خلاصه وضعیت: کد مقاله: 535110 تاریخ انتشار: ۸ / ۳ / ۱۳۹۰ تعداد مشاهدات: 149
DOI: 10.22034/jstp.2011.3.3.535110

بررسی رويکردهای جامعه‌شناختی در باب ماهيت معرفت علمی:

اين مقاله مهم‌ترين رويکردهای جامعه‌شناختی در باب ماهيت معرفت علمی را مورد بررسی قرار می‌دهد. جامعه‌شناسان قديم علم به ارايه يک رويکرد عقلانی درباره معرفت علمی پرداخته‌اند. براساس اين رويکرد عقلانی يا ديدگاه معيار، علم يک پديده عقلانی، همگانی، غيراجتماعی و بی‌تاثير از علايق اجتماعی و فرهنگی است. ديدگاه‌های جديد جامعه‌شناسی براساس يک نوع معرفت‌شناسی نسبی‌گرا (فرهنگ‌گرا)، معرفت علمی را دارای ماهيت فرهنگی و اجتماعی می‌دانند. در نتيجه، استعاره معرفت علمی به مثابه «آيينه طبيعت و واقعيت» از ميان برداشته شد و بنابراين اساس ديدگاه معيار درباره علم زير سوال رفت. جامعه‌شناسان جديد علم با شعار \"علم به مثابه فرهنگ\" اظهار می‌کنند که معرفت علمی همواره جزئی از فرهنگ بوده ودر بيرون از فرهنگ نميتوان مقام و جايگاهی برای آن تصور کرد. به بيان ديگر علم به‌عنوان يک رويه اجتماعی احتمالی، پايه و مبنای مطمئنی در واقعيت ندارد بلکه بايد آن را به عنوان يک فعاليت کاملا اجتماعی-فرهنگی شناخت که پيوند اساسی با ارزش‌ها و ايدئولوژی‌های اجتماعی دارد. صاحبنظران جامعه‌شناسی معرفت علمی و طرفداران جنبش‌های سياسی-اجتماعی منتقد علم (همچون فمينيست‌ها) ازجمله مهم‌ترين نمايندگان رويکرد فرهنگی‌اند که به بيان ديدگاه‌ها و نظريات آنها می‌پردازيم. در بخش پايانی مقاله رويکرد فرهنگی مورد نقد وبررسی قرار می‌گيرد.


آدمك مصنوعي علم
ابزارهاي زباني علم
تحليل گفتمان
جامعه شناسي معرفت علمي
جنبش فمينيسم
ذخيره كلامي تجربه گرايي و ذخيره كلامي احتمالي
رويكرد فرهنگي
عقلاني سازي
علم

زهرا ماهر
علی ربانی

 
نام و نام خانوادگی : پست الکترونیک :  
نظر شما :  
Captcha..
لطفا کد امنیتی زیر را وارد کنید


