فهرست مقالات , سال 1390,دوره3 شماره 4 XML
نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري(*)
کلیدواژه ها:
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 16
: 0
: 0
نویسندگان: سعيد زيباکلام, مهدی احمدی
کلیدواژه ها: علم كاربردي, معرفت علمي, فناوري, رابطه علم و فناوري
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 14
: 0
: 0

در اين مقاله يکی از مهمترين الگوهای رابطه‌ علم و فناوری، با عنوان «فناوری به مثابه علم کاربردي» به لحاظ فلسفی و تاريخی طرح و نقد شده است. ابتدا ريشه‌های فکری اين الگو تا انديشه‌های فرانسيس بيکن و رنه دکارت دنبال شده و سپس دفاع ماريو بانج، يکی از اولين فيلسوفان تحليلی فناوری، از آن آموزه بازسازی شده است. در انتقاد از اين انديشه ابتدا نگرش‌های پسامدرن به جايگاه و رابطه‌ علم و فناوری مطرح شده که مطابق با آن فناوری در دوره‌ پسامدرن بر همه چيز از جمله علم تفوق دارد. سپس انتقادات تاريخ‌نگاران فناوری ارائه شده که در آن نشان داده می‌شود که رابطه‌ علم و فناوری به گواهی تاريخ مطابق با الگوی مذکور نبوده است. در انتها نيز به برخی پيامدهای اين انتقادات بر سياست‌گذاری علم و فناوری اشاره می‌شود.

نویسندگان: فاروق امين مظفری, لقمان شمسی
کلیدواژه ها: تجاري سازي, تحقيقات دانشگاهي, صنعت و دانشگاه, انتقال فناوري, كارآفريني
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 18
: 0
: 0

هدف از اين مقاله، مطالعه و بررسی روش‌ها، رويکردها و چگونگی فرآيند تجاری‌سازی تحقيقات دانشگاهی است. پژوهش حاضر از نوع کيفی-کمی است و به روش پيمايشی است. جامعه آماری در اين تحقيق شامل دانشکده‌های دانشگاه تبريز است که دانشکده‌های کشاورزی، شيمی، قنی، برق، مکانيک و فناوری‌های نوين بعنوان نمونه انتخاب شده و با 34 نفر از فعالان حوزه ارتباط با صنعت در دانشکد‌ه‌های مورد مطالعه مصاحبه انجام گرفت. نتايج حاصل از پژوهش نشان داد روند تجاری‌سازی در سال‌های مورد بررسی همواره صعودی است ودر خصوص شناسايی ارتباط بين متغيرهای عملکردی و نحوه تاثير آنها برتجاری‌سازی معلوم شد بين متغيرهايی مانند انتشار مقالات درکنفرانس‌ها،‌ قراردادهای تحقيقاتی مشترک و رساله‌های تحصيلات تکميلی (کارشناسی ارشد) با تجاری‌سازی رابطه معناداری وجود دارد. با بررسی ديدگاه فعالان تجاری‌سازی در دانشکده‌ها مشخص گرديد که آنان نقش دفاتر ارتباط با صنعت را در اين فرآيند اساسی تلقی نموده و تعامل پويا با ساير واحدها را برای موفقيت آن ضروری دانستند. از ديدگاه آنان اولويت‌ روش‌های تجاری‌سازی به ترتيب پروژه‌های مشترک،‌ ارائه خدمات مشاوره، صدور پروانه‌های بهره‌برداری و تشکيل شرکت‌های تجاری بوده است.

نویسندگان: علی‌رضا علی احمدی, ميثم جعفری اسکندری, غلامحسين خالقی
کلیدواژه ها: كارت امتيازي متوازن, ارزيابي عملكرد, علم و فناوري, تحليل مسير, بخش خصوصي
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 15
: 0
: 0

در اين مقاله هدف اصلی بررسی ارتباط علّی و معلولی ميان شاخص‌های کارايی در حوزه علم و فناوری مورد استفاده بخش خصوصی صنعتی بر پايه کارت امتيازی متوازن می‌باشد. بررسی ميزان حمايت سازمان‌های توسعه‌ای وزارت صنايع و معادن در توانمندسازی بخش خصوصی در حوزه علم و فناوری بر اساس رويکرد کارت امتيازی در چهارجنبه بوده که در قدم اول شاخص‌های ارزيابی بر اساس مطالعات ميدانی و در نهايت تهيه پرسشنامه‌هايی دوطرفه در اين سازمان‌ها بدست آمده است. اين شاخص‌ها در دسته‌هايی به نام موضوعات راهبردی در وجه مورد نظر گروه‌بندی و ارتباط اوليه مفهومی ميان آنها ترسيم گرديد. در قدم بعدی روابط بين هر يک از اين موضوعات به کمک مفاهيم آماری اعتبارسنجی و در نهايت مسيرهای اجرايی اولويت‌بندی می‌گردند. اين تحقيق به مديران کمک می‌کند مديريت شاخص‌های کليدی در رسيدن به موفقيت را شناخته و مسيرهای بحرانی و نحوه غلبه بر مشکلات را مشخص کنند.

