خلاصه وضعیت: کد مقاله: 535211 تاریخ انتشار: ۱۳ / ۹ / ۱۳۹۲ تعداد مشاهدات: 111
DOI: 10.22034/jstp.2013.5.4.535211

تسهيل‌گری اسلام در جهت تحقق اقتصاد دانش‌بنيان؛ نگرشی جديد به بستر نهادی الگوی اسلامی ايرانی پيشرفت

برساخته‌ای به نام اقتصاد دانش‌بنيان در دهه‌های اخير در بين دولتمردان، کنشگران اقتصادی و دانشگاهيانِ علاقه‌مند به مباحث توسعه اقبال فروانی را به خود معطوف کرده‌است و صرف‌نظر از برخی چالش‌های نظری، ريشه در درکی عميق از اهميت دانش در خلق ارزش اقتصادی دارد. اين مقاله بر آن است تا با نگاهی نهادگرايانه به اقتصاد، به کندوکاو ظرفيت‌های دين مبين اسلام در جهت کارکردهای اساسيِ اقتصاد دانش‌بنيان (به خصوص در عرصه نهادهای غير رسمی و فرهنگی) بپردازد. رويکرد اين نوشتار، تطبيقی، تحليلی و بديهه‌گرايی است. در نهايت روشن گرديد که اقتصاد اسلامی يک اقتصاد دوستدارِ دانش است و در اين راستا تشويق‌ها و تجويزهای فراوانی دارد و به خصوص دريچه‌های گريزی از تنگناهايِ فرهنگی که مديريت دانش و اقتصاد دانش‌بنيان با آن روبه‌روست ارائه می‌دهد. خوشبختانه با اتکا به ظرفيتهای اسلام، می‌توان يک گام به پيش برداشت و ادعا کرد که بسط روحيه پرسشگری، تفکر و نقّادی توسط اسلام می‌تواند در حرکت از جامعه‌ی اطلاعات بنياد به جامعه دانش‌بنياد (در معنای دقيقِ کلمه) که می‌توان آن را حکمت‌بنيان نيز ناميد مفيد است. لذا همانقدر که پرداختن به بانکداری بدون ربا و امثال ذلک در نيل به اقتصاد اسلامی (به عنوان يک فناوری نرم) مهم است، به همان اندازه نيز استفاده از ظرفيتهای نهادی اسلام در دانش‌پايگی اقتصاد اهميت دارد و می-تواند در دنيای واقعی ارزش آفرين باشد.


اسلام
اقتصاد دانش بنيان
حكمت
علم
مديريت دانش

اميرحسين رهبر
اميرعلی سيف الدين

 
نام و نام خانوادگی : پست الکترونیک :  
نظر شما :  
Captcha..
لطفا کد امنیتی زیر را وارد کنید


