فهرست مقالات , سال 1387,دوره1 شماره 7 XML
کلیدواژه ها: نظام علمي، اجتماعي علمي، انجمن‌هاي حرفه‌اي و تخصصي، خط مشي‌گذاري، ارزيابي
دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
: 3
: 0
: 0
انجمن‌هاي علمي و دانشگاهيان در سياستگذاري و ارزيابي نظام علمي كشور مي‌توانند مشاركت موثري داشته باشند. در برنامه چهارم توسعه به اين مقوله توجه شده است ولي فرايندهاي جاري سياستگذاري و ارزيابي نظام علمي اغلب با ناديده‌گرفتن عرصه‌ي عمومي علم و بدون استفاده از مشاركت انجمن‌هاي علمي و دانشگاهيان صورت مي‌گيرد. چنين ساختاري به دليل ماهيت پيچيده تخصصي و الزماتِ حرفه‌ايِ مقوله سياستگذاري و ارزيابي نظام علمي را با مشكلات مشروعيت، مطلوبيت و كارآمدي و اثربخشي مواجه مي‌سازد. اين پژوهش با كاربرد روش‌هاي اسنادي و پيمايشي نقش انجمن‌هاي علمي در سياستگذاري و ارزيابي آموزشي و پژوهشي را مورد بررسي قرار داده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه مسوولان انجمن‌هاي علمي، انتظار ايفاي نقش بالاتري در اين زمينه را دارند و معتقدند اعضاي انجمن‌هاي علمي در اين خصوص داراي دانش، مهارتها و توانايي‌هاي حرفه‌اي مناسب مي‌باشند. از سوي ديگر ميان درگيري اجتماع علمي و دانشگاهيان در فرايندهاي سياستگذاري و ارزيابي نظام علمي كشور با توسعه عملكرد انجمنها در ساير ابعاد، رابطه معني‌داري مشاهده مي‌شود. در بخش پاياني مقاله پيشنهادهايي به منظور افزايش مشاركت انجمن‌هاي علمي در فرايندهاي سياستگذاري و ارزيابي پيشنهادهايي ارايه مي‌شود.
    کلیدواژه ها: آينده‌انديشي، پيش‌نگري، آينده‌نگاري، مدل‌هاي مهندسي، دلفي، معرفت ضمني، حوضچه متخصصان.
    دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
    : 3
    : 0
    : 0
    استفاده از ابزار آينده‌نگاري به منظور تدوين سناريوهايي درخصوص مناسب‌ترين فناوري‌ها و علومي كه سرمايه‌گذاري در آن‌ها به يك كشور در قياس با كشورهاي ديگر مزيت نسبي اعطا مي‌كند، شيوه‌اي است كه از حدود دهه 1980 به اين سو رواج پيدا كرده و از سوي بسياري از كشورها، خواه كشورهاي پيشرفته و خواه كشورهاي درحال پيشرفت، مورد بهره‌برداري قرار گرفته‌است. ايران كه در خانواده جهاني به جهات مختلف از وزن و اعتبار برخورداراست، شايد تنها كشوري با ظرفيت‌هاي علمي و مالي در خور توجه است كه تاكنون از ابزار آينده‌نگاري براي ارزيابي موقعيت آتي علوم و فناوري در سطح ملي استفاده به عمل نياورده است. گروه آينده‌انديشي مركز تحقيقات سياست علمي كشور، به منظور زمينه‌سازي براي بهره‌گيري حساب شده از ابزار آينده‌نگاري در يك فعاليت احتمالي در تراز ملي براي تهيه سناريوهايي درخصوص آينده علم و تكنولوژي در كشور، پروژه‌اي را با عنوان « پايلوت مناسب‌ترين فناوري‌هاي ايران 1404» (پامفا 1404) طراحي كرد و قسمتي از فاز نخست آن را با مشاركت شماري از نهادها به اجرا درآْورد. آنچه كه صورت گرفته را مي‌توان فاز صفر پروژه‌اي در نظر گرفت كه قرار است به دنبال تجربي كنوني پي گرفته شود. در مقاله ذيل كوشش شده در عين رعايت ايجاز و اختصار، ضمن ارائه گزارشي تا حدامكان جامع از چارچوب طراحي شده براي پامفا 1404 و اقداماتي كه تا اين زمان براي تحقق آن صورت گرفته و بررسي اين فعاليت‌ها، محدوديت و قوت‌هاي فناوري نرم آينده‌نگاري و شرايط بهره‌گيري بهينه از آن براي كشوري با شرايط ايران مورد ارزيابي قرار گيرد.
