نسخه متنی مقاله

اولويت‌يابی کاربردهای فناوری نانو در صنايع بالا دستی نفت ايران

اطلاعات مقاله:
نویسندگان:
  • محمدرضا امين ناصری

  • منصوره عبدی

  • محتبی شريعتی نياسر

اطلاعات تماس:
  • محمدرضا امين ناصری

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • منصوره عبدی

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
  • محتبی شريعتی نياسر

    Affiliation:
    آدرس محل کار:
    تلفن محل کار:
    فکس:
    پست الکترونیک:
متن:

 در جهان صنعتي امروز، فناوري نانو به‌عنوان يکي از فناوري‌هاي نوظهور و راهبردي مطرح است و در ايران نيز ‌برنامه‌ ملي مربوطه, حضور در بين 15 کشور برتر در فناوري نانو تا سال 2015 را هدف قرار داده است. از آنجا که هزينه پروژه‌هاي تحقيقاتي و اجرايي در زمينه فناوري‌هاي نوين بسيار قابل توجه مي‌باشد و همچنين به‌دليل تعدد شاخه‌هاي فناوري نانو، تعيين اولويت براي سرمايه‌گذاري در اين زمينه اهميت فراوان دارد. از سوي ديگر, صنعت نفت و به‌ويژه بخش بالادستي آن به‌عنوان يک صنعت استراتژيک براي ايران مطرح است و براي کاربردهاي علمي و تحقيقاتي فناوري نانو در اين صنعت، افق روشني پيش‌بيني مي‌شود. از سوي ديگر و از آنجا که موردي ازتحقيقات علمي در خصوص تعيين اولويت‌هاي فناوري نانو در صنايع مختلف کشور و به‌ويژه صنعت نفت يافت نشد ، موضوع اين تحقيق به يافتن اولويت‌هاي  کاربرد فناوري نانو در صنايع بالادستي نفت اختصاص يافت. براي اين منظور, ابتدا با مرور ادبيات تصميم‌گيري، AHP به‌عنوان يکي از روش‌هاي تصميم‌گيري چندمعياره جهت تعيين اولويت‌ها انتخاب گرديده و در مرحله بعد، معيارهاي اولويت‌دهي، بر اساس نظرات کارشناسان صنايع بالادستي نفت و بر پايه مرور معيارهاي تصميم‌گيري ذکر شده در ادبيات تصميم‌گيري و پروژه‌هاي مشابه در داخل کشور، مشخص شده اند. در نهايت نيز با جمع‌بندي نظرات کارشناسي و با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice, اولويت‌هاي  کاربرد فناوري نانو در صنايع بالادستي نفت ايران، با توجه به کاربردهاي شناسايي شده فناوري نانو در صنايع بالادستي نفت در مرکز مطالعات تکنولوژي دانشگاه صنعتي شريف، تعيين و روايي نتايج از طريق بررسي همبستگي اسپيرمن آنها با نتايج حل مجدد مساله از طريق روش PROMETHEE سنجيده شده است.

Prioritizing Nanotechnology Applications for the Upstream Oil Industries of Iran AWT-SEP اولويت‌يابی کاربردهای فناوری نانو در صنايع بالا دستی نفت ايران AWT-SEP Nanotechnology is one of the world’s newest technologies and determining priorities for the nanotechnology applications is very important for Iran as a developing country. Research and executive projects costs in high technologies is considerable. Also, there are many nanotechnology applications throughout the industrial sector. Upstream oil industries are very strategic for Iran and determining the nanotechnology priorities in these industries is very important for the Iranian government in order to fund and utilize nanotechnology. In this paper, the literature on prioritization methods was reviewed and AHP was selected for recognizing the priorities of these applications. Priority criteria were also taken from similar case studies in Iran and other countries. Iranian experts in the upstream oil industries evaluated these criteria and modified them by taking in to account Iran’s conditions. The criteria and applications were then weighed by experts. Finally, the priorities of nanotechnology in the upstream oil industries were identified using ‘Expert Choice’ software. AWT-SEP AWT-SEP منصوره عبدی محمدرضا امين ناصری محتبی شريعتی نياسر AWT-SEP $Prioritizing Nanotechnology Applications for the Upstream Oil Industries of Iran AWT-SEP اولويت‌يابی کاربردهای فناوری نانو در صنايع بالا دستی نفت ايران AWT-SEP Nanotechnology is one of the world’s newest technologies and determining priorities for the nanotechnology applications is very important for Iran as a developing country. Research and executive projects costs in high technologies is considerable. Also, there are many nanotechnology applications throughout the industrial sector. Upstream oil industries are very strategic for Iran and determining the nanotechnology priorities in these industries is very important for the Iranian government in order to fund and utilize nanotechnology. In this paper, the literature on prioritization methods was reviewed and AHP was selected for recognizing the priorities of these applications. Priority criteria were also taken from similar case studies in Iran and other countries. Iranian experts in the upstream oil industries evaluated these criteria and modified them by taking in to account Iran’s conditions. The criteria and applications were then weighed by experts. Finally, the priorities of nanotechnology in the upstream oil industries were identified using ‘Expert Choice’ software. AWT-SEP AWT-SEP منصوره عبدی محمدرضا امين ناصری محتبی شريعتی نياسر AWT-SEP AWT-SEP اولويت‌يابی کاربردهای فناوری نانو در صنايع بالا دستی نفت ايران AWT-SEP AWT-SEP AWT-SEP AWT-SEP AWT-SEP

رفرانس :

]1[ سهرابي جهرمي، ابوذر، گزارشي از فعاليت‌هاي شرکتChevron Texaco  و BPدر مورد الماس‌واره‌ها، ستاد ويژه توسعه فناوري نانو، 1384.

