فهرست مقالات , سال 1387,دوره1 شماره 13 XML
نویسندگان: محمد عوادزاده
دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
: 3
: 0
: 0
در پس مفهوم همكاري بين‌المللي چه چيزي نهفته‌است؟ م. لُكْلرك، پژوهشگر اهل كِبِك (كانادا)- با بررسي و مطالعه مورد ويژه كانادا- به اين پرسش پاسخ مي‌دهد. به عقيده وي، ويژگيهاي توليداتِ علمي بين‌المللي اين كشور به نحو متناقضي باعث شده كه توليد علمي اين كشور بزرگ صنعتي شده به توليدات «كشوري كوچك» بسيار وابسته به كشورهاي ديگر، به ويژه ايالات متحده امريكا، مبدّل شود. بدين ترتيب همكاري علمي بين‌المللي، به واسطه اسباب‌ديگر، تداوم سياست خارجي دولتها را تغيير شكل مي‌دهد و سنّت و تاريخ هم، وجهه‌اي اصيل به آن مي‌بخشد.
    نویسندگان: شيوا دخت شيوايی
    دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
    : 3
    : 0
    : 0
    سياست علمي در حالت ركود قرار دارد و هيچ تعهد محكمي از سوي سياستگذاران و جمع روشنفكران در مورد آن وجود ندارد. اگر قرار است از سياست علمي حمايت شود و بتوان علم و تكنولوژي را در سطح جهاني بر پايه يك اقتصاد آگاهانه بنا نهاد و هدايت كرد، بايد سياست علمي را از حالت ركود خارج ساخت.
      نویسندگان: شيوا دخت شيوايی
      دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
      : 3
      : 0
      : 0
      امروزه، بزرگراههاي اطلاعاتي، به ابزاري كارآمد در صحنه ارتباطات جهاني درآمده‌اند. در اين مقاله، تاريخچه تشكيل شبكه اينترنت و نحوه كار آن مورد بحث قرار گرفته و ديگر شبكه‌هاي ارتباطي نيز در كنار آن مطرح ‌شده‌اند. همچنين مزايا و معايب استفاده از هر يك از اين سيستمها، تشريح شده‌است.
        نویسندگان: طاهره ژيان احمدی
        دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
        : 3
        : 0
        : 0
        امروزه، مديريت علم و تكنولوژي و فرايند بهينه هدايت آن، مسئله مهمي براي كشورهاي در حال توسعه، محسوب مي‌شود. چرا كه نقش سازنده مديريت علم و تكنولوژي در جهت رشد شتابان اين كشورها، ضرورتي است انكارناپذير. اين مقاله، با تأكيد بر چنين ضرورتي، زمينه‌هاي ديگري چون سرمايه‌گذاريهاي اساسي براي علم و تكنولوژي، تجربه كشورهاي سوسياليستي، سياستگذاري در زمينه علم و تكنولوژي، برنامه‌ريزي براي تعيين اولويتهاي اساسي تحقيق، ضرورت ايجاد تغييرات ساختاري در علم و تكنولوژي، تعيين سياستهاي تكنولوژيكي، نقش دانشگاه‌ها در نظام پژوهشي كشورهناي در حال توسعه و ... را مورد بحث قرار مي‌دهد.
          نویسندگان: محمد ربانی
          دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
          : 3
          : 0
          : 0
          در فصلنامه «رهيافت» شماره نهم (تابستان 1374) در صفحات 72-76 مقاله‌اي با عنوان « علم و موانع جذب آن در فرهنگ» به قلم خانم شهيندخت خوارزمي درج گرديده كه وجود نكات قابل تأمل، مبهم و بعضاً خلاف واقع در آن مقاله، اينجانب را بر آن داشت كه به طور مختصر به تشريح و نقد برخي از آنان بپردازم.