      نویسندگان: وحيد رضا اوحدی
      کلیدواژه ها: رتبه‌بندي دانشگاه‌ها، توليد علم، مقايسه دانشگاه‌ها، برنامه راهبرد آموزشي پژوهشي.
      دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
      : 4
      : 0
      : 0
      در سال‌هاي اخير مقايسه وضعيت علمي دانشگاه‌ها مختلف از موضوعات مورد بحث مقالات علمي بوده‌است. اين مقايسه در سطح ملي و جهاني، تحت عنوان رتبه‌بندي دانشگاه‌ها انجام مي‌گيرد. آشنائي و ارزيابي معيارها و روش‌هاي مختلف رتبه‌بندي در سطح بين‌المللي، به تدوين يك برنامه‌ريزي منسجم جهت بهبود جايگاه دانشگاه‌هاي داخل خواهد انجاميد. در اين مقاله ضمن ارزيابي و تجزيه تحليل چهار روش رتبه‌بندي بين‌المللي، و ارائه جايگاه دانشگاه‌هاي ايران و جهان اسلام در روش‌هاي رتبه‌بندي فوق، وجوه مشترك اين روش‌ها مورد ارزيابي و تجزيه و تحليل قرار گرفته است. تحقيق حاضر نشان مي‌دهد كه در روش‌هاي رتبه‌بندي مختلف، معيارهاي رتبه‌بندي بر ارزيابي آموزشي، پژوهشي، و ميزان توليد علم توسط دانشگاه‌ها معطوف شده است. بر اين اساس نتيجه‌گيري شده‌است در صورتي كه در مقياس كشوري، منطقه‌اي، و جهاني، هدف اصلي برنامه راهبرد آموزشي و پژوهشي دانشگاه‌ها به ارتقاي رتبه‌بندي آنها معطوف گردد، عملاًً برنامه‌اي موثر در جهت اصلاح هدفمند از آنجا ناشي مي‌گردد كه اصولاً تعيين معيارهاي رتبه‌بندي دانشگاه‌ها با هدف تعيين دانشگاه‌هاي با قابليت آموزشي و پژوهشي بهتر، تدوين شده‌است.
        کلیدواژه ها: ايران، جهان اسلام، طلايه‌داران علم، ISI, ESI، رشد و توسعه علمي، توليدات علمي، استناد
        دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
        : 3
        : 0
        : 0
        پژوهش حاضر مبتني بر داده‌هاي پايگاه طلايه‌داران علم(ESI) مؤسسه (ISI)، جايگاه علمي جمهوري اسلامي ايران را در بين كشورهاي جهان اسلام مورد توجه قرار داده‌است. طلايه‌داران علم مؤثرترين توليدات علمي و برترين‌هاي علمي دنيا را نمايه‌سازي مي‌كند. تعداد مقاله‌ها و استنادها در 22 رشته موضوعي اساس كار پژوهش را تشكيل داده است. در پژوهش حاضر جهان اسلام با يك نگاه كلي مورد بررسي قرار گرفته و سپس به تبيين جايگاه علمي ايران در بين كشورهاي اسلامي پرداخته شده‌است. داده‌هاي پژوهش حاضر سالهاي 1997 تا ژوئيه 2007 را پوشش مي‌دهند. داده‌هاي 57 كشور اسلامي جهت انجام تحقيق جاري در 22 رشته موضوعي مورد پردازش قرار گرفته‌است. رشد علمي ايران با توجه به رشد تعداد مقالات و تعداد استنادها در مقايسه با متوسط رشد جهاني و همچنين وضعيت جاري كشورهاي اسلامي ترسيم گرديده‌است.
