خلاصه وضعیت: کد مقاله: 537451 تاریخ انتشار: ۱۷ / ۱۰ / ۱۳۸۷ تعداد مشاهدات: 107
DOI: 10.22034/jstp.2008.1.1.537451

ترویج علم در جامعه؛ یک ارزیابی فلسفی

در مقاله حاضر پس از بررسی شبکه معنایی اصطلاحاتی نظیر "فهم عامه از علم"، "ترویج علم در جامعه" و ارائه توضیحاتی در خصوص چیستی این مفاهیم از حیث نظری و کاربردی، به بررسی نقادانه استدلالاتی پرداخته می‌شود که در باب چرایی مفید بودن "ترویج علم در حیطه عمومی" مطرح شده است. نتیجه‌ای که از این بحث اخذ می‌شود آن است هرچند قوت استدلالهایی که در دفاع از ترویج علم ارائه شده یکسان نیست، اما در مجموع، این استدلالات کفه قضاوت را در حمایت از این اقدام سنگینتر می­سازند.

 در ادامة بحث به بررسی انتقادی برخی از مهمترین دیدگاههایی پرداخته می‌شود که به علوم و فنّاوری جدید، به علل یا دلایل متفاوت و متنوع، نگاهی خوشبینانه و همدلانه ندارند. بخش پایانی مقاله به توضیح نظری و عملی برخی از شیوه‌های مؤثر برای ترویج علم در جامعه اختصاص داده شده است. از جمله نکات کلیدی مطروحه در این زمینه که در زمره نتایج اصلی مقاله است، آنکه میان ترویج بهینه علم و فنّاوری و وجود یک نظام مردم‌سالارانه رابطه‌ای ظریف وجود دارد و شانس رشد دراز مدت، پایدار، موزون و هماهنگ علم و فنّاوری در زیست‌بومهای اجتماعی که با شرایط دموکراتیک اداره می‌شوند بالاتراست.


باسواد بودن علمي
ترويج علم در جامعه
علم و فنّاوري در يك زيست‌بوم دموكراتيك
فهم علم

علي پايا

 
نام و نام خانوادگی : پست الکترونیک :  
نظر شما :  
Captcha..
لطفا کد امنیتی زیر را وارد کنید


نسخه متنی
تعداد نظرات: 0
ایندکس شده در:
تعداد ارجاعات: 0
تعداد جستجوهای این مقاله :
تعداد دانلود مقاله : 107
  • نویسنده مسئول
  • پست الکترونیک:
    افیلیشن:
  • سایر نویسندگان
  • رفرنس
  • [1] پايا، ع.؛ سفر به سرزمين فلسفه علم، تهران: طرح نو؛ 1387 (در دست انتشار).

    [2] Knight, D.; Public Understanding of Science; London & New York: Routledge, 2006.

    [3] پايا، ع.؛ "نگاهي شتابزده به تاريخچه ترويج علم در حيطه عمومي"، سياست علمي، مرکز تحقيقات سياست علمي کشور، سال اول، شماره 2، 1387

    [4]  سروش، عبدالکريم، علم چيست؟ فلسفه چيست؟ تهران: صراط؛ 1361.

    [5]  پايا، ع. فلسفه تحليلي: مسائل و چشم اندازها، تهران: طرح نو؛ 1383.

    [6] Kitcher, P.; Advancement of Science, Oxford: Oxford University Press, 1993.

    [7]Nelkin, Dorothy, The Creation Controversy, London, Norton, 1982.

    [8] Miller, J.; “Scientific Literacy: A Conceptual and Empirical Review”; Daedalus, 1983; 112, pp. 29-48.

    [9]Thomas, G. Durant J.; “Why should we promote the public understanding of science?” in Scientific Literacy Papers; M. Shortland (ed). Oxford: Department of External Studies, 1987; 1–14.

     [10]Turney, J. `Public understanding of science,' Lancet (North American Edition) 347 (1996): 1087-1090

    [11]Crick, A.  & A. Porter(eds);  Political Education and Political Literacy, London: Longman, 1972.

    [12] Asimov, I.; “Popularizing Science”; Nature 306; 11 1983; p. 119. 