            نویسندگان: عباس مخبر
            دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
            : 3
            : 0
            : 0
            در شماره پيشين فصلنامه رهيافت، مقاله‌اي تحت عنوان علم و موانع جذب آن در فرهنگ به قلم خانم شهيندخت خوارزمي درج گرديد. در اين مقاله، نويسنده ضمن مروري بر علم و نقش آن در توسعه اجتماعي در جهان امروز، موانع بنيادين جذب اين پديده، نوظهور را در جهان سوم مورد مطالعه قرار داده‌بودند و اين موانع را به سه گروه – موانع فرهنگي، موانع مربوط به ساختار توليد اقتصادي و موانع سازماني و نهادين- تقسيم كردند. مقاله مذكور، ذيل موانع فرهنگي جذب علوم، به تقابل بنيادين ساخت فرهنگي متجدد كه بر خرد تكنولوژيك استوار است و ساخت جوامع در حال توسعه اشاره دارد. طرح موضوع تمايزات بنيادين فرهنگي ميان كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه البته بحث تازه‌اي نيست و به يك اعتبار پيشينه آن به نظريات ماكس وبر و به يك اعتبار به بدو نضج‌گيري نظريات مربوط به توسعه و نوسازي باز مي‌گردد. جي. اچ.بوك، جي.اس. فورنيوال، آرتور لويس و ديگر انديشمنداني كه ديگر در ادبيات مربوط به توسعه نامي از آنها نيست در توضيح توسعه يافتگي وتوسعه نيافتگي در جهان قائل به نوعي دوگانگي بنيادي ميان دو گروه از جوامع شدند و در اين بحث تا جايي پيش رفتند كه جهان را به دو قطب از بنياد متعارض تقسيم كردند. قطب مدرن و پويا كه از حيث جغرافيايي در شهرهاي بزرگ و بندرگاه‌ها استقرار دارد و قطب راكد و ساكن كه در روستاها مستقر است. اما عمر اين گونه نظريات دهه‌هاي متوالي است كه در جهان و در بحث‌هاي آكادميك به انجام آمده‌است نفي تئوري تك خطي توسعه و عطف توجه به توانمنديهاي ويژه هر فرهنگ براي توسعه ويژه خود از بنيادهاي مقبول رويكردهاي جديد به توسعه است اما با اين همه رهيافت مقاله خانم خوارزمي را كه به گونه‌اي همان دوگانگي راترسيم‌ كرده‌اند، به چاپ رسانيد تا اذهان را به تأمل در چند پرسش اساسي متوجه كند. نويسنده از رويكرد امروزي به علم سخن گفته‌اند كه متكي بر خرد تكنولوژيك فزون‌خواه است. آيا حقيقتاً اين ويژگي برحسب انگاره اتكاي علم به خرد تكنولوژيك ذاتي علم است يا بر آن عارض شده‌است و اين كه چگونه مي‌توان با اتكاي به ارزشهاي يك جامعه معطوف به آرمانهاي مقدس خود از علم بهره‌جست سوال بزرگ جوامع در حال توسعه به ويژه جامعه انقلابي و اسلامي ماست البته موضوع سخن خانم خوارزمي به ايران و توجه خاص فرهنگ اسلامي ما به گسترش علم معطوف نبود اما مقاله ايشان مي‌توانست فتح بابي درگشودن راه براي طرح پرسشهاي ياد شده باشد.
              نویسندگان: هوشنگ نايبی
              دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
              : 3
              : 0
              : 0
              در اين مقاله، اصل و منشاء مفهوم مكتبهاي تحقيق و علت توجه بسياري از مورخان علم به اين مقوله، مورد بررسي قرار گرفته‌است. براي اين منظور، شيوه‌هاي استعمال اصطلاحات مكتب و مكتب تحقيق از سوي مورخان و دانشمندان، مورد ارزيابي قرار گرفته و چند و چون هر يك مطرح است.
