فهرست مقالات , سال 1394,دوره7 شماره 3 XML
نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري(*)
کلیدواژه ها:
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 2
:
: 0

نامه سردبیر

نویسندگان: حسين خصاف مفرد(*)
کلیدواژه ها: واسطه های نوآوری, نوآوری, کارویژه, نظام ملي نوآوري, فناوري
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 9
:
: 0

حوزه علم، ‌فناوری و نوآوری را می­توان از مهم­ترین و راهبردی­ترین حوزه‌ها در کشور دانست که در سال­های اخیر مورد توجه فراوانی نیز قرار گرفته است. در این میان، نظام ملی نوآوری به مثابه چارچوبی کلان برای بازیگران این عرصه و روابط میان آنها، می­تواند ما را در ارتقاء این حوزه یاری دهد. از اجزاء مهم نظام ملی نوآوری، نهادهای واسط یا میانجی هستند که با انجام کارویژه­های مختلف خود، سایر بازیگران نظام (اعم از نهادهای دولتی، ‌دانشگاه­ها، صنایع و بخش خصوصی) را از حالت فعالیت جزیره­ای خارج کرده و موجب ارتباط هماهنگ و هم­افزای آنها می­شوند. این نوشتار، با معرفی نهادهای واسط به عنوان جزئی مهم از نظام ملی نوآوری، آغاز می­شود و در ادامه به تعریف، بررسی پیشینه و دسته­بندی آثار علمی در این زمینه می­پردازد. سپس مروری بر عناوین نهادهای واسط در ایران داشته و در سه دسته دولت، دانشگاه و صنعت آنها را معرفی خواهد نمود. در ادامه با استفاده از روش گردآوری داده به صورت انجام مصاحبه و متنی و با استفاده از روش پژوهشی داده‌بنیاد با رویکرد گلیزری (خودجوش و نوظهور)، در نهایت به معرفی دالان واسطه­های نوآوری، به عنوان نوآوری این پژوهش و بیان کارویژه­های مربوط به هر یک از آنها، خواهیم پرداخت. حاصل کار، در قالب نموداری از سیر رشد مجموعه‌های دانش­بنیان و کارویژه­های مورد نیاز در هر سطح از رشد آنها ارائه شده است.

نویسندگان: ابراهيم سوزنچي كاشاني(*) , مهدي زينالو
کلیدواژه ها: شركت‌هاي دانش‌بنيان, توانمندي فناورانه, الگوي رشد توانمندي, تجهيزات الكترونيك
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 10
:
: 1

یکی از مهم‌ترین موضوعات مرتبط با شرکت‌های دانش‌بنیان، مسیر رشد توانمندی‌های فناورانه در این شرکت‌ها است. این که شرکت‌ها با چه الگویی توانمندی‌های فناورانه را کسب کرده‌اند و تمرکز آنان بیشتر بر روی کسب و توسعه کدام توانمندی بوده، سؤالی است که پیش‌روی مقاله حاضر قرار دارد. در این مقاله، الگوی رشد توانمندی‌های فناورانه برای چهار شرکت دانش‌بنیان حوزه تولید تجهیزات الکترونیکی و زمان لازم برای کسب این توانمندی‌ها در شرکت‌ها و همچنین عوامل مؤثر بر این الگو بررسی شده است. نتایج مصاحبه‌های عمیق از مدیران شرکت‌ها و همچنین اطلاعات مکتوب دریافت‌شده از آنان، منابع اطلاعاتی استفاده‌شده بوده است. نهایتاً در مقوله زمان لازم برای کسب سطوح مختلف توانمندی‌های فناورانه توسط شرکت‌ها اختلاف معناداری دیده نشد. گرچه الگوهای کلی کسب توانمندی توسط شرکت‌ها اختلافاتی داشتند اما در صورت کلی‌شان بسیار شبیه به یکدیگر بودند. توانمندی‌های مرتبط با محصول در همه شرکت‌ها اهمیت بیشتری نسبت به دیگر توانمندی‌ها داشته و رشد سایر توانمندی‌ها همزمان با رشد مقیاس شرکت بوده است. همچنین مشخص شد که عامل اساسی در رشد این توانمندی‌ها، رویدادهای خاصی بوده که می‌تواند مدنظر سیاستگذار قرار گیرد.