          نویسندگان: محمد حسن زاده
          کلیدواژه ها: ايران، توليد دانش، جايگاه جهاني، مشاركت موثر، مثلت ارتقاء
          دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
          : 3
          : 1
          : 0
          امروزه با رشد روزافزون فناوري اطلاعات و ارتباطات و افزايش اهميت دانش در رشد و پيشرفت جوامع مختلف، مي‌توان گفت كه ميزان مشاركت هر كشوري در دانش جهاني، ميزان رشد، پيشرفت و قدرت آن كشور را در عرصه جهاني تعيين مي‌كند. همانگونه كه مي‌دانيد فردوسي شاعر نامدار ايران توانايي را ناشي از دانايي دانسته‌است و پس از او نيز فرانسيس بيكن اشاره كرده‌است: دانش، خود قدرت است. اكنون پس از قرن‌ها، در عصر حاضر، حركت جوامع به سوي دانش- مداري و استفاده از دانش براي پيشبرد اهداف علمي و اجتماعي بيش از پيش به چشم مي‌خورد. رشد صنايع دانش‌گرا و تاكيد دولت‌ها بر توسعه دانش‌مدار، از نشانه‌هاي بارز اين حركت مي‌باشد. كشور ما علي‌رغم داشتن دانش جهاني تاثيرگذار نيست يا چنانچه تاثيري داشته‌باشد،‌ همه آن تاثيرات به نام اين كشور رقم نمي‌خورد. اين مقاله به دنبال آن است تا اين مساله را ريشه‌يابي كرده و با مطالعه متون موجود و در نظر گرفتن وضعيت كنوني راههاي ارتقاي مشاركت موثر در دانش جهاني را شناسايي و پيشنهاد كند. در اين زمينه سه مولفه: الف- بستر اجتماعي- فرهنگ، ب- بستر فني و زيرساختي و ج- بستر مقرراتي مورد توجه قرار مي‌گيرد.
            دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
            : 3
            : 0
            : 0
            امروزه قطب‌هاي علمي يكي از مهمترين عوامل محركت توسعه كشورها در قرن بيست و يكم شناخته شده‌اند كه همچون موتورهاي محرك توسعه در تعامل نزديك با نهادهاي مولد فكر و انديشه عمل مي‌كنند. قطب‌هاي علمي در قياس با اسلاف خود يعني نهادهاي پژوهشي سنتي علاوه بر دارا بودن نقاط قوت آنها، از خصوصيات ويژه ديگري نيز برخوردار كه امتياز قطب‌هاي عملي محسوب مي‌شود. تعدد و تنوع قطب‌هاي علمي يكي از شاخص‌هاي رشد و بالندگي جوامع به شمار مي‌آيد. قطب‌هاي علمي با بكارگيري و درآميختن چهار عنصر مفهومي و اصلي خود يعني نوآوري، رقابت، كيفيت و دانش فني تلاش مي‌كنند به نيازهاي اصلي جامعه پاسخ دهند. در ايران نيز همگام با ساير كشورهاي در حال توسعه، گام‌هاي مناسب و در خور توجهي رد راه تشكيل قطب‌هاي علمي برداشته شده ولازم است اين روند با شتاب و دقت بيشتري به منظور حصول نتايج مطلوب‌تر و كسب استانداردهاي جهاني ادامه يابد. بهره‌گيري از مزيت نسبي و توان دانشگاه‌ها متناسب با نيازهاي آتي كشور، توسعه مبتني بر دانايي، افزايش توان علمي پژوهشگران، گسترش هدفمند مرزهاي دانش، نوآوري در علم و فنّاوري و ارتقاء جايگاه علمي كشور از اهداف مهم قطب‌هاي علمي كشور است. در اين مقاله ضمن ارايه تعريفي جامع از قطب علمي و بيان تاريخچه آن در جهان، چند قطب علمي موفق دنيا با ذكر دستاوردهاي آنها معرفي مي‌شوند.
