فهرست مقالات , سال 1390,دوره4 شماره 2 XML
نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري(*)
کلیدواژه ها:
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 16
: 0
: 0
سرمقاله اين شماره را بدون هيچ توضيح و اضافاتی، اختصاص می‌دهيم به يک نکته کليدی که در متن زير، توسط دکتر رضا منصوری استاد گرانپايه کشورمان به خوبی نگاشته شده است: \"ايران پيش از انقلاب اسلامی، پس از دوقرن آشنايی با نهادهای نوين تمدنی، اعم از علمی و اقتصادی و سياسی، و پس از حدود يک قرن از انقلاب مشروطه، و پس از حدود نيم قرن دانشگاه‌داری هنوز به بلوغ مؤثری برای درک عميقی از ريشه‌های نهادهای نوين علمی، مفهوم علم نوين و نسبت بشر با طبيعت، نرسيده بود. برای ايرانيان سدّی روان‌شناختی موجود است که پذيرش واقعيت را همواره سخت کرده است. اين حالت روانی ناشی از دوران عظمت تاريخی ساسانيان و دوران طلائی اسلام است که نگذاشته است ايرانيان بپذيرند که خواب هشتصدسالۀ پس از تأسيس نظاميه‌ها، آنها را از قافلۀ تحولات فکری بشر دور کرده است. و به‌همين دليل ايرانيان مشکلی عميق و معناشناختی با مفاهيم مدرن علم و فناوری دارند. اين مشکل در فرآيند سياست‌گذاری علم و فناوری، که نقشی مهم در دوران مدرن دارد، منعکس شده است. گرچه نهادی به نام شورای پژوهش‌های علمی کشور در دهۀ آخر حکومت پهلوی تأسيس شد، اما به سختی بتوان فعاليت آن را از نوع سياست‌گذاری علمی دانست. شروع سياست‌گذاری علمی را بايد اواخر دهۀ شصت و بعد از انقلاب اسلامی دانست. به نظر می‌رسد اين مشکل روان‌شناختی که ما ايرانيان با مفهوم مدرن علم و فناوری داشته‌ايم هم بسيار ريشه‌دار است، و هم در کشورهای ديگر اسلامی نيز ديده می‌شود.\"
نویسندگان: خليل کلانتری, حسين شعبانعلی فمی, هانيه داوودی
کلیدواژه ها: توسعه فناوري, فناوري هاي كشاورزي, پارك علم و فناوري, نظام ملي نوآوري
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 16
: 3
: 0

هدف اصلی اين مقاله، بررسی موانع و بازدارنده‌های توسعه فناوری‌های کشاورزی در پارک علم و فناوری پرديس کشاورزی و منابع طبيعی دانشگاه تهران است. پژوهش حاضر از لحاظ پاراديم، کمی است و از لحاظ جهت‌گيری و هدف، از نوع پژوهش‌های کاربردی است. جامعه آماری تحقيق شامل کارشناسان 170 شرکت مستقر بود که با استفاده از فرمول کوکران 60 نفر به عنوان حجم نمونه برآورد و با استفاده از روش نمونه‌گيری تصادفی نمونه‌ها انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقيق پرسشنامه بود که روايی آن بوسيله پانل متخصصان و پايايی بوسيله ضريب آلفای کرونباخ 92/0احراز گرديد. نتايج بدست آمده نشان داد که مهمترين موانع در توسعه فناوری‌های کشاورزی ضعف در قوانين صيانت از مالکيت فکری در کشور، فقدان زيرساخت‌های لازم به منظور توسعه فناوری، عدم آشنايی با قوانين مربوط به مالکيت فکری، عدم شناخت از پارک‌های با کيفيت خدمات‌رسانی بالا در کشورهای ديگر و عدم توجه به مقوله انتقال فناوری در بخش کشاورزی و روستايی در سياست‌های کلان کشور می‌باشد. در دسته‌بندی اين موانع با استفاده از تحليل عاملی، هفت عامل در کل 76/76 درصد از موانع و بازدارنده‌های توسعه فناوری‌های کشاورزی در پارک را تبيين می‌نمايد. اين بازدارنده‌ها شامل عوامل ساختاری (28/12درصد)، عوامل سياستی و تامين مالی (99/11درصد)، ريسک بالا (69/11درصد)، بسترهای مالکيت فکری (29/11درصد)، عوامل انسانی (01/11درصد)، عوامل شناختی (57/10 درصد) و عوامل نگرشی(92/7 درصد) هستند.

