فهرست مقالات , سال 1388,دوره2 شماره 1 XML
نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري
کلیدواژه ها:
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 47
: 0
: 1
نویسندگان: حسن دانایی فرد
کلیدواژه ها: تولید دانش علوم انسانی و اجتماعی, ظرفیت سیاست علم, موانع ذاتی, هرمونتیک دوگانه
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 41
: 0
: 0

 

اهميت نقش علوم انساني در تحقق چشم‌انداز بيست سالة كشور بر صاحب­نظران علم و فنّاوري پوشيده نيست. بي‌ترديد ارتقای توليدات اين حوزة از دانش مي‌تواند مسير پيشرفت عالمانة كشور را به سمت اهداف عالي نظام سياسي هموار سازد. اما خلق اين نوع دانش در كشور دچار نوعي كندي است و از كاربرد آن نيز چندان رضايتي وجود ندارد. در مقالة حاضر تلاش مي‌شود تا پاسخي براي اين پرسش فراهم آيد كه موانع ذاتي و عرضي توليد در حوزة علوم انساني در ايران چيست، و نيز رهنمودهايي براي سياست علم و فنّاوري كشور عرضه مي‌شود.

نویسندگان: روح اله رضايی, محمود حسينی, حسين شعبانعلی فمی, ليلا صفا
کلیدواژه ها: توسعه, تحليل عاملي, فنّاوري ‌نانو, محققان كشاورزي, موانع, مدل معادلات ساختاري
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 41
: 0
: 1

  پژوهش حاضر با هدف «شناسايی و تحليل موانع و مشکلات توسعه فنّاوری ‌نانو در بخش کشاورزی ايران» انجام گرفته است. به لحاظ روش پژوهش، اين تحقيق از نوع تحقيقات توصيفی- همبستگی محسوب می‌شود. جامعه آماری تحقيق حاضر را محققان مراکز و مؤسسات تحقيقات ملی تشکيل می‌دهند که 120 نفر از آنان برای انجام پژوهش انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه استفاده شده است. برای تعيين اعتبار ابزار تحقيق پيش‌آزمونی انجام گرفت که مقدار آلفای کرونباخ محاسبه شده برای هريک از مقياس­های اصلی پرسش­نامه در حد مناسب (بالای 7/0) بود. برای شناسايی عامل‌های موانع توسعه فنّاوری ‌نانو در بخش کشاورزی کشور از تحليل عاملی اکتشافی و به منظور بررسی شاخص برازش نيکويی مدل تحقيق از تحليل عاملی تأييدی و مدل معادلات ساختاری استفاده شده است. نتايج نشان می‌دهند که موانع توسعه فنّاوری ‌نانو در بخش کشاورزی کشور از پنج عامل مجزای زيرساختی، سياست­گذاری، اطلاعاتی، قانونی و مالی تشکيل می‌شود.

 

 

نویسندگان: ابراهیم سوزنچی کاشانی
کلیدواژه ها: ریسک, نوآوری, سیاست گذاری فنّاوري, پیش فرض های شکل دهنده
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 49
: 6
: 3

  مقاله حاضر با رويکردی نقادانه به دو جريان مهم در حوزه قانون­گذاری فنّاوری و کفايت آن­ها در فراهم آوردن مدل­های کارامد برای سياست­گذاری می‌نگرد. از يک سو، متون و آثار نوآوری و توجه ويژه آن­ها به اهميت فنّاوري­های جديد و قانون­گذاری درباره آن­ها و از سوی ديگر، مدل­های توسعه‌يافته در مورد قانون­گذاری فنّاوري­های جديد با توجه به ريسک آن­ها به‌دقت تحليل خواهد شد. بررسی نقادانه هر دوی اين جريان­های تحليلی نشانگر اين نکته است که هر دوی آن­ها به‌دليل وجود مجموعه‌ای پيش‌فرض­ها قادر به فراهم آوردن مدل کارامد تحليلی و عملی نيستند. در حالي­که سياست­گذاران در عمل به مدل­هايی نياز دارند که بتوانند به آن­ها در ارزيابی ريسک و منفعت فنّاوري­ها کمک کنند، مدل­های نوآوری جنبه ريسک را ارجی ننهاده­اند و از سوی ديگر مدل­های ريسک توجه چندانی به نوآوری نکرده‌اند و از اين‌رو، از منفعت آنان بسيار غافل مانده­اند. در ادامه، به چالش­های معرفت­شناختی توسعه چنين مدل­هايی مي­پردازيم و از اين رهگذر مدلی برای اين منظور پيشنهاد می‌شود.