    [13]Couderc, P.; “An Antidote for Anti-Science”; Impact of Science on Society; XXI; 1971; pp. 173-9.

    [14] The Royal Society; The Public Understanding of Science; London: The Royal Society; 1985.

    [15] Le Corbeiller, Phillipe, “Education in Science, Pre-requisite for National Survival”, Daedalus; 88; 1959; pp. 170-4.

    [16]Goggin, M.; Governing Science and Technology in a Democracy; Knoxville: The University of Tennessee Press; 1987.

    [17]Macleod, R.; “Science and Democracy: Historical Reflections on Present Discontents”; Minerva, 1997; 35; pp. 369-384.

    [18]Hunter Dupree, A.; “Public Education for Science and Technology”; Science, CXXXIV Sep. 1961; pp. 716- 718.

    [19] Snow, C. P; The Two Cultures, Cambridge: University of Cambridge Press; 1959.

    [20] Weaver, W.; “Good Teaching,”; Science; 18 March 1966, p. 1333

    [21] Bronowski, J.; The Ascent of Man, Oxford: Oxford University Press, 1977.

    [22] Raport, A.; “Scientific Approach to Ethics”; Science, 125; 1957; pp. 796-9.

    [23] پايا، ع.؛ "ابهام زدايي از منطق موقعيت"(بخش اول و دوم)، نامه علوم اجتماعي؛ بخش اول 21، مهر 1382، صص 271- 302؛ بخش دوم 27، بهار 1385، صص 1-25.

    [24] Koertge, Noretta (ed.), A House Built on Sand: Exposing Postmodernist Myth about Science, Oxford: Oxford University Press, 1998.

     [25] پوپر، ک.؛ اسطوره چارچوب: در دفاع از علم و عقلانيت؛ تهران: طرح نو، چاپ نخست 1379، چاپ دوم 1385.

    [26] پايا، ع.؛ "ابهام زدايي از منطق موقعيت"(بخش اول)، نامه علوم اجتماعي،21، 1383.صص: 271- 302.

    [27] Rorty, R., Philosophy and the Mirror of Nature, Oxford: Blackwell, 1979.

    [28] پايا، ع.؛ "فنّاوريهاي نو و فرهنگ"؛ پژوهش انجام شده در سال 1383 براي پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وابسته به وزارت ارشاد اسلامي،. صورت بسط يافته اين پژوهش فصل نخست كتاب در باب فنّاوري، فرهنگ و اخلاق را تشکيل مي­دهد. 1387 (در دست انتشار)

    [29­] پايا، ع.؛ دانشگاه، تفکر علمي، نوآوري، و حيطه عمومي؛ تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگي و اجتماعي، وزارت علوم، تحقيقات و فنّاوري؛ 1385.

    [30] پايا، ع. ؛ "علم و دين: همکاري سازنده يا رقابت مخرب"، مقاله ارائه شده در مؤسسه بين‌المللي گفت و گوي اديان، تهران: دي ماه 1384.

    [31] پايا، ع. ‏"طرح احياي معرفت علمي در فرهنگ عمومي"؛  فصلنامه رهيافت، شماره 18، بهار و تابستان 1377.

    [32]Maddox, J.; “The Prevalent Distance of Science”; Nature; 1995; 378; pp. 435-437.

    [33] Polanyi, M.; "The Republic of Science: Its Political and Economic Theory"; Minerva, 1962; 1, pp. 54-73.

    [34] Jarvie, I.; "Science in a Democratic Republic"; Philosophy of Science; 2001; 68; pp. 545-564.

     [35] پايا، ع. "دفاع ابزار انگارانه از رئاليسم علمي"؛ فلسفه، دوره جديد سال اول، شماره اول، پاييز 1379، صص 113-138.

    [36] پايا، ع.؛ "ملاحظاتي نقادانه درباره دو مفهوم علم ديني و علم بومي"؛  نامه علوم اجتماعي؛ 10 و 11، تابستان و پاييز 1386.

    [37] پايا، ع.؛ آينده‌انديشي، علم و حيطه عمومي؛ ملاحظاتي در باب ضرورت ترويج علم در جامعه و شيوه‌هاي آن؛ تهران، طرح نو، 1387  (در دست انتشار)