نویسندگان: ابوالفضل رضايی , محمود صادقی , مرتضی شهبازی‌نيا
کلیدواژه ها: حقوق مالكيت فكري, آثار دانشگاهي, پديدآور
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 14
: 1
: 0

آثار دانشگاهی به‌عنوان منبعی حياتی در توسعه صنعتی جوامع نگريسته می‌شوند. در اين ميان آن چه که از ديدگاه حقوقی از اهميت بالايی برخوردار است، تعيين و شناخت حقوق مربوط به اين آثار است. در اين مقاله ابتدا حقوق مالکيت فکری آثار دانشگاهی تعريف شده؛ در گام دوم عناصر ضروری که برای خلق آثار دانشگاهی نياز است، از جمله پديدآورنده، وجود شخصيت حقوقی خاص به نام دانشگاه، وجود قرارداد استخدامی و اثر پديدآمده معرفی گرديده و در انتها سه معيار مهم دکترين کار در برابر مزد، استفاده گسترده از منابع دانشگاهی و قرارداد انتقال مالکيت، که در دانشگاه‌های معروف کشورهای غربی در باب تعيين مالکيت اين آثار، مورد استفاده قرار می‌گيرد، در مقايسه با بعضی از دانشگاه‌های ايران، همراه با قوانين موضوعه حقوق مالکيت فکری کشورمان، مورد مقايسه و تجزيه و تحليل قرار گرفته است.

نویسندگان: محمد باقر عليزاده اقدم, محمد عباس زاده, عسل شيشوانی, مينا تجويدی
کلیدواژه ها: پايبندي, اخلاق علمي, اساتيد دانشگاه تبريز
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 13
: 0
: 0

اخلاق علمی، پيش شرط اصلی استقرار نظام تضمين کيفيت آموزش عالی است. تعميم و گسترش ارزش‌های حاکم بررفتار علمی و حرفه‌ای در همه سطوح دانشگاهی می‌تواند موجب افزايش التزام اجتماعی استادان و دانشجويان و اعتماد بيشتر جامعه به دانشگاهيان و سلامت ارتباطات علمی و فعاليت پژوهشی گردد. هرچند ملاحظات و تعليمات اخلاقی، موضوعاتی بسيار کهن و پرسابقه اند و ليکن در شرايط امروزی جوامع بشری، به مسايلی حاد و اضطراری تبديل گشته‌اند که به لحاظ ارتباط و تقابل با مسايل و عناصر نوبنياد علمی و فنی ممکن است تازه و نو تلقی گردد و نيازمند مطالعات و تتبعات نوين باشند. در پژوهش حاضر عواملی که باعث افزايش پايبندی به اخلاق علمی در بين اساتيد دانشگاهی می‌گردد، شناسايی شده و تأثير هر يک از آنها بر اخلاق علمی سنجيده شده است. جامعه آماری پژوهش، اساتيد دانشگاه تبريزاست. داده‌ها از طريق پرسشنامه جمع‌آوری گرديد. پس از جمع‌آوری داده‌ها تجزيه و تحليل آنها به روش ضريب همبستگی و رگرسيون جندگانه و با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد. متغيرهای سرمايه اجتماعی، اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی و انسجام گروهی و توليد علمی تاثير مثبتی بر ميزان پايبندی به اخلاق علمی در بين اساتيد دانشگاه تبريز دارند. همچنين رابطه بين اخلاق علمی با سرمايه اجتماعی قوی‌تر از رابطه بين مشارکت و يا ميزان توليد علمی با اخلاق علمی است.

