فهرست مقالات , سال 1387,دوره1 شماره 15 XML
نویسندگان: طاهره ميرعماد
دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
: 4
: 0
: 0
در جهان امروز، تدوين استراتژي جامع، منسجم و صريح براي توسعه تكنولوژي يك عامل مهم در روند توسعه عمومي جامعه است. تأكيد اصلي اين مقاله، بر اين نكته است كه اراده حاكميت جامعه با اولويت دادن به برنامه توسعه درونزاي تكنولوژي و علوم، به عنوان شاه كليد رشد و توسعه، نه تنها نتايج اقتصادي در بردارد بلكه تا حدود زيادي ثبات ساختار سياسي را نيز تأمين مي‌كند. مفهوم برنامه جامع تكنولوژي يا سياست تكنولوژي، اركان اصلي برنامه جامع تكنولوژي، تعيين وضعيت تكنولوژي ملّي و ... از مباحث اصلي اين مقاله است.
    دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
    : 4
    : 0
    : 0
    استراتژي تكنولوژي چيست و چه مباحثي را در بر مي‌گيرد؟ اين مقاله به چنين رويكردي به بحث مفهوم استراتژي و جايگاه آن به عنوان يكي از مهم‌ترين شاخص‌هاي توسعه صنعتي مي‌پردازد. و شاخص‌هاي عمده تعيين اولويت در توسعه را نشان مي‌دهد. زيرساخت‌هاي لازم براي توسعه‌ تكنولوژي، افق زماني برنامه‌ريزي براي توسعه تكنولوژي، تعيين سياستهاي ايجاد و توسعه تكنولوژي در داخل كشور، جايگزيني واردات با افزايش صادرات و سياستهاي استراتژي تكنولوژي، از جمله تأكيدات اساسي اين مقاله است.
      نویسندگان: محمد توکل
      دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
      : 4
      : 0
      : 0
      توسعه، نيازمند يك تحول بنياني در اساس و زيرساختهاي يك جامعه است. چنين تحولي نيز، خود پيشاپيش به سياستگذاري، اولويت‌بندي و دورانديشي در حوزه‌هاي عملي- تكنولوژيكي وابسته بوده، برنامه‌ريزيهاي اصولي و جامع مبتني بر نيازمنديهاي خاص آن جامعه را مي‌طلبد. در اين ميان، تحول در دو حوزه اصلي، ساخت و بافت توليدي، اقتصادي و اجتماعي و نيز تغيير جايگاه و وضعيت تكنولوژي در رابطه با توليد، ضرورتي است اجتناب‌ناپذير. به ديگر بيان، هماهنگ ساختن نيازمنديهاي جامعه با خاستگاههاي علم و تكنولوژي، دو اقدام اساسي و همزمان را مي‌طلبد: اول برنامه‌ريزي توسعه اقتصادي – اجتماعي و دوم، برنامه‌ريزي پيشرفت علمي – تكنولوژيكي.
        نویسندگان: فاضل لاريجانی
        دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
        : 4
        : 0
        : 0
        تكنولوژي به عنوان فراورده تحولي تمدن جديد بشري در سالهاي پاياني سده بيستم، به عنصري اساسي و تعيين‌كننده در مبادلات اقتصادي و سياسي جوامع درآمده در همين حال مبين سطح پيشرفت و توانمندي يك جامعه و عامل تفوق و برتري آن جامعه نيز محسوب گشته است. اين مقاله، با چنين چشم‌اندازي، از نقش تحولي علم و تكنولوژي پس از جنگ جهاني دوم سخن به ميان آورده و پس از برشمردن دوره‌هاي مختلف تحول علم و تكنولوژي، سرانجام بر اين نكته تأكيد مي‌ورزد كه جهان و جوامع ما برمبناي تكنولوژيهاي بسيار موفقي شكل گرفته كه بر كشفيات علمي استوار است و با آن حفظ مي‌شود. پس علم قدرتي است كه مي‌تواند جهان را به جهاني خوب يا بد بدل كند و پژوهش علمي عامل توليد‌كننده قدرت است كه كساني را كه از پيش قدرت را در دست دارند، همچنان قدرتمندتر مي‌سازد.