نویسندگان: سارا صباغچی, محمود براتی نيا, سید سپهر قاضی نوری
کلیدواژه ها: حمايت شغلي, پژوهشگران آزاد, قانون كار, سياست پژوهي
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 13
: 0
: 0

با هدف تدوين يک الگوی مناسب برای حمايت از پژوهشگران آزاد، وتدوين پيش‌نويس يک قانون جديد که به سفارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی انجام می‌شد، از روش سياست‌پژوهی استفاده شده و برای گردآوری داده‌های مورد نياز آن پيمايشی طراحی گرديد. در پيمايش مذکور که چگونگی طراحی و نتايج آن پس از مرور قوانين مرتبط و منابع موضوع در مقاله آمده است، از يک نمونه 223 نفری نظرخواهی شده و علاوه بر طرح پرسش‌های بسته، پرسش‌های تفصيلی نيز از پاسخ‌گويان پرسيده شده که پاسخ‌های آنان در طراحی الگوی پيشنهادی مدنظر قرار گرفته است. اين پيمايش عمدتاً بر روی دلايل روی آوردن اين افراد به پژوهشگری آزاد و اولويت‌بندی مشکلات آن‌ها متمرکز بود. در اين بررسی عواملی چون نارضايتی شغلی به عنوان يکی از عوامل تاثيرگذار بر و تصميم به خروج از کشور تشخيص داده شد. بر اساس عوامل حاصله، يک الگوی مفهومی طراحی شده و پس از ارائه الگوی پيشنهادی در قالب پيش‌نويس يک قانون، سطح پوشش مشکلات پژوهشگران آزاد در الگوی مذکور به طور تفصيلی مورد بحث و سنجش قرار گرفته است.

نویسندگان: فاطمه ثقفی, سيد مهدی ديباج, بهروز زارعی
کلیدواژه ها: مدل بلوغ, مدل توسعه, دولت الكترونيكي, ذينفعان, مدل هاي راهبردي
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 19
: 0
: 0

با توجه به شکست پروژه‌های پياده‌سازی دولت الکترونيکی همراه با تحميل هزينه‌های گزاف در کشورهای مختلف، شايسته است مطالعات مرتبط با اين حوزه با در نظر گرفتن ابعاد مختلف و بطور جامع انجام شود. مدل‌های مختلف، توسعه دولت الکترونيکی از نظر ارائه خدمات و بلوغ آن از ديدگاه دولت و بدون توجه به ساير ذينفعان را مورد توجه قرار داده‌اند. مشکلات عديده اقتصادی، مالی، مديريتی، زيرساخت و دانش فناوری اطلاعات در کشورهای در حال توسعه و توجه بيش از حد به مديريت از بالا به پايين به جای مديريت مشارکتی، باعث شده که اين مدل‌ها جوابگو نبوده و کشورهای مذکور نيازمند مدل توسعه خاص خود باشند. لذا در اين مقاله، 25 مدل پايه دولت الکترونيکی مرور و با روش فراتلفيق تحليل شده و مدلی برای توسعه دولت الکترونيکی استخراج شده است. هدف آن است که نقاط ضعف مدل‌های مختلف با نقاط قوت ساير مدل‌ها پوشش داده شده و کاستی‌ها نيز در مدل جديد ترميم شود. در ادامه با در نظر گرفتن وضعيت ايران، گام‌ها و مولفه‌های مدل پيشنهادی، از طريق پرسشنامه‌ای با نظرسنجی از خبرگان دولت الکترونيکی تحليل و مدلی برای کشورهای در حال توسعه بر مبنای شرايط ايران ارائه می‌شود. در اين تحليل، 250 نفر خبره ايرانی شناسايی و 71 پرسشنامه تکميل شده از آنها دريافت شد. سپس نتايج با استفاده از آزمون‌های فرض دوجمله‌ای و رتبه‌بندی فريدمن تحليل شد. از نوآوری‌های مهم مدل ارائه شده می‌توان، توجه به ذينفعان، آينده‌نگری، سيستماتيک بودن، توسعه اقتصادی و فرهنگی به موازات توسعه سياسی، و يکپارچه‌سازی در گام‌های شش‌گانه را نام برد. با توجه به شباهت ايران با کشورهای درحال توسعه، اين مدل می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی برای کشورهای در حال توسعه مورد استفاده واقع شود.