نویسندگان: بابک ده موبد, نادر مهرگان, محمدرضا دهقانپور
کلیدواژه ها: صادرات, فناوري برتر, عوامل قيمتي, عوامل غير قيمتي, كشورهاي در حال توسعه, كشورهاي توسعه يافته
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 14
: 1
: 0

رشد شتابان جهانی‌شدن اقتصاد در دنيای امروز، شرايط را برای رشد و پويايی صنايع کشورهای در حال توسعه به‌ طرز روزافزونی تنگ‌تر نموده است. کشورهای در حال توسعه جهت توفيق در رشد توليد و صادرات کالاهای صنعتی خود تحت قيود جهانی شدن، چاره‌ای جز به‌کارگيری تکنيک‌های توليدی پيشرفته‌تر و صرفه‌جويی در هزينه‌های توليد خود ندارند. فناوری به‌عنوان يکی از مهم‌ترين عوامل توسعه اقتصادی و صنعتی کشورها مطرح می‌باشد و به‌خصوص فناوری ‌برتر که در رشد و ترقی صنعت آن کشورها بسيار مؤثر است و در سبقت گرفتن از ديگر رقبا در عرصه تجارت جهانی نقش بسزايی ايفا می‌کند. در ميان تقسيم‌بندی فناوری‌هايی که در توليد و صادرات محصولات کارخانه‌ای مد‌نظر است (فناوری ساده، فناوری متوسط، فناوری برتر)، صنايع با فناوری برتر از جايگاه ويژه‌ای برخوردار است. اين صنايع باعث ايجاد ارزش‌افزوده بالا می‌شود و علاوه بر آن حاصل و نتيجه اين فناوری بر ديگر بخش‌های اقتصادی هم تأثير‌گذار است و باعث افزايش ‌بهره‌وری و شکوفايی آنها می‌شود. پژوهش حاضر رفتار کشورهای توسعه‌يافته و در حال توسعه در مورد صادرات صنايع با فناوری برتر را بررسی و با استفاده از روش حداقل مربعات تعميم‌يافته در پانل ديتا برای دوره زمانی 2005-1990 با توجه به متغيرهای قيمتی و غيرقيمتی، عوامل مؤثر بر صادرات صنايع با فناوری برتر را شناسايی می‌کند. نتايج اين مطالعه نشان می‌دهد که متغيرهای تحقيق و توسعه، سرمايه‌گذاری مستقيم خارجی، نرخ ارز مؤثر واقعی، درجه باز بودن اقتصاد و تجارب ناشی از تجارت در هر دو گروه کشورها بر صادرات صنايع با فناوری برتر تأثير مثبت و معنی‌دار دارد و رشد اقتصادی تنها در گروه کشورهای توسعه يافته بر صادرات صنايع با فناوری برتر مؤثر است.

نویسندگان: طاهره میر عمادی
کلیدواژه ها: تحريم, راهبردهاي مقابله با تحريم, نظام ملي نوآوري, صنايع راهبردي, صنايع مصرفي
دوره:  3 | شماره:  4 | تاریخ:  1390/5/8
: 13
: 1
: 0

در شرايط فعلی بحث تاثير تحريم‌ها بر توسعه نوآوری فناورانه در کشور بسيار رونق گرفته است. معهذا اين مباحثات به علت فقر ادبيات نظری در رابطه متقابل تحريم‌های بين‌المللی و سطح توسعه فناوری، بار آکادميک اندکی دارند. سوال اصلی اين مقاله آن است که آيا می‌توان با مشاهده عينی طيف گسترده کشورهای در حال تحريم که در آن کشورهايی با نرخ بالای رشد فناوری در کنار کشورهای درحال سکون قرار گرفته‌اند، چارچوبی ساخت که به وسيله آن راهبردهای مقابله با تحريم از ديدگاه نوآوری فناورانه ارزيابی شوند. در پاسخ به اين پرسش، بر اساس تجربه دو الگوی منتخب چين و هند ،‌فرآيند طراحی يک چارچوب ارزيابی مرحله نظام ملی نوآوری آغاز می‌شود که ميزان تعاملات درونی نظام ملی نوآوری را در سه مرحله درحال شکل‌گيری، درحال قوام و بلوغ يافته براساس رابطه بين کانون نوآوری در صنايع دفاعی و مصرفی تقسيم‌بندی می‌کند و سپس چارچوبی طراحی می‌شود که ميزان موفقيت راهبردهای مقابله با تحريم را در کشورهای هدف از طريق ميزان درجه بلوغ نظام ملی نوآوری توضيح داده می‌شود. در پايان نتيجه‌گيری نيز بحث کوتاهی در رابطه با موقعيت کنونی ايران انجام گرفته است.