35]  Pitrelli, N., 2003, "The crisis of the public understanding of science in Great Britain", journal of science communication, 2(1), pp. 1-9.

[36]  NISTEP Publications, 1989, "Public Attitudes on Science and Technology: Based on Opinion Survey Results", available from: http://www.nistep.go.ip/logo-e.html.

[37]  NISTEP Publications, 1991, "The Japanese Science and Technology Indicator System: Analysis of Science and Technology Activities", available from: http://www.nistep. go.ip/logo-e.html.

[38]  NISTEP Publications, 1995, 1997, 2000, 2004, 2005, 2006, "Science and Technology Indicators: A Systematic Analysis of Science and Technology Activities in Japan", available from: http://www.nistep .go.ip/logo-e.html.

[39]  NISTEP Publications, 2001, "The 2001 Survey for Public Attitudes Toward and Understanding of Science & Technology in Japan", available from: http: //www. nistep. go. ip/logo-e. html.

[40]  NISTEP Publications, 2003, "A Survey of the Effect of Participation in Activities for the Public Understanding of Science and Technology Activities of the Science Museum and Others The Case of the Science Club of the Science Museum and the Young Astronauts Club of Japan", available from: http://www.nistep.go.ip/logo-e.html.

[41]  NISTEP Publications, 2003, "Research on the Promotion of Public Understanding of Science & Technology and Science Communication", available from: http://www.nistep.go.ip/logo-e.html.

[42]  Ministry of Science and Technology of Brazil, 2004, "Science, Technology & Innovation Indicators in the State of São Paulo", chapter 7.

[43]  Malaysian Science and Technology Information Center, 1998, 2000, 2002, 2004, "Study of Public Awareness of Science and Technology Malaysia", available from: http://www.mastic.gov.my.

[44]  Rajesh, S., 2005, "India Science Report: Science Education, Human Resources and public Attitude towards Science and Technology", National Council of Applied Economic Research, available from: www.nacaer.org

[45]  Wynne, B.E., 1991, "Knowledge in context", Science, Technology, & Human Values, 16, pp. 111-21.

[46]  Wynne, B.E. 1992, "Misunderstood misunderstanding: Social identities and public uptake of science", Public Understanding of Science, 1, pp. 281-304.

[47]  Irwin, A. and Wynne, B., 1996, "Misunderstanding science? The public reconstruction of science and technology", Cambridge: Cambridge University Press.

[48]  Michael, M., 1996, "Ignoring science: discourses of ignorance in the public understanding of science", in: Misunderstanding science? The public reconstruction of science and technology, A. Irwin and B. Wynne, Cambridge: Cambridge University Press.

[49]  Lowenstein, B.V., 2003, "Models of Public Communication of Science & Technology", available from: http://www.communityrisks.cornell.edu.

[50]  House of Lords, 2000, "Science and Society", London: Her Majesty’s Stationary Office.

[51]  Dickson, D., 2000, "Science and its Public: The Need for a »Third Way", Social Studies of Science, 30/6, pp. 917-923.

[52]  European Commission, 2005, "Questions of science: Ethos from the science in society forum", Luxembourg: office for official publications of the European Commission, available from: http://europa.eu.int/ comm/ research/ society 2005.htm.

[53]  Commission of the European Communities, 1977, "Science and European public opinion", available from: http://ec.europa.eu/public_opinion

[54]  European Commission, 1993, "Europeans, science and technology: public understanding and attitudes", available from: http://ec.europa.eu/public_ opinion.

[55]  European Commission, 2001, "Research Directorate-General, Europeans, science and technology", Eurobarometer, 55(2), available from: http://ec.europa.eu/ public_opinion.

[56]  European Commission, 2003, "Public opinion in the Countries Applying for European Union Membership", European Commission, Science & Technology, available from: http://europa.eu.int/comm /public_opinion.

[57]  European Commission, 2005, "Europeans, science and technology", Special Eurobarometer, 224, available from: http: //ec.europa. eu/public_opinion.

[58]  European Commission, 2005, "Lisbon, Special Eurobarometer, 215", available from: http://ec.europa. eu/public_opinion.

[59]  European Commission, 2005, "Social values, science and technology", Special Eurobarometer, 225, available from: http://ec.europa.eu/public_opinion.

[60]  European Commission, 2007, "Mid-term assessment of science and society activities 2002-2006", available from: http://publications.europa.eu/.

[61]  Research Councils UK, 2008, "Public attitudes to science 2008 a survey", available from: http://www. rcuk.ac. uk/sis/pas.htm

[62]  Office of Science & Technology, 2005, "Science in Society: The Qualitative Research", available from: http://www.internationalresearch.co.uk

[63]    Bucchi, M. and Nersini, F., 2008, "Science and public participation", in: Handbook of science and technology studies, In E. Hackett, et.al (eds.), third edition, Massachusetts institute of technology, Ch. 19, pp: 449-472.

[64]  Research International, 1999, "Science and the Public: Mapping Science Communication Activities", available from: www.welcome.ac.uk/sellent/

[65]  Department of Trade and Industry, 2005, "Science in society, Findings from qualitative and quantitative research", available from: www.ipsosmori .com/assets/polls/2004/pdf/ost.pdf.

[66]  Einsiedel, E., 2000, "Understanding publics in the public understanding of science", in between understanding and trust: the public, science and technology, In M. Dierkes and C. Von Grote (eds.), Amsterdam: Harwood.

[67]       کلاین، ل.، 1380، "راهنمای آسان تحلیل عاملی"، ترجمه جلال صدرالسادات و اصغر مینایی، تهران: سمت.

[68]       هومن، ح.، 1384، "مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم افزار لیزرل"، تهران: سمت.