نسخه متنی
تعداد نظرات: 0
ایندکس شده در:
تعداد ارجاعات: 0
تعداد جستجوهای این مقاله : 0
تعداد دانلود مقاله : 149
  • نویسنده مسئول
  • رفرنس
    1. توکل، محمد، 1387، "جامعه‌شناسی معرفت و فرهنگ: تنوع یا تغییر نگرش از کلاسیک به جدید"، نامه علوم اجتماعی، 33، صص.22-1.
    2. Maccarthy, .E.D., 1996, "knowledge as culture: the new sociology of knowledge", London, Routledge publisher.
    3. Knorr-Cetina, K., 2007, "culture in global knowledge societies: knowledge culture and epistemic culture", interdisciplinary science reviews, 32(4), pp. 44-74
    4. Fuller, S., 1993, "Philosophy , rhetoric and the end of knowledge: the coming of science and technology studies", Madison , WI: university of Wisconsin press.
    5. Latour, B., 1993, "We hove never been Modern", London: Harvester wheat sheaf.
    6. Shapin, S., 1994, "A social history of truth: civility and science in seven teenth-century", Chicago: university of Chicago press.
    7. قانعی‌راد، محمدامین و موسوی، آرش ،1387، "نظریه‌های دانش و ویژگی‌های ساختاری اقتصاد ایران"، سیاست علم و فناوری ،1(4)، صص. 72-59.
    8. Birke, L., 1995, "selling science to the public", New Scientis, 1730 (18august), pp. 32-60
    9. Handlin, O., 1965, "science and technology in popular culture", in G.Holton (ed) Science and culture: Astudy of cohesive and disjunctive forces, Boston: Beacon press.
    10. Weber, M., 1948, "science as a vocation", in H.H. Gerth and C.W. Mills (eds.), from max weber: Essays in sociology, London: Rou tledge and kegan paul.
    11. [11] پایا، علی، 1387، "ترویج علم در جامعه، یک ارزیابی فلسفی"، سیاست علم و فناوری، 1(1)، صص. 38-25.
    12. Irwin, A. and Wynne, B., 1996, "misunderstanding science? the public reconstruction of science and technology", Cambridge: Cambridge university press, pp. 9.
    13. Billig, M., 1991, "Ideology and opinions: studies in rhetorical psychology", London: Sage
    14. Scheffler, I., 1967, "science and subjectivity", New york: Bobbs-Merril.
    15. مولکی، مایکل، 1376، "علم و جامعه شناسی معرفت"، ترجمه حسین کچوئیان، چاپ اول، تهران، نشرنی
    16. علیزاده، عبدالرضا ،اژدری‌زاده، حسین و کافی، مجید، 1383، "جامعه شناسی معرفت: جستاری در تبیین رابطه ساخت و کنش اجتماعی و معرفت های بشری"، چاپ دوم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    17. قاضی طباطبایی، محمود و ودادهیر، بوعلی، 1386، "جامعه‌شناسی علم-فن آوری: تأملی بر تحولات اخیر جامعه‌شناسی علم"، نامه علوم اجتماعی، 21، صص. 142-125.
    18. Shapin, S., 1995, "here and every where: sociology of scientific knowledge", Annual review of sociology, 21(4), pp. 289-321.
    19. Bloor, D., 1976, "knowledge and social imagery", London :Routledge and Kegan.
    20. Knorr-Cetina, K., 1983, "The ethnographic study of scientific work: towards a constructivisit interpretation of science", In K.D. Knorr-cetina and M. Mulkay (eds.), science observed: perspectives on the social study of science, London, Sage.
    21. Knorr-Cetina, K., 1995, "laboratory studies:the cultural approach to the study of science", in the handbook of science and technology studies, 2nd ed., In S. Jasanoff, G.Markle, J. Petersen and T. Pinch (eds.), thousand oaks, CA:Sage, pp. 66-140.
    22. Knorr-Cetina, K., 1999, "Epistemic cultures:How the sciences make knowledge", cambridge maes: Harward University Press.
    23. Collins, H.M., 1992, "Changing order Replication and induction in scientific practice", Chicago : university of  Chicago press.2nd ed.
    24. Collins, H.M. and Pinch, T., 1993, "the golem: what everyone should know about science?", Cambridge university press.
    25. Gilbert, G.N. and Mulkay, M., 1984, "opening pandoraُs box: a sociological analysis of scientistsُ discourse", Cambridge: Cambridge university press.
    26. Shapin, S., 1995, "Cordelia’s love: credibilitity and the social studies of science", perspectives on science, 3(3), pp. 76-96.
    27. Clarck, D.M., 1994, "Epistemology and the sociology of scientific knowledge", Annals of science, 51(4), pp. 177-183.
    28. Friedman, M., 1998, "on the sociology of scientific knowledge and its philosophical agenda", studies in history and philosophy of science,part A, 29(2), pp. 150-171.
    29. نچمیاس، چاوا فرانکفورت و نچمیاس، دیوید، 1380، "رهیافت علمی"، فصلنامه رهیافت، شماره 24 ، صص. 171-160.
    30. سوزنچی، حسین، 1387، "جایگاه روش در علم: تأملی انتقادی در باب ماهیت علم در فرهنگ جدید"، راهبرد فرهنگ،1(4)، صص. 98-79.
    31. كوهن، توماس، 1369، "ساختارهاي انقلاب‌هاي علمي"، ترجمه احمد آرام، تهران، انتشارات سروش.
    32. Fuchs, S., 1994, "The professional quest for truth: a social theory of science and knowledge", Albany state: university of Newyork press.
    33. Epstein, S., 2008, "culture and science/ technology: rethinking knowledge, power, materiality and nature", the Annuals of the American academy of political and social science, 619, pp. 165-178.
    34. Collins, H.M., 1983, "the sociology of scientific knowledge: studies of contemporary science", Annual review of sociology, 9, pp. 265-285.
    35. Knorr-Cetina, K., 1987, "science in action:How to follow scientists and engineers through society", Cambridge, Haward university press.