نویسندگان: سيد محمد اعرابی , جهانيار بامداد صوفی, مهدی گودرزی, مقصود اميری
کلیدواژه ها: الگوی فرآيندي, موسسه تحقيقاتي دولتي, تجاري سازي فناوري, تحقیق و توسعه
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 15
: 0
: 0

تجاری‌سازی فناوری‌های توسعه‌يافته در موسسات تحقيقاتی دولتی، نقش بی‌بديلی در توسعه نظام ملی نوآوری کشورها و افزايش سطح رفاه در جوامع مختلف بازی می‌کند چراکه در صورت تجاری نشدن فناوری‌های توسعه‌يافته در مراکز تحقيقاتی مختلف جهان، شايد بسياری از فناوری‌هايی که امروزه از آنها به راحتی در زندگی روزمره استفاده می‌شود، در دسترس نبودند و حتی تصور استفاده از آنها در ذهن‌ها نمی‌گنجيد. با نگاهی گذرا به عملکرد موسسات تحقيقاتی دولتی می‌توان دريافت که علی‌رغم توانمندی‌های فراوان در توسعه فناوری، بسياری از آنها در امر تجاری‌سازی فناوری ناموفق عمل می‌نمايند. از اين‌رو، در اين مقاله تلاش شده تا پس از مروری گذرا بر پيشينه تحقيق و طبقه‌بندی برخی از الگوهای تجاری‌سازی ارايه شده در حوزه مديريت فناوری، با انجام شش مطالعه موردی در دو پژوهشگاه دولتی کشور، الگويی برای تجاری‌سازی فناوری در موسسات تحقيقاتی دولتی ارايه شود. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان می‌دهد که فرآيند تجاری‌سازی فناوری در پژوهشگاه‌های دولتی دارای شش مرحله اصلی و چهارده مرحله فرعی يا گام تجاری‌سازی می‌باشد که اين گام‌ها در درون مراحل اصلی قرار داشته و به ترتيب طی می‌شوند. علاوه براين، در طی هر گام تجاری‌سازی، امکان انجام هشت فعاليت وجود دارد که در اين بين، فعاليت‌های توسعه و مستندسازی فناوری، مذاکره و لابی‌گری با ذی‌نفعان و نيز هماهنگی و اتخاذ تصميم از اهميت بسيار بيشتری نسبت به ساير فعاليت‌ها برخوردار هستند.

نویسندگان: سید حبیب الله طباطباییان, محمد تقی تقوی فرد, ابوالفضل کزازی, امير ناظمی
کلیدواژه ها: خوشه ‏بندی, سياستگذاري توسعه فناوري, فناوري اطلاعات, دلفي
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 15
: 2
: 0

توسعه فناوری‌های عام پيشرفته مانند فناوری اطلاعات در کشورها و جوامع محتلف جهان، بر اساس مدل‌های متنوعی بوده که اين مدلها از ديدگاه‌ها و پارادايم‌های متفاوتی ناشی می‌شده‌اند. به همين دليل گاه توصيه‌های سياستی که در هر يک از مدل‌ها توليد و ارايه می‌شود، متفاوت و حتی متضاد با يکديگر هستند. فناوری اطلاعات يکی از شناخته‌شده‌ترين و قابل لمس‌ترين فناوری‌های پيشرفته‌ای است که در کشورهای مختلف، بر اساس ديدگاه‌های مختلف سياستی و به دنبال آن ابزارهای مختلف سياست‌گذاری رشد و توسعه يافته است. در اين مطالعه تلاش شده است تا مهم‌ترين ديدگاه‌هايی که در خصوص توسعه فناوری اطلاعات کشور شکل گرفته است، شناسايی شود و سپس وجوه تمايز و تشابه ميان ديدگاه‌ها نيز مشخص شود. به اين ترتيب بر اساس پرسش‌نامه‌های طراحی شده، مطالعه به صورت دلفی و در دو دور انجام شد، سپس پاسخ‌دهندگان با استفاده از روش خوشه‌بندی، در قالب خوشه‌هايی مستقل گروه‌بندی شدند. در ادامه هر گروه مورد تحليل قرار گرفت. بر اساس مطالعه انجام شده ديدگاه‌های توسعه فناوری اطلاعات در کشور در قالب چهار دسته قابل دسته‌بندی هستند، و هر يک از 4 ديدگاه شناسايی‌شده با يکديگر رقابت می‌کنند، و هيچ‌کدام غالب بر ديگر ديدگاه‌ها نيست.