                نویسندگان: بنفشه حجازی
                دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                : 3
                : 0
                : 0
                تحول در مفهوم واژه‌ها، خبر از تحولات شگرف ديگري در پهنه حيات اجتماعي مي‌دهد تحولات بزرگي كه به تدريج حادث شده‌اند و در فاهمه يك نسل نمي‌گنجند. آنچه ذيلاً تقديم مي‌شود، مروري بر مفاهيم كليدي جاري در زبان اهل دانش و پژوهش، در آئينه ادب فارسي است. احساس فاصله‌اي كه خواننده امروزي با واژه‌هاي مزبور مي‌كند، نشانگر همان تحولات شگرف است كه ميان افق معنايي روزگار پيشين و زمان جاري قرار گرفته‌اند.
                  نویسندگان: معصومه جمشيدی
                  دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                  : 3
                  : 0
                  : 0
                  هدف مقاله حاضر فراهم آوردن مجموعه رهنمودهايي است كه مديران را در انتخاب مناسب‌ترين الگوي ارزيابي و گزينش پروژه محيط كارشان ياري رساند. نويسندگان مقاله، براي اين منظور متون مربوط به اين موضوع را مورد بررسي قرار داده و از تجاربشان در كارگاههاي آموزشي كه براي صنعت سوئيس برپا كرده‌بودند بهره‌جسته‌اند. نويسندگان با استفاده از اين اطلاعات پنج موضوع كليدي را مشخص كرده‌اند كه در واقع، تابلوهاي راهنمايي هستند كه مناسب‌ترين روش انتخاب پروژه را نشان مي‌دهند. وقتي كه پيشنهادهاي كافي براي اجراي هر طرح ارائه شد- تا آن حد كه بتوان با امكانات موجود طرح مورد نظر را به اجرا درآورد- بايد اين موارد را يكي بعد از ديگري پيش چشم آورد: آيا عوامل گزينش قابل اندازه‌گيري و نمايش عددي هستند؟ يك پروژه تا چه حد به تكميل پروژه ديگر وابسته است و تا چه حد در اجراي آن اخلال ايجاد مي‌كند؟ آيا پروژه مورد نظر فقط داراي يك هدف است يا اهداف بيشتري را مدّ توجه دارد؟ و ميزان خطر قابل قبول تا چه حد است؟ اين روش به شكل درخت تصميم‌گيري دوطرفه‌اي نشان داده مي‌شود كه شاخه‌هاي مختلف آن در آخر به دوازده گروه از روشهايي كه همواره مطلوب بوده‌اند (archetypal) مي‌رسد. هر گروه، در كلي‌ترين صورت، فقط با يكي از موقعيتهاي عملي مناسبت دارد كه در تركيبهاي خاصي از موضوعات كليديِ فوق‌الذكر و به تشخيص مدير تعيين مي‌شود. مقاله حاضر محدوديتها، كارايي و نقاط ضعف و قوت روشهاي موجود در هر يك از اين گروهها را مورد ارزيابي قرار مي‌دهد و با ارائه پيشنهادهايي درباره نحوه گسترش و اصلاح يك طرح پايان مي‌پذيرد.
                    نویسندگان: هوشنگ امير احمدی
                    دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                    : 3
                    : 0
                    : 0
                    پيوند صنعت و تحقيقات در جهت افزايش نوآوري تكنولوژيك و توسعه شتابان اقتصادي از جمله اهداف پديده نويني است كه تحت عنوان پاركهاي علمي در ادبيات توسعه، طي دو دهه اخير رواج يافته‌است. مقاله حاضر ضمن مروري بر مباحث مربوط به پديده ياد شده، كارايي اين پاركها را مورد ارزيابي قرار مي‌دهد. خاستگاهها و تحولات اين پاركها در امريكا و ساير نقاط جهان موضوعاتي است كه در بخش حاضر از مقاله جاي گرفته‌اند. بخش نهايي مقاله ياد شده كه به نقد و ارزيابي دستاوردها و نقش آتي اين پاركها اختصاص دارد در شماره آتي تقديم خواهد شد.