نویسندگان: محمدحسن ملكي(*) , احمد جعفرنژاد
کلیدواژه ها: تحقيق در عمليات, اخلاق گفتماني, ارزش‌هاي عمل‌‌گرايانه, ارزش‌هاي اخلاقي, ارزش‌هاي جهان‌روا, تصمیمات سیاستی
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 9
:
: 0

تحقیق در عملیات مجموعه‌ای از مدل‌ها برای بررسی مسائل سازمانی است. مدل‌های کلاسیک این رشته به دنبال بهینه‌سازی بوده و روی ارزش‌های کمّی، عینی و قابل اندازه‌گیری تأکید می­کنند. مسائل بسیاری وجود دارند که طیف ذینفعان و ارزش‌های حاکم آن مسأله، گسترده بوده و با منطق سنتی نمی‌توان آنها را مورد بررسی قرار داد. محققین تلاش کرده‌اند با رویکرد اخلاق گفتمانی هابرماس و ارزش‌های سه‌گانه مطرح در آن، یک سناریوی هنجاری برای مدل‌های تحقیق در عملیات ارائه دهند. علت گزینش رویکرد هابرماس در مقایسه با رویکردهای دیگر از جمله فایده‌گرایی و دیدگاه کانتی، جامعیت آن است. ارزش‌های مطرح در رویکرد هابرماس عبارتند از: ارزش‌های عمل‌گرایانه، ارزش‌های اجتماعی یا اخلاقی و ارزش‌های جهان‌روا که با توجه به این ارزش‌ها، سه نوع مدل عمل‌گرا، مشارکتی و هنجاری شناسایی شده‌اند. علاوه بر این مدل‌ها، یک مدل مطلوب و ترکیبی نیز برای مسائل سازمانی معرفی شده است. مدل‌های متکثر به دنبال بهبود بوده، بر ارزش‌ها و عقلانیت چندگانه تأکید دارند و مبتنی بر فلسفه پراگماتیسم انتقادی هستند. در این مقاله، طبقه‌بندی پژوهشگران با رویکرد کینی مورد مقایسه قرار گرفته و مزیت‌های آن طرح شده است.

نویسندگان: سيدعليرضا رادمنش(*) , مصطفي تقوي
کلیدواژه ها: اقتضائات اسلامي پيشرفت, علم و فناوري, علم ديني, لايحه الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 9
:
: 0

هدف پژوهش حاضر تحلیل بخش علم و فناوری لایحه الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت با توجه به برخی از مهم‌ترین اقتضائات اسلامی پیشرفت در حوزه علم و فناوری است. به این منظور لایحه مذکور با روش تحلیل محتوا در دو بُعد نظری و عملی (اجرایی) مورد بررسی قرار گرفت. روش جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و نظرخواهی (پرسشنامه) بوده و برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش نیز از آمار توصیفی و تحلیل‌های کیفی استفاده شده است. نتایج بدست آمده حاکی از آن بوده که لایحه مذکور در بُعد نظری 85% از مهم‌ترین اقتضائات اسلامی پیشرفت که در این پژوهش به عنوان مبانی بینشی و ارزشی اسلامی در حوزه علم و فناوری در نظر گرفته شده را لحاظ نموده که البته در اغلب موارد، مقوله‌ها به صورت جملاتی تیتر‌وار و صرفاً انتزاعی عنوان شده‌اند. در بُعد اجرایی و عملیاتی اما متأسفانه 5/81% از مقوله‌های در نظر گرفته شده، مبنای تدوین این بخش لایحه نبوده است. در کل باید گفت که بخش علم و فناوری لایحه، عمده مبانی بینشی و ارزشی اسلامی در عرصه علم و فناوری را درون خود جای داده لیکن در آن درک صحیحی از مقصد یعنی تحقق نظام علم و فناوری بر اساس این مبانی و همچنین راهبردهای حرکت به سمت الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت مورد توجه قرار نگرفته است به عبارت دیگر لایحه در این بخش بیشتر به آرزوها پرداخته آرزوهایی که گرچه با مبانی بینشی و ارزشی جهان‌بینی اسلامی تطابق داشته‌اند ولی در عمل و از جنبه اجرائی، شیوه‌های عملی تحقق این آرزوها آن گونه که مورد نیاز بوده را مورد توجه قرار نداده است. به نظر می‌رسد این امر به دلیل فقدان حاکمیت یک الگوی نظری دقیق و مشخص در فراسوی لایحه بروز کرده است.