نویسندگان: غلامرضا گودرزی, کميل رودی
کلیدواژه ها: مرجعيت علمي, دانشگاه, نهاد علمي, علم, مفهوم سازي بنيادين
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 18
: 0
: 0

مرجعيت ‌علمی، اول بار توسط مقام معظم رهبری در ديدار با دانشجويان و اساتيد دانشگاه امام صادق (ع) در عيد غدير سال1384عنوان گرديد. گرچه در نگاه نخست به نظر می‌رسد واژه‌ای است که همه از آن مفهوم واحدی در ذهن دارند، اما در حقيقت هر کسی جنبه يا بخشی از آن را درک کرده، در صورت اراده به اقدام، مبتنی بر همان عمل می‌نمايد. در واقع، بر اساس همين مساله‌ی ناهمگونی برداشت‌ها، مقاله‌ حاضر رسالت خود را شفاف‌سازی موضوع به منظور برداشتن گام‌هائی استوار به سمت آن می‌داند. مفهوم مرجع و ويژگی‌های آن، علم و رويکردهای آن به منظور تبيين خطوط کلی پژوهش و حوزه اقدام مورد بررسی قرار می‌گيرد. پس از آن با مراجعه به نخبگان، داده‌های بدست آمده از مصاحبه‌های نيمه رهنمودی با بکارگيری استراتژی تئوری مفهوم‌سازی بنيادی، تجزيه و تحليل شده و با استفاده از اين استراتژی، مدل مفهومی مرجعيت‌علمی در قالب هفت مقوله و بيست و پنج مفهوم، تبيين می‌گردد.

نویسندگان: مينا تجويدی, بهزاد سلمانی, ناصر صنوبر
کلیدواژه ها: محرك هاي نوآوري, ظرفيت نوآوري, بنگاه هاي كوچك و متوسط, شركتهاي دانش بنيان, ليزرل
دوره:  4 | شماره:  2 | تاریخ:  1390/11/24
: 12
: 0
: 0

در خصوص اهميت و ضرورت توسعه ظرفيت نوآوری سازمان‌ها شواهد قوی تجربی و نظری وجود دارد. بر اين اساس، عمده پژوهش‌های سال‌های اخير بر شناسايی عوامل موثر بر ارتقای ظرفيت معطوف است. با توجه به اهميت موضوع، اين مقاله به بررسی ميزان تاثير هر يک از محرک‌های نوآوری (مديريت دانش، مديريت خلاقيت و نوآوری، مديريت فناوری اطلاعات در بنگاه) بر ظرفيت نوآوری در شرکت‌های دانش بنيان مستقر در پارک‌های علم و فناوری می‌پردازد. برای سنجش ظرفيت نوآوری بنگاه‌ها و تعيين ضرايب هريک از متغيرهای تاثيرگذار بر آن از مدل‌يابی معادلات ساختاری با نرم‌افزار ليزرل استفاده شده است. داده‌های پژوهش از ميان شرکت‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری کشور انتخاب شده است. نتايج تحقيق نشان می‌دهد که هر يک از محرک‌های نوآوری تاثير مثبت و معنی‌داری در ايجاد و افزايش ظرفيت نوآوری در بنگاه‌ها دارند. از بين اين متغيرها مديريت فناوری اطلاعات و مديريت دانش بيشترين ضريب را به خود اختصاص دادند که به معنی تاثيرگذاری بيشتر بر ايجاد نوآوری، افزايش ظرفيت و محرک‌های مهم در بنگاه هستند.