              کلیدواژه ها: شامتك، آزمايشگاه‌هاي تحقيقاتي، توسعه الگوئي، زنجيره‌هاي تجهيزاتي، دانايي محوري.
              دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
              : 3
              : 0
              : 0
              شبكه آزمايشگاه‌هاي تخصصي كشور به عنوان يكي از راهكارهاي مهمي است كه مي‌تواند براي ارائه خدمات به محققين كشور موثر باشد. از طرفي نيز اين شبكه به دلايل ساختاري، همكاري بين دانشگاهي و مراكز پژوهشي خصوصي و دولتي امكانات موجود چند موسسه را با شرايط خاص در اختيار محققين قرار مي‌دهد. شامتك موضوعي باعث بهبود شيوه‌هاي انتخاب و اولويت‌گذاري براي خريد دستگاه‌هاي تجهيزاتي براساس توانايي دانشگاه شده و مي‌توان با اجراي اين طرح از خريدهاي غيرضروري جلوگيري نمودو شرايط بهينه را براي پژوهشگران كشور پديد آورد.
                نویسندگان: علی بخشی
                کلیدواژه ها: دانشگاه انستيتو نوبل جايزه نوبل فيزيك نوبل شيمي پزشكي و اقتصاد.
                دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                : 3
                : 0
                : 0
                از سال 1901 تا 2007 تعداد 797 نفر از 283 دانشگاه و موسسه علمي جهان جوايز نوبل رشته‌هاي فيزيك، شيمي، پزشكي و اقتصاد و ... را دريافت كرده‌اند. 49درصد جوايز مربوط به 78 دانشگاه يا موسسه علمي و 51 درصد ديگر مربوط به 205 دانشگاه يا موسسه علمي مي‌باشد. دانشگاه هاروارد با 24 جايزه در صدر و انستيتو تكنولوژي كاليفرنيا با 17 جايزه، دانشگاه، كمبريج و دانشگاه استنفورد هر يك با 16 جايزه در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند. پنجاه نفر از برندگان جايزه نوبل دانشگاه‌هاي ايالات متحده از آسيا، افريقا و اروپا بوده كه بعداً به تابعيت آن كشور درآمده‌اند. نام دانشگاه، نام استاد، سال برنده شدن، مليت يا كشور مربوطه و نوع جايزه در اين مقاله فهرست شده است.
                  نویسندگان: نويد عليزاده
                  کلیدواژه ها: آخرين نسل كامپيوتر، پيشرفت‌هاي كامپيوتري، كامپيوترهاي قلمي.
                  دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                  : 3
                  : 0
                  : 0
                  با توجه به درگيرشدن كامپيوترها در تمامي جوانب زندگي مردم و تاثيرات شگرف آن در دنياي كنوني در مقايسه با چند دهه اخير، از طريق سرعت بخشيدن به امور، مي‌توان دريافت كه كامپيوترها نقش به‌ سزايي را در زندگي دنياي مدرن ايفا مي‌كنند. با مقايسه ساليان اوليه توليد كامپيوترها، زماني كه هر كامپيوتر به اندازه چند اتاق جا اشغال مي‌كرد و حال كه پردازشگرهاي فوق‌العاده كوچك و كارا براحتي قابل حمل مي‌باشند؛ مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه با پيشرفت‌هايي كه در اين زمينه انجام شد با هر چه كوچك و كوچك‌ترشدن چيپ‌هاي كامپيوتري اين امكان به محققان و متخصصان داده شده‌است كه در هر حا و در هر شرايطي بتوانند از كامپيوتر جهت انجام محاسبات تخصصي متفاوت استفاده نمايند. لذا مي‌توان به جرات گفت كه اين مقوله در پيشبرد اهداف تخصصي ديگر رشته‌ها نيز تاثير مستقيم گذاشته است. اين مقاله، با نگاهي به سير تاريخي پيشرفت كامپيوترها در زمينه تجهيزات سخت افزاري و اندازه آنها، به معرفي آخرين نسل كامپيوترهاي قابل حمل مي‌پردازد. اين كامپيوترها از تكنولوژي خاصي بهره‌ مي‌برند كه براي اولين بار اجزاي اصلي آن به وسيله سيستم بي‌سيم برد كوتاه به يكديگر متصل مي‌شود.
