فهرست مقالات , سال 1387,دوره1 شماره 1 XML
نویسندگان: رضا بندريان(*)
کلیدواژه ها: تجاري سازي, پتانسيل تجاري, تحقیق و توسعه, مدل ارزيابي راهبردي, منطق فازي
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 11
:
: 0

اعتلای صنعتی و اقتصادی هر جامعه‌ای مرهون تحقیقات علمی و سازمان یافته آن جامعه است. تشخیص نیاز بازار مصرف، اجرای تحقیقات و مطالعات برای توسعه فنّاوری و در نهایت تجاری سازی آن از مراحل اجتناب ناپذیر ایجاد یک فنّاوری  جدید است. سازمانهای تحقیقاتی از طریق تجاری سازی فنّاوریها، هزینه­های توسعة فنّاوریهای خود را جبران کرده و امکان سرمایه­گذاری در فنّاوریهای بهتر و پیشرفته­تر را برای خود به وجود می­آورند. یکی از راهکارهایی که برای برطرف کردن مشکل تجاری سازی طرحهای تحقیقاتی ارائه شده ارزیابی مقدماتی پتانسیل تجاری شدن آنها قبل از اجرای طرح است، اما آنچه که از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است چگونگی برآورد پتانسیل تجاری دستاوردهای تحقیقاتی می‌باشد. پتانسیل تجاری عبارت است از احتمال تجاری شدن یک فنّاوری جدید. هر فنّاوری جدید برای تجاری شدن و رسیدن به بازار نیازمند حرکت و پیشرفت در یک مسیر پر پیچ وخم، متغیر و غیرقابل پیش‌بینی است. بنابراین تعیین پتانسیل تجاری یک فنّاوری جدید پیش شرط لازم برای تعریف موفق راهبرد تجاری شدن آن می‌باشد. تمرکز این مقاله بر توسعه یک سیستم فازی برای اندازه‌گیری پتانسیل تجاری فنّاوریهای برگزیده برای توسعه در مراحل اولیه و قبل از صرف زمان و منابع، بر مبنای مدل ارزیابی راهبرد فنّاوری 1(STEP) می­باشد. بر مبنای مدل STEP، هر فنّاوری جدید برای تجاری شدن نیازمند برخی ویژگیهای خاص است. این ویژگیها به ابعاد مختلف تقسیم شده و هر یک از ابعاد نیز دارای تعدادی شاخص می‌باشند.

در این مقاله ضمن پرداختن به طراحی یک سیستم فازی به منظور اندازه‌گیری پتانسیل تجاری طرحهای تحقیقاتی برمبنای مدل STEP، مقدار کمی پتانسیل تجاری یکی از مهمترین طرحهای تحقیقاتی در پژوهشگاه صنعت نفت اندازه‌گیری می­شود.

نویسندگان: سيدحبيب‌الله طباطبائيان(*) , محمد انتظاري
کلیدواژه ها: نگاشت, سيستم بخشي نوآوري, نگاشت نهادي نوآوري صنعت برق ايران
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 10
:
: 1

مقالة حاضر پژوهشی پیرامون بررسی روشهای مختلف نگاشت در مدیریت فنّاوری می­باشد که در گام عملیاتی آن صنعت برق به عنوان مطالعه موردی بررسی شده است. در این مقاله کوشش می­شود، ابتدا با بررسی روشهای مختلف نگاشت و مناسبت کاربرد آنها، نگاشت مناسب صنعت برق انتخاب شود. ادبیات تحقیق مؤید چهار دسته نگاشت شامل: نگاشت دانش، نگاشت مسیر ، نگاشتهای حاصل از داده کاوی و نگاشت نهادی است که هر یک کاربرد خاص خود را دارد. از آن جمله نگاشت نهادی است که از آن برای مطالعه سیستم نوآوری استفاده می­شود. در مطالعه فوق نگاشت نهادی سیستم نوآوری صنعت برق برای وضع موجود طراحی میگردد و در نهایت با توجه به ادبیات موجود نگاشت مناسب صنعت پیشنهاد می شود.

نویسندگان: غلامعلي منتظر(*) , محمد فتحيان
کلیدواژه ها: فناوري اطلاعات, منابع انساني, مدل پيش بيني, ايران, ترازيابي
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 8
:
: 0

در جهان امروز، فنّاوری اطلاعات به عنوان مهمترین رکن توسعه جوامع بشری محسوب شده و روز به روز برشتاب حرکت جوامع از دوران صنعتی به عصر اطلاعات افزوده می‌شود. مطالعات انجام شده دربارة برنامه‌های توسعة اغلب کشورها، نشـانگر محوری بودن نقش فنّاوری اطلاعات دراینگونه برنامه‌هاست و در این میان توسعة منابع انسانی متخصص به ‌عنوان مهمترین عامل برای نیل به چنین هدفی محسوب می‌شود.

