فهرست مقالات , سال 1386,دوره1 شماره 2 XML
نویسندگان: احمد سرداری
کلیدواژه ها: فناوري، توسعه، مديريت دانايي، توسعه دانايي محور، فناوري اطلاعات
دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
: 5
: 0
: 0

عصر حاضر، عصر اطلاعات و ارتباطات است، لازمه مديريت سازمان هاي اين عصر، مديريت بر يكي از مهمترين دارايي هاي سازمان، يعني دانش است. دانش و اطلاعات و فناوري اطلاعات رابطه ناگسستني با يكديگر دارند. رهبران در تمامي دنيا تلاش دارند تا از طريق سياستگذاري هاي صحيح در زمينه هاي علمي و مديريت مناسب دانايي و سرمايه دانشي، حركت جوامع خود را در مسير توسعه داناي محور شتاب بخشند. در كشور ايران، يكي از بسترهاي مهم توسعه و ارتقاء علمي ايران بويژه در ابعاد بين المللي توجه به مقوله توليد علم و توسعه و تحقيقات هدفمند در كشور است. در عصر كنوني توليد علم و تحرك علمي وبا رونق و پيشرفت فناوري نيز كاملامرتبط است و مي توان اذعان داشت كه توليد و بسط و ترويج علم تأثير عميق در تمام حوزه هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي كشور دارد. اين مقاله نيز با نگاهي كلان به مطالعه تطبيقي سياستهاي علم و فناوري در كشورهاي توسعه يافته اي همچون انگلستان، فرانسه، ژاپن، چين و كره جنوبي مي پردازد و تا تبيين مباني و زير ساخت هاي لازم و همچنين توضيح و تفسير برنامه هاي اين كشورها، چگونگي برتري و توسعه آن ها در عرصه علم و فناوري را به نمايش مي گذارد. پس از آن نيز با مقايسه سياست هاي فناوري كشورهاي مذكور و بررسي وضعيت كنوني كشورمان، يك چهار چوب پيشنهادي براي توسعه فناوري كشور ارائه خواهد شد.

    نویسندگان: محمد علی زلفی گل
    کلیدواژه ها: بسترهاي علمي، نمايه‌سازي علم و فن بومي، علم سنجي، علوم راهبردي، بانك ملي ايده، پرديس انجمن هاي علمي
    دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
    : 6
    : 0
    : 0

    چكيده

    توانمندسازي علمي منوط و مشروط به تقويت ساختارهاي دانايي محور است، ساختارهايي كه شرايط توسعه علمي كشور را فراهم نموده و در عين حال با پيشرفت‌هاي بين المللي همسو و درتعامل باشند، امروزه علم بيش از هر زمان ديگر از ابعاد بين‌المللي برخوردار است و تبادل اطلاعات علمي و مشاركت در نظريه پردازي‌ها و پروژه‌هاي علمي بين‌المللي بيش از پيش گسترش يافته است. پروژه‌هاي تحقيقاتي بين رشته‌اي و چند رشته‌اي و حتي بين مؤسسه‌اي شده است و مشاركت بسياري از كشورها و رشته‌هاي مختلف را طلب مي‌نمايد. در اين وادي دانايي، كشورهايي مي‌توانند مشاركت فعال در توليد علم و فن داشته باشند كه زيرساخت، بنيان، ظرفيت و رشته‌هاي علمي مورد نياز را ايجاد و پرورانده باشند و منابع انساني خود را در تخصص ها و گرايش هايي تربيت كنند كه منافع ملي كشور را تأمين و تضمين نمايد. در اين مقاله به اختصار به برخي از بسترها و نيز چند علوم راهبردي مورد نياز در راستاي ارتقاء و توسعه علمي كشور، اشاره شده است.

      نویسندگان: مهدی عليجان زاده
      کلیدواژه ها: تونل علم٬ انجمن ماكس پلانك، نمايشگاه علمي، آموزش ساده علم
      دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
      : 4
      : 0
      : 0

      چكيده

      تحقيق و جستجو براي دستيابي به علم قدمتي به اندازه وجود بشريت دارد. از همان آغاز، بشر سوالات بسياري درباره شروع جهان ، منشا جهان ، آغاز زندگي و آينده جهان مطرح مي كرده است. دانشمندان به طور سيستماتيك دنبال جوابهاي اين سوالات بوده اند تا فهم بهتري درباره پديده ها و محيط اطراف آن و توانايي خود براي برخورد با محيط پيدا كنند.

      تونل علم يك نمايشگاهي است براي پاسخ گويي به سوالات در اذهان مردم در ارتباط با پيشرفت هاي علم امروز و يافته هاي آن. اين نمايشگاه توسط انجمن ماكس پلانك و هفتادو هشت موسسه آن ايجاد و گسترش يافته است.

      اين نمايشگاه مي خواهد بازديدكنندگان٬ شگفتيهاي اين دنيا را لمس كنند و با مسائل و مشكلاتي كه دانشمندان براي اهداف علمي با آن روبه رو هستند آشنا شوند. از طرفي مي خواهد تنوع اندازه در اين دنيا را به نمايش گذارد و نشان دهد كه با نبودن حتي كوچكترين جزء كه به چشم نمي آيد٬ دنيا پا بر جا نمي ماند.