                    نویسندگان: احمد حقانی
                    دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                    : 3
                    : 0
                    : 0
                      نویسندگان: محمد مهدی باقی
                      دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                      : 3
                      : 0
                      : 0
                        نویسندگان: احمد طاهری عراقی
                        دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                        : 4
                        : 0
                        : 0
                          نویسندگان: مهدی گلشنی
                          دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                          : 3
                          : 0
                          : 0
                          با رشد مكاتب مختلف تجربه‌گرايي در اوايل قرن حاضر، فلسفه جاذبه‌اش را در ميان دانشمندان علوم تجربي از دست داد و ظهور فيزيك كوانتومي با نگرش پوزيتويستي خود اين امر را شدّت بخشيد. در سه دهه گذشته باد موافق تفحصّات فلسفي وزيدن گرفته‌است و بسياري از دانشمندان طرد تفحصّات فلسفي را مورد سؤال قرار داده‌اند.
                            نویسندگان: محمد توکل
                            دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                            : 3
                            : 0
                            : 0
                            عموماً فكر مي‌شود كه علم در مقايسه با ساير حوزه‌هاي معرفتي تنها قلمرو فلكري است كه داراي محتوائي ثابت و خارج از تعيّن اجتماعي است. در اين مقاله چارچوب‌هاي جامعه‌شناسي علم در ارتباط با تعيّن اجتماعي مطرح گرديده و رويكردهاي برجسته ترسيم شده و ديدگاه انديشمندان اجتماعي درباره ارتباط جامعه و علم و مشخصاً نظريات جامعه‌شناس و فنومنولوژيست معروف، ماكس شِلر، در اين خصوص بيان مي‌گردد
                              نویسندگان: بايزيد مردوخی
                              دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                              : 4
                              : 0
                              : 0
                              مفهوم تكنولوژي در مراحل مختلف توسعه، مفهومي تغييرپذير است و لذا براي هر مرحله از فرآيند توسعه بايستي نمونه‌هاي تكنولوژيك مناسب آن مرحله تعريف و انتخاب شود. اين امر نه تنها لازمه توسعه هماهنگ و سازگار مادّي و انساني جامعه است، بلكه از اتلاف منابع و گمراهي نيز جلوگيري مي‌نمايد. تأثيرات عوامل بيروني و ناشي از محيط جهاني فعلي، موجب گرديده تا، در جوامع رو به رشد و در حال گذر، بين ايندو فرآيند و سياستهاي مربوط به توسعه آنها ناسازگاري به وجود آيد
                                نویسندگان: نورالله کسايی
                                دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                                : 3
                                : 0
                                : 0
                                موضوع بحث اين مقاله آزادي فكري و استقلال مالي است كه از عوامل سرنوشت‌ساز در ايجاد زمينه‌هاي مناسب براي شكوفايي و گستردگي دامنه دانش و انديشه، و موفقيّت نهادهاي آموزشي در پرورش دانشمنداني خلاّق و برجسته است. همچنين با يك بررسي تاريخي در سرگذشت نهادهاي آموزشي كنوني و رفع عواملي كه با روح علم و پيشرفت علم ناسازگار است ارائه مي‌گردد.