در مقاله حاضر نتیجة طرح پژوهشی نیازسنجی منابع انسانی متخصص کشور در عرصة مهندسی فنّاوری اطلاعات مورد توجه قرار می گیرد؛ به همین دلیل ابتدا با ارائة تعریفی ازفنّاوری اطلاعات و نیروی کار آن، به بررسی روشهای پیش‌بینی منابع انسانی اشاره می‌شود و سپس با انتخاب یکی از روشهای یاد شده و با ترازیابی کشورهای مشابه ایران با توجه به شاخصهای مختلف اقتصادی و اجتماعی، مدلی برای پیش بینی نیروی انسانی متخصص در زمینه های مهندسی مرتبط با فنّاوری اطلاعات در ایران ارائه می گردد. در پایان با مقایسة نتایج حاصل از این مدلسازی با نتایج کشورهای تراز به نقاط ضعف و قوت آن اشاره می شود.

نتایج این تحقیق از آن حکایت دارد که سالیانه حدود پنج هزار نیروی انسانی متخصص باید در رشته‌های برق، الکترونیک، کامپیوتر و مخابرات در مقاطع تحصیلی مختلف تربیت و به بازار کار کشور عرضه گردد. با احتساب رشتههای جدیدی همچون‌ دولت الکترونیکی، تجارت الکترونیکی، جامعه شناسی و فنّاوری اطلاعات،  یادگیری الکترونیکی و نظایر آن که بتازگی مورد توجه نظام آموزش عالی در کشورها قرار گرفته است، در برنامة چهارم توسعه کشور تربیت نیرویی حدود سی تا چهل هزار نفر در رشته‌هایمرتبط با فنّاوری اطلاعات و در مقاطع مختلف آموزش عالی ضروری به نظر می‌رسد. همچنین براساس نتایج حاصل از تحقیق لازم است برای حصول اطلاعات دقیق‌تر برای برنامه‌ریزی هر دو سال یک بار روند پیش‌بینی با اطلاعات جدید تکرار شود.

نویسندگان: محمدرضا روح الهي(*) , بهروز زارعي
کلیدواژه ها: نظام ملي پژوهش سلامت, نظام ملي نوآوري سلامت, مهندسي مجدد فرايند, معماري سيستم, بخش و نظام سلامت
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 8
:
: 0

در سالیان اخیر مهندسی مجدد فرایندهای کاری1 در ایران با جلب نظر بسیاری از سازمانهای دولتی و خصوصی، مدیران این سازمانها را برای رسیدن به نتایج شگرف آن به تخصیص منابع تشویق کرده­است. اما مطالعات انجام شده روی این پروژه­ها نشان می­دهد بسیاری از آنها به بهبود فرایندهایی اساساً غیرضروری پرداخته‌اند؛ یا از کنار فرایندهایی گذشته­اند که برای تحقق مأموریتهای نه چندان روشن سازمانها حیاتی‌اند. براساس این مشاهدات مهندسی مجدد کلان­ فرایندهای سازمانها با نگاه توأم به اهداف و مأموریتهای آن، در اجرای موفقیت­آمیز طرحهای مهندسی مجدد می­تواند نقش اساسی داشته باشد. در واقع احیای فرایندهایی که تحقق اهداف را امکانپذیر ساخته و حذف فرایندهایی بدون ارتباط بنیادی با مأموریتهای سازمانها، بیشتر با روح مهندسی مجدد سازگار است.

در این مقاله به مهندسی مجدد در سطح کلان سیستم ملی پژوهش و نوآوری سلامت ایران به عنوان یکی از سیستمهای حیاتی کشور و بخش بهداشت پرداخته میشود. باتوجه به مطالعات انجام شده بخشهایی از این سیستم به صورت منفک از هم در حال فعالیت بوده و بخشهای مهم دیگری از آن هنوز مورد توجه قرار نگرفته است. این امر بیش از هرچیز ناشی از حاکم بودن نگرش وظیفه­ای به این سیستم است که جایگزینی آن با دیدگاه فرایند محور (با رعایت مجدانه همراستایی فرایندها با مأموریت و اهداف سیستم) ضروری به نظر می‌رسد. در این بازطراحی، از روشهای ابتکاری به عنوان بخشی از هنر معماری سیستم استفاده شده است.  

نویسندگان: جعفر باقري‌نژاد (*)
کلیدواژه ها: عوامل اثرگذار پيراموني, نظام توسعه فناوري, مارپيچ همكاري سه جانبه, مكانيسمهاي پيوندي, ساختار واسط پشتيبان
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 5
:
: 0

در تحقیق انجام شده در زمینه ارتباط دانشگاه، صنعت و دولت برای توسعه فنّاوری، ابتدا با مطالعات کتابخانه‌ای، تجارب و عملکرد سازمانهای پیرامونی داخلی و ادبیات موضوع در ممالک خارجی، مورد بررسی قرار گرفت. علاوه برآن مطالعة تطبیقی از تجارب پنج کشور انگلستان، استرالیا، تایلند، اندونزی وترکیه انجام شد. سپس مطالعه میدانی در سطح دانشگاهها، صنایع (شرکتها) و برخی از سیاستگذاران و متخصصان به عمل آمد.