          نویسندگان: فاضل لاريجانی
          دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
          : 4
          : 0
          : 0
          تكنولوژي به عنوان فراورده تحولي تمدن جديد بشري در سالهاي پاياني سده بيستم، به عنصري اساسي و تعيين‌كننده در مبادلات اقتصادي و سياسي جوامع درآمده در همين حال مبين سطح پيشرفت و توانمندي يك جامعه و عامل تفوق و برتري آن جامعه نيز محسوب گشته است. اين مقاله، با چنين چشم‌اندازي، از نقش تحولي علم و تكنولوژي پس از جنگ جهاني دوم سخن به ميان آورده و پس از برشمردن دوره‌هاي مختلف تحول علم و تكنولوژي، سرانجام بر اين نكته تأكيد مي‌ورزد كه جهان و جوامع ما برمبناي تكنولوژيهاي بسيار موفقي شكل گرفته كه بر كشفيات علمي استوار است و با آن حفظ مي‌شود. پس علم قدرتي است كه مي‌تواند جهان را به جهاني خوب يا بد بدل كند و پژوهش علمي عامل توليد‌كننده قدرت است كه كساني را كه از پيش قدرت را در دست دارند، همچنان قدرتمندتر مي‌سازد.
            دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
            : 4
            : 0
            : 0
            در چند سال اخير، فعاليت‌هاي گسترده‌اي از سوي كشور امريكا درخصوص انتخاب تكنولوژيهاي مورد نظر خود با استفاده از روشهاي شناسايي تكنولوژي صورت گرفته است كه از جمله آنها، گزارش تكنولوژيهاي حياتي ملي، گزارش تكنولوژيهاي نوظهور بازرگاني و گزارش تكنولوژيهاي كليدي دفاعي بوده است. در متن حاضر، خلاصه‌اي از گزارش تكنولوژيهاي حياتي ملي امريكا، ارائه شده‌است. در اين گزارش چند محور اصلي به اين ترتيب، مورد تأكيد قرار گرفته است: 1- تحقيقات توسعه تكنولوژي بايد همسو با اهداف ملي صورت گيرد. 2- تحقيقات علوم پايه براي شناسايي و ايجاد زمينه‌هاي جديد توسعه تكنولوژي ضروري است. 3- سياستگذاري تحقيقات و توسعه تكنولوژي به طور همزمان در بالاترين سطح تصميم‌گيري مملكتي صورت گيرد. 4- بررسي و تعيين اهداف تكنولوژيكي ( اولويتهاي تكنولوژيكي و اولويتهاي تحقيقاتي) به صورت مستمر تجديد شود تا كارايي و روزآمدي خود را از دست ندهد. 5- براي هماهنگ سازي فعاليت‌هاي تحقيقاتي در جهت توسعه تكنولوژيهاي مورد نياز، سياست و برنامه مشخصي آماده شود.
              دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
              : 4
              : 0
              : 0
              امروزه كشورهاي آسياي جنوب شرقي، با بهره‌گيري از تكنولوژي و سازوكارهاي آن، به موفقيتهاي قابل توجهي، در روند توسعه و صنعتي شدن دست يافته‌اند. در اين ميان كشور مالزي، فرايند صنعتي‌شدن و توسعه ملي خود را بر محور تكنولوژي و بهره‌مندي از آن متمركز كرده و به برنامه‌ريزيهاي جامعي نيز در اين زمينه اقدام كرده‌است. اين نوشتار رويكرد توسعه تكنولوژي ملي در مالزي را مورد بحث قرار داده ضرورت توسعه تكنولوژي صنعتي در اين كشور را به تفصيل تشريح كرده‌است. درهمين راستا، مقاله، حاوي توصيه‌هاي علمي – كاربردي درخصوص سازماندهي استراتژيكي براي غلبه بر ضعفهاي ساختاري موجود در اين كشور و رسيدن به توسعه ملّي است.