                                  نویسندگان: مصطفی ميرسليم
                                  دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                                  : 3
                                  : 0
                                  : 0
                                  در اين مقاله، سعي شده‌است كه به كمك نمودارهاي متعدّد تصويري از جريان فعاليّتهاي پژوهشي از مرحله سياستگذاري و برنامه‌ريزي تا مرحله اجرا ترسيم گردد، و همچنين فرآيند تحقيق و توسعه مورد بررسي قرار گفته‌است.
                                    دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                                    : 3
                                    : 0
                                    : 0
                                    تحقيق حاضر، به منظور كاربرد روشهاي برنامه‌ريزي غيرخطي و خطي در تأسيس شهرك علمي – تحقيقاتي انجام يافته‌است. در اين تحقيق كوشش شده‌است كه، با توجّه به اطلاعات موجود و آگاهي از روشهاي سياستگذاري، برنامه‌ريزي، و تدوين استراتژيها و سياستهاي عملياتي آموزش عالي و تحقيقات، الگو و مدل بهره‌برداري از مدلهاي كمّي ارائه گردد.
                                      نویسندگان: شاپور اعتماد
                                      دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                                      : 3
                                      : 0
                                      : 0
                                      در اين مقاله تلاش شده‌است كه از راه قياس علوم پزشكي و علوم طبيعي با يكديگر نشان داده شود كه چگونه موضوع شناخت علوم پزشكي اساساً با موضوع شناخت علوم طبيعي تفاوت دارد. دانشمند علوم طبيعي در جستجوي نظمهاي حاكم بر پديده‌ها است، درحالي كه در مورد پزشكي اين امر درست برعكس است. سپس بر مبناي خصوصياتي كه براي بيماري برشمرده مي‌شود ويژگيهاي تفكّر پزشكي مورد بررسي قرار مي‌گيرند.
                                        نویسندگان: فريبرز مجيدی
                                        دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                                        : 3
                                        : 0
                                        : 0
                                        بي هيچ ترديدي علم جنبه اجتماعي دارد، و جامعه‌شناسيهاي مختلف علم از همين اصول عقيدتي پيروي مي‌كنند. دستور كارهاي ضعيف و قوي براي جامعه‌شناسي علم را بر بنياد اين اصل مي‌توان از يكديگر تميز داد كه جامعه‌شناسان تا چه حد مايلند كه خودِ معرفت را به منزله محصولي اجتماعي تلقي كنند. پيدايش و تأثير جامعه‌شناسي معرفت علمي و زمينه‌هاي پژوهشي عمده آن، ابزارها و مباحثاتي كه در آن مطرح است، در اين مقاله تشريح مي‌شوند. نحوه شكل‌گيري اجتماعي معرفت علمي برنامه پژوهشي هيجان‌انگيزي فرا روي ما قرارداده كه تصويرمان را از علم دگرگونه ساخته است.
                                          نویسندگان: مرتضی ثاقب فر
                                          دوره:  1 | شماره:  7 | تاریخ:  1387/8/13 | نوع مقاله: 
                                          : 3
                                          : 0
                                          : 0
                                          ورود آموزش و پرورش علمي اروپايي به هند دگرگوني فرهنگي مورد انتظار را به بار نياورد؛ درعوض، شكافي بين نخبگان تحصيل كرده و پرورش يافته مدارس سنتي پديد آورد. اروپائيان، خود در اثر سرخوردگي رشديابنده از نتايج دانش و رفتاري (تكنولوژي)، دقت بيشتري به ارزشهاي فرهنگي سنتي هندوستان، و به ويژه به ميراث معنوي اين كشور، از جمله تأمل همراه با رياضت، مبذول داشتند. اين امر، به نوبه‌خود، بسياري از هنديان را به توجه بسيار بيشتري به گذشته خويش و طرد دانش و فناوري نوين سوق داد. اكنون دانشمندان هندي از لحاظ اجتماعي نياز به يگانه شدن ] با جامعه خود را[ دارند، و نيز به اين كه دريابند كه نوع بشر بايد هماهنگ با محيط زيست خود باشد؛ روابط شخصي به همان اندازه حياتي است كه رابطه توليدي.