یافته‌ها ضمن به تصویرکشیدن وضعیت موجود، میزان تعامل بازیگران نظام توسعه فنّاوری ایران، عوامل ساختاری وغیر ساختاری اثرگذار بر امر ارتباط دانشگاه و صنعت و سازوکارهای مؤثر در توسعه ارتباط متقابل را شفاف می‌سازند. افزون بر آن با نگرش به دیدگاههای دوبخش علمی وصنعتی تحت بررسی، فرایند مدیریتی کلان و خرد حاکم بر روابط متقابل مطرح می‌شود و مکانیسمهای اثربخش، ‏نتایج و پیشنهادات اجرایی و کاربردی نیز ارائه می‌گردد. در این مقاله به داده‌های گردآوری شده و تحلیل توصیفی یافته‌های تحقیق مذکور به اختصار اشاره می­شود.

نویسندگان: علي پايا(*)
کلیدواژه ها: ترويج علم در جامعه, فهم علم, باسواد بودن علمي, علم و فنّاوري در يك زيست‌بوم دموكراتيك
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 6
:
: 0

در مقاله حاضر پس از بررسی شبکه معنایی اصطلاحاتی نظیر "فهم عامه از علم"، "ترویج علم در جامعه" و ارائه توضیحاتی در خصوص چیستی این مفاهیم از حیث نظری و کاربردی، به بررسی نقادانه استدلالاتی پرداخته می‌شود که در باب چرایی مفید بودن "ترویج علم در حیطه عمومی" مطرح شده است. نتیجه‌ای که از این بحث اخذ می‌شود آن است هرچند قوت استدلالهایی که در دفاع از ترویج علم ارائه شده یکسان نیست، اما در مجموع، این استدلالات کفه قضاوت را در حمایت از این اقدام سنگینتر می­سازند.

 در ادامة بحث به بررسی انتقادی برخی از مهمترین دیدگاههایی پرداخته می‌شود که به علوم و فنّاوری جدید، به علل یا دلایل متفاوت و متنوع، نگاهی خوشبینانه و همدلانه ندارند. بخش پایانی مقاله به توضیح نظری و عملی برخی از شیوه‌های مؤثر برای ترویج علم در جامعه اختصاص داده شده است. از جمله نکات کلیدی مطروحه در این زمینه که در زمره نتایج اصلی مقاله است، آنکه میان ترویج بهینه علم و فنّاوری و وجود یک نظام مردم‌سالارانه رابطه‌ای ظریف وجود دارد و شانس رشد دراز مدت، پایدار، موزون و هماهنگ علم و فنّاوری در زیست‌بومهای اجتماعی که با شرایط دموکراتیک اداره می‌شوند بالاتراست.

نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري(*)
کلیدواژه ها:
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 3
: 1
: 0

نامه سردبیر

نویسندگان: سید سروش قاضی نوری, سید سپهر قاضی نوری(*)
کلیدواژه ها: نظام ملي نوآوري, نگاشت نهادي, مطالعه تطبيقي, تحليل SWOT, ايران
دوره:  1 | شماره:  1 | تاریخ:  1387/7/17
: 75
: 13
: 0

  مفهوم «نظام ملی نوآوري» به عنوان يک چارچوب مفهومی و ابزار تحليلی فعاليتهای نوآورانه کشورها و جوامع، امروزه مورد قبول و استفاده سازمانهای بين‌المللی مختلف مانند کميسيون اروپا، OECD و UNCTAD است. مقاله حاضر نيز بر روی همين مفهوم بر کشور ايران تمرکز نموده و تلاش دارد با تکيه بر تجارب چند مورد از کشورهای منتخب و موفق، راهکارهای پيشنهادی را برای اصلاح آن ارائه کند.

اين راهکارها به دو دسته تقسيم شده‌اند: نخست اصلاحات نهادی که مستقيم براساس وضعيت کشورهای مورد بررسی استخراج شده‌اند و دوم اصلاحات راهبردی کلان که بر اساس مطالعه ميدانی و نظرخواهی از کارشناسان در قالب تحليل SWOT استخراج شده‌اند و به کل نظام مزبور مربوط می‌شوند. با اين ترتيب در تحقيق حاضر از ابزارهای متنوعی چون مطالعه تطبيقی، مطالعه ميدانی و تحليل SWOT برای استخراج راهکارهای اصلاح نظام ملی نوآوری ايران استفاده شده است.