    36. Locke, S., 2001, "sociology and the public understanding of science:from rationalization to rhetoric", British journal of sociology, 52(1), pp. 50-77.
    37. Barnes, B., 1974, "scientific knowledge and sociological theory", London: routledge and kegan paul.
    38. Locke, S., 1999 b., "golem science and the public understanding of science: from deficit to dilemma", public understanding of science, 8(2), pp. 75-92.
    39. Ashmore, M., Myers, G. and potter, J., 1995, "Discourse, rhetoric, reflexivity: seven days in the library", In S. Jasanoff, G.E. Markle, J. Petersen and T. Pinch (eds.), Hand book of science and technology studies, London: Sage.
    40. Harris, R.A. (ed.), 1997, "landmark essays on rhetoric of science: case studies", Mahwah, N.J.: lawerence Elbaum Associates.
    41. Taylor, C.A., 1996, "Defining science: A Rhetoric of Demarcation", In W.I. Medison, University of Wisconsin Press.
    42. Billig, M., 1996, "from codes to ulterances: cultural studies, discourse and psychology", In M.Ferguson and P.Golding (eds.), cultural studies in question, London: Sage.
    43. Edwards, D. and Potter, J., 1992, "Discursive psychology", London: Sage.
    44. Potter, J., 1996, "representing reality: Didcourse, Rhetoric and social construction", London: Sage.
    45. Volosinov, V.N., 1973, "Marxism and the philosophy of language", (translators: L.M. Atejka and I.R. Titunik), Cambridge, Harward University Press.
    46. Yearley, S., 1985, "vocabularies of freedom and resentment: A strawsonian perspective on the nature of argumentation in science and law", Social Studies of Science, 15(1), pp. 99-126.
    47. Locke, S., 1994, "the use of scientific discourse by creation scientists: some preliminary findngs", Public Understanding of Science, 3(4), pp. 403-424.
    48. Woolgar, S., 1976, "Writing an intellectual history of discovery accounts", Social Study of Science, 6, pp. 395-422.
    49. Woolgar, S., 1989, "what is the analysis of scientific rhetoric for? A comment on the possible convergence between rhetorical analysis and social studies of science", Science, Technology, Human Values, 14, pp. 47-49.
    50. Yearley, S., 1981, "Textual persuasion: the role of social accounting in the construction of scientific arguments", philosophy, society, science, 11, pp. 409-435.
    51. Pinch, T., 1985, "towards an analysis of scientific observation : the externality and evidential significance of observational reports in physics", Social Studies of Science, 32(4), pp. 36-53.
    52. Bazerman, C., 1988, "shaping Written knowledge: the genre and activity of the experimental article in science", Medison: University Wisc Press.
    53. Gieryn, T., 1992, "the ballad of pons and Fleischmann: experiment and narrative in the making of cold fusion", In the Social Dimensions of science, In E. McMullin (ed.), pp. 21-43, notre dame.
    54. Pickering, A., 1992, "from science as knowledge to science as practice", in science as practice and culture, In A. Pickering (ed.), Chicago: University of Chicago Press, pp. 1-26.
    55. Latour, B. and Woolgar, S., 1986, "Laboratory life: the construction of scientific facts", Princeton, N.J.: Princeton University Press.
    56. Pinch, T., 1986, "confronting nature: the sociology of solar Neutrino Detection", the natherlands : Redial.
    57. Lynch, M., 1985, "art and artifact in laboratory science: a study of shopwork and shoptalk in a research laboratory", London: Sage.
    58. قانعی‌راد، محمدامین، 1385، " تعاملات و ارتباطات در جامعه علمی: مطالعه موردی رشته علوم اجتماعی"، چاپ اول، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
    59. Woolgar, S., 1992, "some reme remarks about positionism", In Pickering (ed.), science as practice and culture, pp. 327-342.
    60. Doing, P., 2008, "Give me a laboratory and I will raise a discipline: the past, present and future policies of laboratory studies in science and technology studies", in hand book of science and technology studies, 3nd ed., In E.J. Hackett and M.Lynch (eds.), London: MIT Press.
    61. Maccarthy, E.D., 1992, "theory and methods: the conceptual Practices of power: a feminist sociology of knowledge", In Dorothy E.Smith, Contemporary Sociology, 21(1), pp. 61-82.
    62. Bleier, R., 1984, "science and gender", Newyork; Pergamon Press.
    63. Hubbard, R., 1990, "the politics of womenُs biology", New Brunswick, new Jersey: Rutgers University Press.
    64. Zammito, J.H., 2006, "whats new in the sociology of scientific knowledge?", In S.P. Turner and M.W. Risjold (eds.), philosophy of anthropology and sociology, Amsterdam: Elsevier, pp.817.
    65. Haraway, D., 1991, "situated knowledges", in Haraway, simians, cyborges and women: the reinvention of nature, pp. 183-202.
    66. Haraway, D., 1996, "Modest witness", In Galison and Stump (eds.), the Disunity of Science, pp. 428-441.
    67. Longino, H., 1990, "science as social knowledge", Princeton, New Jersey: Princeton University Press.
    68. Longino, H., 1992, "Essential Tensions-phase two: Feminist, philosophical and social studies of science", In Ernan McMullin (ed.), the Social Dimension of Science, pp. 198-216.