 

 

 

نویسندگان: عبداله صوفی, عباس پورفتحی
کلیدواژه ها: نظام ملي نوآوري, اشاعة نوآوري, جدول داده ـ ستانده, شبکه نوآوری, اقتصاد ايران
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 34
: 2
: 1

  در پژوهش حاضر روشی برای قياس ساختار و عملکرد اشاعه نوآوری بين بخش­های اقتصادی در ايران با چين و تايوان بيان شده است. شبکه اشاعه نوآوری بين بخشی از جريان‌های هزينه­های تحقيق و توسعه ساخته مي­شود که با استفاده از داده­های موجود در جداول داده ـ ستانده و هزينه تحقيق و توسعه هر بخش قابل محاسبه­اند. اين شبکه در سطوح انفرادی، ملی و گروهی وجود دارد و به بررسی بخش­های واقع در شبکه اشاعه نوآوری و عملکرد هر بخش مي­پردازد. نتايج بررسی در ايران در سطح انفرادی نشان مي­دهد که مهم­ترين بخش­ها عبارتند از فلزات اصلی و محصولات فکری که وضعيت بهتری نسبت به همتايان‌شان در چين و تايوان دارند. اما وضعيت ديگر بخش­ها در ايران قابل قياس با مشابهات موجود در چين و تايوان نيست. شرايط ديگر بخش­ها در ايران اين­گونه مي­نمايد که بيش ­ تر آن­ها از لحاظ نوآوری نيازمند به بخش­های اصلی ياد شده­اند. همچنين درباره خوشه­ها، نتايج بيانگر اين حقيقت است که خوشه­ها به‌مثابه زيرمجموعه‌ای بسيار مهم از شبکه اشاعه نوآوری در ايران عملکردی ضعيف دارند. در سطح ملی، شبکه اشاعه نوآوری تايوان از دو رقيب خود بسيار تواناتر است و ايران و چين شرايطی کمابيش يکسان دارند.

نویسندگان: هاشم عطاپور, عبدالرضا نوروزی چاکلی , محمد حسن زاده
کلیدواژه ها: ایران, ضریب تأثیر, علم‌سنجی, نشريات اقتصاد, وزارت علوم
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 39
: 0
: 1

  تحقيق حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر ضريب تأثير1 نشريات حوزه اقتصاد مورد تأييد وزارت علوم، تحقيقات وفنّاوری می‌پردازد. نوع تحقيق، علم‌سنجی است که با استفاده از روش‌های پيمايشی، تحليل استنادی و کتابخانه‌ای به انجام رسيده است. داده‌های تحقيق با استفاده از پايگاه استنادی علوم جهان اسلام «آی. اس. سی.»2 ، پرسشنامه و تورق نشريات مورد مطالعه گردآوری شده است. متغيرهای مستقل تحقيق شامل خوداستنادی، هم‌آيندی مؤلفان، کيفيت مقالات، شهرت، تأخير در انتشار به موقع، نسبت مقالات مروری، قيمت، ميزان رد مقالات و دسترسی آزاد است. ضريب تأثيرنشريات مورد مطالعه، متغير وابسته تحقيق را تشکيل می‌دهد. نتايج تحليل همبستگی نشان داد که عوامل خوداستنادی، کيفيت مقالات، هم‌آيندی مؤلفان، تأخير در انتشار به موقع، نسبت مقالات مروری و ميزان رد مقالات، رابطه معنی‌داری با ضريب تأثيرنشريات دارند. از سوی ديگر، عوامل شهرت و قيمت رابطه معنی‌داری با ضريب تأثيرنشريات ندارند. همچنين، دسترسی آزاد تغيير معنی‌داری در ضريب تأثيرنشريات مورد مطالعه ايجاد نکرده است. نتايج تحليل رگرسيون چندگانه نشان می‌دهد که در تأثير هم‌زمان متغيرهای مستقل تحقيق بر ضريب تأثير ، عوامل ميزان رد مقالات، خوداستنادی، کيفيت، هم‌آيندی مؤلفان، نسبت مقالات مروری و تأخير در انتشار، به ترتيب بر ضريب تأثير نشريات اثر می‌گذارند.