نسخه متنی
تعداد نظرات: 0
ایندکس شده در:
تعداد ارجاعات: 0
تعداد جستجوهای این مقاله : 2
تعداد دانلود مقاله : 111
  • نویسنده مسئول
  • رفرنس
    1. قرآن­ كريم
    2. باصري، بيژن، اصغري، ندا و كيا، محمد، 1390، "تحليل تطبيقي نقش مولفه‌هاي اقتصاد دانش محور بر رشد اقتصادي"، پژوهش‌هاي اقتصادي ايران، 16(47)، صص. 29-1.
    3. تولایی، روح‌الله، 1387، "ارائه مدل بومی مستندسازی تجربیات خبرگان در صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران"، مدیریت و منابع انسانی در صنعت نفت، 2(5)، صص 78-51.
    4. Chapra, Mohammad Omar, 2000, the future of economics, the Islamic foundation.
    5. فايرستون، ژوزف و مک­ال­روي، مارک، 1387، مباحث کليدي در مديريت دانش جديد، ترجمه: احمد جعفرنژاد و خديجه سفيري، چاپ اول، تهران، موسسه کتاب مهربان نشر.
    6. پایا، علی و کلانتری­نژاد، رضا ،1389، "ارزيابي فلسفي و دلالت‌هاي سياست‌گذارانه تاثيرات چهارمين موج توسعه علمي و فناورانه بر فرهنگ و جامعه: ملاحظاتي از ديدگاه عقلانيت نقاد"، فصلنامه سياست علم و فناوري، 2(4)، صص. 51-33.
    7. سوزنچي کاشاني، ابراهيم،1390، "اقتصاد دانش­محور: رویکردها، مبانی و دلالت­ها"، نامه سياست علم و فنّاوري، 1(1)، صص. 32-19.
    8. Smith, K., 2002, “What is Knowledge Economy? Knowledge Intensity and Distributed Knowledge Bases”, INTECH, Discussion paper series.
    9. ناظمان، حميد و اسلامي­فر، عليرضا، 1389، "اقتصاد دانش بنيان و توسعه پايدار (طراحي و آزمون يک مدل تحليلي با داده‌هاي جهاني)"، دانش و توسعه، 18(33)، صص. 213-184.
    10. ساعدی، مهدی و یزدانی، حمیدرضا، 1388، "ارائه مدل فرآيندي براي پياده‌سازي مديريت دانش مبتني بر يادگيري سازماني در ايران خودرو: نظريه برخاسته از داده‌ها"، نشريه مديريت فناوري اطلاعات، 1(2)، صص. 84-67.
    11. مینویی، مهرزاد، محمد پورزرندي، محمد ابراهیم و نادري، نازنین، 1389، "ارزیابی وضعیت مدیریت دانش بر اساس مدل نوناکا تاکوچی"، حسابداري مدیریت، 3(4)، صص. 58-49.
    12. پایا، علی، 1388، "آيا الگوي توسعه ايراني ـ اسلامي دست يافتني است؟"، روش‌شناسي علوم انساني، 15(60)، صص. 60-31.
    13. قاضي­طباطبايي، سيدمحمود و ودادهير، ابوعلي، 1386، "جامعه‌شناسي علم فناوري: تاملي بر تحولات اخير جامعه‌شناسي علم"، نامه علوم اجتماعي، 31، صص. 142-125.
    14. رباني، علي و ماهر، زهرا، 1391، "علم و فرهنگ: تأملي بر مهم‌ترين تحليل‌هاي فرهنگي در جامعه‌شناسي علم و فناوري"، تحقيقات فرهنگي ايران، 5(1)، صص. 87-62.
    15. توكل، محمد، 1387، "جامعه‌شناسي معرفت و فرهنگ: تنوع يا تغيير نگرش از كلاسيك به جديد"، نامه علوم اجتماعي، 33، صص. 22-1.
    16. قاضی نوری، سيد سپهر و رضائيان فردوئی، صديقه، 1389، "مدل‌يابی نقش اخلاق در موفقيت سيستم‌های مديريت دانش"، فصلنامه سياست علم و فناوري،3(2)، صص. 80-65.
    17. قاسمیان، سلیمان، 1390، "بررسی شاخص­های اقتصاد دانش­پایه در کشور سنگاپور"، نامه سياست علم و فنّاوري، 1(1)، صص. 76-61.
    18. Economic Development Board, 1999, “Knowledge: The Way Forward, Industry 21 Seminar Proceedings”, Singapore: Economic Development Board.
    19. کيوي، ريمون و کامپنهود، لوک وان، 1385، روش تحقيق در علوم اجتماعي، ترجمه: عبدالحسين نيک گهر، چاپ اول، تهران، انتشارات فرهنگ معاصر.
    20. حکمت­نیا، علی­اصغر، 1389، مجموعه مطالعات پشتيبان سند تحول راهبردي علم و فناوري كشورمبانی ارزشی و بینشی، چاپ اول، تهران، مركز نشردانشگاهي.
    21. مطهري، مرتضي، 1375، نبوت (مباحث جلسات بحث و انتقاد انجمن اسلامي پزشکان)، چاپ سوم، انتشارات صدرا.
    22. شوراي عالي انقلاب فرهنگي، 1389، منشور فرهنگي انقلاب اسلامي؛ مجموعه موضوعي رهنمودها و ديدگاه‌هاي رهبر معظم انقلاب اسلامي پيرامون علم­وفناوري، چاپ اول، تهران، دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
    23. زارعي متين، حسن، 1388، مديريت رفتار سازماني پيشرفته، چاپ اول، تهران، انتشارات آگاه.
    24. ولايتي، علی اكبر، 1389، فرهنگ و تمدّن اسلامي، چاپ بيست و ششم، قم، دفتر نشرمعارف.
    25. Lightfoot, M., 2011, Promoting the Knowledge Economy in the Arab World, SAGE (open) Publications.
    26. محمّدي­ري­شهري، محمّد، برنجكار، رضا و مسعودی، عبدالهادی، 1379، علم و حكمت در قرآن و حديث (2جلد)، چاپ اول، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
    27. سوزنچی، حسین ،1389، معنا، امکان و راهکارهای تحقق علم دینی، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
    28. مطهري، مرتضي، 1373، تعليم و تربيت در اسلام، چاپ بیست وسوم، انتشارات صدرا.
    29. پایا، علی، 1386، "ملاحظانی نقادانه درباره دو مفهوم علم بومی و علم دینی"، حکمت، 3(2و3)، صص. 76-39.
    30. محمّدي­ري­شهري، محمّد، 1377، میزان الحکمه، جلد 8، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
    31. تولایی، روح اله، 1389، "تدوین استراتژی دانش در صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران: مطالعه موردی شرکت ملی نفت ایران"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق(ع).
    32. تقوي، مصطفي، 1387، "درآمدي مبنايي و راهبردي بر الگوي اسلامي - ايراني توسعه علم و فنّاوري"، روش‌شناسي علوم انساني، 14(56)، صص. 98-73.
    33. محمد بن سعد بن منيع الهاشمي البصري،1410 ق، الطبقات الكبرى، تحقيق: محمد عبد القادر عطا، بيروت، دار الكتب العلمية، الطبعة الأولى.
    34. احمد بن یحیی بن جابر بلاذرى، أنساب الأشراف، 1397 ق، تحقیق: محمد باقر المحمودی، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
    35. محمّدي­ري­شهري، محمّد، حسينی، سيد رضا و حسينی، ابوالقاسم، 1382، توسعه اقتصادي بر پايه قرآن و حديث(2جلد)، چاپ اول، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
    36. كليني، محمد بن يعقوب ،1365، الكافي، جلد1، ترجمه و شرح: سید جواد مصطفوی، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
    37. مجلسي، علامه محمد باقر،1403ق، بحارالانوارالجامعه لدررالاخبار الائمه الاطهار(ع)، ج40، چاپ دوم، بيروت.
    38. پایا، علی، 1389، "نقد و بررسی نقشه جامع علمی کشور"، فصلنامه توسعه تکنولوژي صنعتی، 14، صص. 21-5.
    39. الوانی، سیدمهدی، 1370، "پيامدهاي گروه انديشي در تصميم‌گيري مديران"، مجله مطالعات مديريت، 3، صص. 18-12.
    40. خامنه­ای، سید علی، 1390،سخنرانی رهبر معظم انقلاب، نوزدهم مردادماه سال نود در دیدار جمعی از دانشجویان، قابل دسترس در: http://www.leader.ir/langs/fa/?p=bayanat&id=8444.