نویسندگان: حميد كاظمي, سعيد روشني(*) , سيدسروش قاضي‌نوري, نيلوفر ردائي
کلیدواژه ها: اهداف سياستي, ابزارهاي سياستي, تحليل محتوا
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 11
:
: 0

هدف از این مقاله، تحلیل محتوای اسناد کلان مرتبط با علم و فناوری به منظور بکارگیری و استفاده از آنها در تدوین برنامه ششم توسعه است. در این پژوهش، اسناد کلان مرتبط با علم و فناوری کشور شامل سند سیاست­های کلی علم و فناوری، سند سیاست­های کلی اقتصاد مقاومتی، نقشه جامع علمی کشور، سند چشم‌انداز بیست ساله و برنامه پنجم توسعه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته­اند. این اسناد، مبتنی بر اهداف و ابزارهای سیاستی و همچنین گروه­های هدف، مطالعه و مواد مرتبط آنها تحلیل شده‌اند. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تلخیصی بوده بدین مفهوم که نخست چارچوب ارزیابی، استخراج و بر اساس مؤلفه‌های آن، مبادرت به تحلیل محتوا شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می­دهد که اهداف سیاستی ارتقاء ظرفیت پژوهش و بهبود عملکرد فناوری و نوآوری، دارای بالاترین فراوانی تکرار بوده‌اند. از منظر ابزارهای سیاستی و بر اساس نوع مداخله دولت، حمایت مالی برای تحریک طرف عرضه و سیاست­های اصلاحی شرایط کلان، دارای بالاترین فراوانی تکرار می­باشند. از سوی دیگر، سیاست­های تقویت طرف تقاضا، حمایت­های مالی کاتالیزوری بر اساس نوع مداخله و همچنین سیاست‌های تقویتی برای کاربران دانش در بخش خصوصی در میان ابزارهای سیاستی دارای پائین­ترین فراوانی تکرار بوده­اند. نتایج این پژوهش همچنین نشان داده که تدوین احکام سیاستی در حوزه علم و فناوری نیازمند استفاده از اهداف و ابزارهای سیاستی متنوع و ترکیب ابزارها برای اثربخشی بیشتر است.

نویسندگان: زهرا ابوالحسني(*) , احمدرضا اخوت
کلیدواژه ها: مدل نوآوری, کاستی‌های مدل‌های رایج, اقتضائات بومی, دیدگاه اسلام
دوره:  7 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/10/10
: 9
:
: 0

ناکارآمدی‌ها و محدودیت‌های متعدد مدل‌های رایج نوآوری که در سال‌های اخیر بیشتر ظهور پیدا کرده، ضرورت تدوین مدل‌هایی جدید در این حوزه را آشکار می‌کند. همچنین جهان‌بینی متمایز اسلامی و لزوم ملاحظه اقتضائات بومی، از دیگر عواملی است که نیاز به تدوین مدل‌های نوآوری بومی-اسلامی را نشان می‌دهد. با توجه به این نیاز، پژوهش حاضر تلاش دارد تا گامی اولیه در مسیر تدوین این مدل بردارد. شیوه مورد استفاده در این تحقیق تفسیر اجتهادی است که با استفاده از آن ماهیت اصلی نظام اسلامی علم، ارکان این نظام و ویژگی‌های اصلی آن توصیف شده است. بر این اساس، ارکان نظام اسلامی علم شامل «جریان اجتماعی علم» و «حکومت اسلامی» است و مدل علم در نگاه اسلامی علاوه بر ویژگی نظام‌مندی، برخوردار از سیر و صیروریت و دارای شاکله می‌باشد.