                نویسندگان: قربانعلی ابراهيمی
                دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                : 4
                : 0
                : 0
                پيشرفتهاي صورت گرفته در حوزه‌هاي علمي- تكنولوژيكي، به همراه سرمايه‌گذاريهاي قابل توجه بر روي تحقيقات بنيادي و اهميت دادن به تحقيق و توسعه، ژاپن را به يكي از قطبهاي قدرتمند علم و تكنولوژي جهان تبديل كرده‌است. اين مجموعه كه فراهم آمده از سه مقاله مجزا و در عين حال مرتبط به هم در زمينه علم و تكنولوژي ژاپن از طريق اهميت دادن به تحقيقات بنيادي مورد تأكيد قرار مي‌دهد. بخش اول اين مقاله، بر تحقيقات بنيادي به عنوان راه كار اصلي پيشرفت علم و تكنولوژي تأكيد مي‌ورزد و در بخش دوم- كه حاصل يك نظرخواهي درخصوص عوامل موثر بر پيشرفت تحقيقات بنيادي در ژاپن است- اقدامات و پيشنهادهاي مبسوطي در زمينه پيشرفت تحقيقات بنيادي ارائه شده‌است. بخش انتهايي اين مقاله نيز، حاصل يك گفتگوي جامع در ارتباط با وجود خلاقيت در سياستگذاريهاي تحقيقاتي و تكنولوژيكي، با يكي از محققان برجسته ژاپني است.
                  دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                  : 4
                  : 0
                  : 0
                  اداره ترويج علوم و تكنولوژي وابسته به دفتر علوم و تكنولوژي نظرات 26 نفر از اشخاص مطلع، شامل استادان دانشگاه‌، سرپرستان مؤسسه‌هاي تحقيقاتي دولتي و صنعتي، مسئولان ارشد شركتهاي صنعتي، و كارشناسان تحقيقات را در مورد چگونگي اشاعه‌ تحقيق پايه جويا شد و در سپتامبر 1989، اين ديدگاه‌ها را تحت عنوان « اقدامات پيشنهادي براي پيشرفت تحقيق پايه در ژاپن» گردآوري كرد.
                    نویسندگان: حسن احمدوند
                    دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                    : 4
                    : 0
                    : 0
                    پيشرفت سريع و برق‌اساي كشورهاي خاور دور و از آن جمله تايوان، در طول چند دهه‌ گذشته، موجب حيرت بسياري از كارشناسان تحولات جهاني شده‌است. آيا به واقع رابطه تنگاتنگ و تأثيرگذار فعاليت‌هاي علمي و سطح تكنولوژي بر يكديگر، رمز اصلي چنين پيشرفتي مي‌تواند به شمار آيد؟ اين مقاله با تبيين جايگاه و خاستگاه تحولات صورت گرفته در تايوان، ابتدا جايگاه تاريخي وضعيت علم و تكنولوژي در تايوان را برشمرده و از آن پس عوامل تأثيرگذار پيشرفتهاي صورت گرفته در اين كشور را نشان مي‌دهد. نكته قابل توجه در اين مقاله اين است كه به رغم پيشرفتهاي صورت گرفته، بر لزوم تحقيقات پيشرو برقراري روابط علمي در سطح بين‌المللي به عنوان راه كار تداوم اين پيشرفت تأكيد شده و غفلت از آن را موجب آسيب‌پذيري كشور، معرفي مي‌كند.
                      دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                      : 4
                      : 0
                      : 0
                      طراحي نظام تحقيقات، نيازمند فرايندها و مدلهايي است كه از طريق آنها، امكان اين طراحي فراهم آيد. اين مقاله، كاربرد فرايندها و مدلهاي طراحي را براي نظام تحقيقات كشور ارائه مي‌كند. تأكيد مقاله بر اين نكته است كه استفاده و به كارگيري اين فرايند و مدلها مي‌تواند در مدلسازي نظام تحقيقاتي كشور از جهت شناسايي عوامل موثر در طراحي و برنامه‌ريزي توسعه مثمر ثمر باشد. فرايندهاي طراحي نظام تحقيقات شامل هفت سطح از مسائل طراحي‌ (‌طراحي و عدم اطمينان، روش فرايندي، ساختار طراحي و ...) و نيز گونه‌هاي مختلف مدلهاي تحقيقاتي ( از قبيل مدل سازمانهاي مكانيكي و ارگانيكي، تمايز انسجام و...) از جمله مباحث اصلي اين مقاله است.