 

  کليدواژه‌ها : ايران، ضريب تأثير، علم‌سنجی، نشريات اقتصاد، وزارت علوم

نویسندگان: طاهره میر عمادی
کلیدواژه ها: نگرش نظام ملي نوآوري به معناي گسترده, پروژه تحقیقاتی متدولوژی, کمربند حفاظتي, رهنمونهاي ايجابي و سلبي, نظرية اقتصاد درحال گذار, كشورهاي رو به توسعه
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 29
: 2
: 0

  در اين مقاله نظريات جديدی که لاندوال و همکاران وی در دانشگاه آلبورگ به عنوان صاحب­نظر در نگرش نظام ملی نوآوری درباره کشورهای آسيای جنوب شرقی و افريقا ارائه کرده­اند، تحليل مقدماتی می‌شود. روش تحقيق در چارچوب روش­شناسی برنامه­های پژوهشی علمی معرفی‌شده از سوی ايمره لاکاتوش، انتخاب شده است. اين مقاله نخست، نظريات لاندوال را که به عنوان نگرش «نظام ملی نوآوري» به مفهوم گسترده آن مشهور شده است، جزئی از برنامه پژوهشی علمی اقتصادتکامل­گرا تلقی می‌کند و می‌کوشد با توجه به ساختار برنامه پژوهشی، دو الگوی نظری آسيايی و افريقايی اين نگرش را بررسی کرده و به اين پرسش پاسخ دهد که آيا اين الگوهای نظری حرکتی رو به جلو در راستای برنامه پژوهشی تلقی می‌شوند يا آن­ها را بايد دال بر نوعی تغيير جهت از هسته مرکزی برنامه اقتصاد تکاملی لاندوال دانست. در نهايت مقاله با اين نتيجه‌گيری به‌پايان مي­رسد که نظريه­های الگوی آسيايی در راستای رهنمون­های ايجابی و در راستای پيشرفت برنامه پژوهشی و نظريات الگوی افريقايی به عنوان نظريات موضعی بدون ارتباط با هسته مرکزی و در تعارض با رهنمون­های سلبی برنامه پژوهشی است.

 

نویسندگان: هادی نيلفروشان, کامران باقری, مرتضی رضاپور, مريم رشتچی
کلیدواژه ها:
دوره:  2 | شماره:  1 | تاریخ:  1388/12/17
: 31
: 2
: 0

  پس از گذر از عصر نوآوری بسته و «پاگذاشتن به فضای نوآوری باز»، به سازوکارهای نظام‌مندی نياز است تا بتوان به اتکای آن‌ها برای پايش و ارزيابی گزينه­هایفنّاوریخارج از سازمان و مدل­های کسب‌وکار مناسب برای کسب ارزش از آن فنّاوري­ها اقدام کرد. هرچند پيش از اين، مدل سنتی نقشه راهفنّاورینقش مهمی در اين پايش و ارزيابی داشته، اما بـه کارگيری آن در فضای «نوآوری باز» با کاستي­هايی همراه است که رفع آن­ها مي­تواند زمينه را برای کارآمدی هرچه بيش ­ تر مفهوم نقشه راهفنّاوریفراهم آورد. مقاله حاضر اين کاستي­ها را معرفی می‌کند و رويکرد نوينی به­نام «نقشه راه نوآوری باز» به‌دست می‌دهد. همچنين، نتايج به­کارگيری نقشه راهفنّاوریمبتنی بر اين رويکرد نوين در ارتباط با به­کارگيری فنّاوری غشايی در جداسازی گازها در پژوهشگاه صنعت نفت و نکات کاربردی برای تسهيل پيروی از اين رويکرد، در اين مقاله منعکس شده است.