                      نویسندگان: نيکو سرخوش
                      دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                      : 3
                      : 0
                      : 0
                      امروزه، سياست علمي و كارويژه‌هاي آن، به عامل تعيين‌كننده‌اي در جهت عملكرد صنعتي و ملي كشورها درآمده و تأثير قابل توجهي بر روند آنها بر جاي مي‌گذارد. علاوه بر آن، برنامه‌ريزي بهينه براي دستيابي به موفقيتهاي آتي جامعه، پيوند نزديكي با سياست علمي پيدا كرده‌است. در اين مقاله، پيش‌بيني تكنولوژيك، به عنوان جديد‌ترين و با ارزشترين ابزار برنامه‌ريزي در سياست علمي، مورد بحث قرار گرفته و بر اين نكته تأكيد شده‌است كه آميختگي پيش‌بيني تكنولوژيك با برنامه‌ريزي براي آينده، مي‌تواند بنيان روش‌شناختي با ارزشي را براي انطباق سياست علمي با اهداف آتي اجتماع شكل دهد.
                        نویسندگان: طاهره میر عمادی
                        دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                        : 3
                        : 0
                        : 0
                        موضوع اين مقاله سازماندهي نيروي انساني در حيطه تحقيق و توليد است. اين مقاله با ارائه يك مقدمه تئوريك به بررسي مفاهيم مي‌پردازد و به دنبال آن، 3 الگوي رايج در اين زمينه را كه از سوي سازمانهاي بين‌المللي ترويج مي‌شود تجزيه و تحليل مي‌كند. از آنجا كه در سازمانهاي تحقيقاتي ايران و به ويژه در سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي تجاربي به صورت پراكنده در رابطه با اجراي اين الگوها وجود دارد، در هر مرحله بعداز معرفي، الگو با توجه به مقدمه تئوريك و تجارب عملي مورد بازبيني قرار مي‌گيرد.
                          نویسندگان: محمدتقی مهدوی
                          دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                          : 3
                          : 0
                          : 0
                          امروزه، ارتباط مطلوب بين صنعت و دانشگاه به عنوان مقوله‌اي كارامد در جهت توسعه اقتصادي- اجتماعي و موفقيت برنامه‌هاي آتي يك جامعه، ضرورتي انكارناپذير شده‌است. ارتباط صنعت با دانشگاه، با توجه به نقشي كه اين دو نهاد در جامعه بازي مي‌كنند، نيازمند ساز و كارهاي ويژه‌اي است كه بدون پرداختن به آنها و نيز بدون ايجاد زمينه‌هاي مناسب به عنوان حلقه‌هاي واسطه اين ارتباط، نمي‌توان بركارآمدي آن دل‌خوش داشت. صنعت براي شكوفايي خود و روي‌اوري به دانشگاه نيازمند زمينه‌سازي و بلوغ خاصي است كه بدون آن، چنين روي‌اوري ممكن نمي‌افتد. دانشگاه نيز براي جذب صنعت، توانمنديهاي خاصي نياز دارد كه در صورت بروز و شكوفايي آن، مي‌تواند بر روي‌اوري صنعت، اميدوار باشد. در نهايت امر، اتحاد و آميختگي اين دو نهاد است كه با تأثيرپذيري و تأثيرگذاري متقابل از همديگر، زمينه‌هاي رشد خود و توسعه جامعه را به دنبال مي‌آورد.
                            نویسندگان: نيکو سرخوش
                            دوره:  1 | شماره:  13 | تاریخ:  1387/11/20 | نوع مقاله: 
                            : 3
                            : 0
                            : 0
                            بيش از چهل سال پيش، گروه كوچكي از زيست‌شناسان شروع به مطالعه بر روي تأثيرات يك كارخانه امريكايي جديد پلوتونيم بر محيط زيستِ محّلي كردند. در آن زمان هيچكس نمي‌دانست كه آنچه آنان مي‌يابند، در آينده به آزمايشگاهي براي تحقيقات اكولوژيك بدل شود.