                        نویسندگان: محمد عبدالهی
                        دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                        : 4
                        : 0
                        : 0
                        سير تحول جامعه‌شناسي در كشورهاي پيشرفته نشان داده است كه اين رشته علمي از توانايي بالايي براي پاسخگويي به بسياري از مسائل اجتماعي برخوردار است. جامعه شناسي چنانچه بتواند جايگاه اصلي و واقعي خود را در جامعه پيدا كند، مي‌تواند به عامل تعيين كننده‌اي در جهت كاهش تنشها و آسيبهاي اجتماعي هر جامعه تبديل شود. ضمن آنكه، توسعه‌ توليد دانش علمي نيز مي‌تواند رهاورد بعدي توسعه جايگاه علمي جامعه‌شناسي باشد. اين مقاله با نگرش تاريخي به فرايند پيدايش و تحول جامعه‌شناسي در گذشته و تعيين جايگاه و وضعيت آن در ايران، نقش و جايگاهي كه جامعه‌شناسي مي‌تواند در فرايند تحول وتوسعه‌ ايران عهده‌دار شود را مورد تحليل قرار مي‌دهد و براي توسعه آتي آن در ايران مواردي چون: طرح مسائل اجتماعي عمده در ايران، انجام دادن پژوهشهاي جامعه‌شناسي، كيفيت گرايي، بهبود و فضاي آموزشي و ... به عنوان پيشنهادهاي اساسي و سازنده برمي‌شمارد.
                          نویسندگان: نيکو سرخوش
                          دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                          : 4
                          : 0
                          : 0
                          روند تحولات علم در چند سال اخير نشان مي‌دهد كه تلاشهاي قابل ملاحظه‌اي صورت گرفته‌است تا علم از انحصارگرايي گروهي به درآمده، تبديل به مقوله‌اي اجتماعي براي پيشرفت و تحول جامعه بشود. اين مقاله تركيبي است از انتقادهايي كه از نقش اجتماعي علم بعداز جنگ دوم جهاني به عمل آمده‌است. اين مطالعه تاريخي نشان مي‌دهد كه چگونه علم به انحصار گروه‌هاي خاص درآمده و در حوزه‌هايي به كار گرفته شده كه از جايگاه اصلي و واقعي آن به دور بوده‌است. در واقع، مقاله برايندي است از طرح مختصر گونه‌اي از اينكه چگونه مي توان به يك استراتژي سياسي براي خلق رويكردي جايگزين به علم دست يافت. راهبرد اصلي اين مقاله، پيشنهاد سياست علمي كاملاً دموكراتيكي است كه صرفاً‌ با يك برنامه سياسي منظم به دست مي‌آيد. تأكيد نهايي مقاله بر اين است كه وظيفه اصليي كه اكنون پيش روي تمامي تلاشگران براي سياست علمي جديد است، پرورش افراد و ساختن مؤسسات سياسي براي تحقق موفقيت‌آميز هدف ياد شده ( سياست علمي دموكراتيكي) است.
                            نویسندگان: اکبر خليفه ای
                            دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                            : 4
                            : 0
                            : 0
                            تحولات ناشي از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي سابق و تأثير آن بر فعاليت‌هاي علمي در روسيه، موضوع اصلي اين مقاله است. اينكه، علوم بر جاي مانده از دوران گذشته، با چه چالشهاي اساسيي مواجه شده و در آينده چه سمت و سويي به خود خواهد گرفت و نيز اولويتهاي جديد در صحنه‌ فعاليت‌هاي علمي، كدامها هستند، از جمله مسائلي است كه مقاله حاضر در پي تبيين آن است.
                              نویسندگان: آذر اخگر
                              دوره:  1 | شماره:  15 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                              : 4
                              : 0
                              : 0