]2[ بررسي پتانسيل‌هاي كاربرد فناوري نانو در صنايع بالادستي نفت، مركز مطالعات تكنولوژي دانشگاه صنعتي شريف، گروه نفت و انرژي، 1384.

]3[ صالحي وزيري، حسين، اولويت‌هاي توسعة فناوري نانو، ستاد ويژه توسعه فناوري نانو، 1382.

]4[ اسدي فرد، عبدالرضا، نتايج نظرسنجي در مورد نانوتكنولوژي (در حاشيه همايش نانوتكنولوژي، انقلاب صنعتي آينده)، ستاد ويژه توسعه فناوري نانو، 1381.

[5] Wolfgang, E., 2004, Energy & Nanotechnology: Strategy for the Future, Schlumberger, Rice University, Houston.

]6[ زارعي، مجيد، اولويت‌بندي موضوعات نانوتکنولوژي در ايران، پايان نامه کارشناسي ارشد، مهندسي صنايع، دانشگاه بوعلي‌سينا، 1385.

]7[ صاحبي نژاد، مجيد، آينده‌نگاري فناوري ابزاري جهت اولويت‌گذاري علم و فناوري نانو در ايران، پايان نامه کارشناسي ارشد، مديريت تکنولوژي، دانشگاه علامه طباطبايي، 1385.

]8[ سجادپور، مهدي، طراحي الگوي جامع آيندهنگري براي فناوري نانو در ايران با توجه به نظام ارزشي جمهوري اسلامي (مطالعه موردي فناوريNano Medicine)، پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه تربيت مدرس، 1385.

]9[ آقابزرگ، حميد رضا، اولويت‌هاي فناوري نانو در صنايع نفتي، مجموعه مقالات دومين همايش علم و فناوري آينده و راهبردها،  بهمن 1382.

]10[ آقابزرگ، حميد رضا، نانوتكنولوژي و صنعت نفت، سمينار نانوتكنولوژي، تهران،  بهمن 1381.

[11] Pohekar, S.D. and Ramachandran, M., Application of multi-criteria decision making to sustainable energy planning-A review, Renewable and Sustainable Energy Reviews 8, 2004, 365–381.

[12] Raju KS, Pillai CRS., Multicriterion decision making in performance evaluation of irrigation projects, European Journal of Operational Research, 112(3), 1999, 479–88.

[13] Mikhailov, L. and Singh, MG1., Comparison analysis of methods for deriving priorities in the analytic hierarchy process, Proceedings of the IEEE International Conference on Systems, Man and Cybernetics, 1999, 1037–42.

[14] Chang YH, Yeh CH, Evaluating airline competitiveness using multi-attribute decision making, Omega, 29(5), 2001, 405–15.

[15] Vaidya, O.S. and Kumar, Sushil, Analytic hierarchy process:An overview of applications, European Journal of Operational Research, 169 (1), 2006, 1-29.

[16] Srdjevic, Bojan, Combining different prioritization methods in the analytic hierarchy process synthesis, Computers & Operations Research 32, 2005, 1897–1919.

[17] Solnes, J., Environmental quality indexing of large industrial development alternatives using AHP, Environmental Impact Assessment Review, 23(3), 2003, 283–303.

[18] Afgan, N.H., Carvalho, M.G. and Hovanov, N.V., 2000, Sustainability assessment of renewable energy systems, Energy Policy 28, 603–12.

[19] Mikhailov, L., fuzzy programming method for deriving priorities in the analytic hierarchy process, Journal of Operational Research Society 51, 2000, 341–9.

]20[ آراستي، محمدرضا و بشارتي‌راد، زهره، تدوين استراتژي‌هاي توسعه تكنولوژي در صنعت برق ايران: يك ضرورت ملي، شانزدهمين كنفرانس بين‌المللي برق، سازمان توانير، 1380.

]21[ هاشمي، سيد جلال‌الدين و همکاران، پروژه مطالعات امكان سنجي-جذابيت پيل‌سوختي و تدوين استراتژي توسعه فناوري آن در كشور، مركز گسترش فناوري اطلاعات، 1382.

]22[ فناوري نانو و جايگاه آن در جهان امروز، ستاد ويژه توسعه فناوري نانو، 1383.

[23] Macharis, C., Springael, J., Brucker, K.D. and Verbeke, A., PROMETHEE and AHP: The design of operational synergies in multicriteria analysis. A strengthening PROMETHEE with ideas of AHP, European Journal of Operational Research 153, 2004, 307-317.