        نویسندگان: بهمن فكور
        کلیدواژه ها: تجاري‌سازي نتايج تحقيقات، شركت هاي توسعه نوآوري و شركت‌هاي نوبنياد
        دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
        : 6
        : 0
        : 0

        چكيده

        پتانسيل اقتصادي يافته هاي علمي و تكنولوژيك تنها وقتي تحقق مييابند كه اين يافتهها بطور مؤثري به نوآوري تبديل شوند. در اقتصاد مبتني بر دانش، بخش­ دانشگاهي (دانشگاه­ها و موسسات تحقيقاتي) به عنوان نهاد توليد و عرضه دانش، اهميت روزافزوني را در نظام ملي نوآوري كشورها پيدا كرده است و تجاري­سازي نتايج تحقيقات به­مفهوم عملي ساختن انتقال و استفاده از دانش توليدشده در بخش­ دانشگاهي در ساير عرصه­هاي اقتصادي و اجتماعي، يكي از شاخصه هاي اصلي يك نظام ملي نوآوري توانمند تلقي مي گردد.

        در مقاله تهيه شده، با هدف جلب توجه به اهميت تجاري­سازي نتايج تحقيقات، ابتدا ضرورت گسترش سطح مشترك علم و نوآوري توضيح داده شده است و سپس مفاهيم نظري تجاري­سازي تحقيقات، شامل: تعريف و مفهوم تجاري­سازي، مدل­هاي مختلف انتقال تكنولوژي از بخش دانشگاهي، فرآيند اجرايي تجاري­سازي نتايج تحقيقات، با مرور بر ادبيات رايج اين رشته تبيين گرديده است.

          کلیدواژه ها: : كرسي هاي پژوهشي، استقرار مغزها، تبادل تجربيات علمي، ارتقاء علم و فن آوري، ظرفيت سازي علمي
          دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
          : 5
          : 0
          : 0

          چكيده

          كشورهاي در حال توسعه و حتي توسعه يافته با دو مسئله بغرنج و پيچيده روبرو هستند، مهاجرت يا عدم استقرار مغزها و ديگري نبود بستر مناسب تحقيقاتي در زمينه هاي علوم پيشرفته و پيشرو. بديهي است كه اين دو مسأله لازم و ملزوم يكديگر هستند. زيرا تحقيقي ميسر نخواهدشد مگر اينكه فرد محققي اين مسئوليت را به عهده بگيرد و نيز در جائي كه تحقيق و پژوهش نهادينه نشده و امكانات پيشبرد علوم پيشرفته وجود ندارد محقق احساس رضايت نخواهد كرد و به دنبال فرصتهاي تحقيقاتي و شغلي، مهاجرت خواهد كرد. ايجاد كرسي هاي پژوهشي روشي است در پاسخ به اين مسائل، به بيان ديگر مي توان كرسي‌هاي پژوهشي را به معناي يك شيوه موثر در استقرار مغزها و پيشبرد علوم در كشور دانست. ايجاد كرسي‌هاي پژوهشي در كشورهاي مختلف با اهداف عاليه‌اي برنامه ريزي شده‌است و امكان دستيابي به اين اهداف جز از راه پژوهش وتوليد دانش در سطح جهاني و بين‌المللي نمودن علوم، مقدور نمي‌باشد. در اين مقاله كرسي پژوهشي تعريف شده و چندين نمونه از آن در كشورهاي توسعه يافته ارائه شده است تا بعنوان الگو مورد استفاده قرار گيرد.

            کلیدواژه ها: :پورتال، پورتال هاي اينترنتي، پورتال هاي سازماني، فناوري اطلاعات و ارتباطات
            دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
            : 4
            : 0
            : 0

            چكيده

            توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در ابعاد مختلف اجتماعي و اقتصادي سبب شده است تا هر روز كاربرد نويني از اين فناوري در قالب و شكل جديدي پا به عرضه بگذارد و طيفي از خدمات گوناگون را در بر گيرد. آنچه در اين ميان مهم به نظر مي رسد آشنايي كاربران با اين خدمات به منظور بهره برداري در حوزه هاي اداري، آموزشي و پژوهشي است. يكي از گونه هاي جديد فناوري اطلاعات و ارتباطات پورتال است كه به عنوان دروازه اي ورود كاربران به جهان اطلاعات را امكانپذير مي سازد. پورتال هاي اينترنتي با يكپارچه سازي خدمات شبكه محور در چارچوب و سازماني واحد، سبب شده اند تا امر كاوش و مديريت محتوا به آساني صورت گيرد. نقش تسهيل كننده پورتال در انجام امور اداري، بازرگاني، آموزشي، پژوهشي و ديگر كارايي هاي چندگانه، آن را به يك محل كار الكترونيكي براي كاربران تبديل نموده است. پورتال هاي سازماني جداي از خدماتي كه در سازمانها ارائه مي كنند، فرصتهاي نويني را متناسب با توان اقتصادي و اجرايي سازمانها فراهم مينمايند. آنچه در پي مي آيد بخشي از پژوهشي است كه در همين راستا صورت گرفته است و ادبيات تحقيقي آن در قالب اين مقاله ارائه گرديده است.

              نویسندگان: علی اکبر صبوری
              کلیدواژه ها: توليد علم، تعداد مقالات، مشاركت علمي، مشاركت دانشگاهي، مؤسسه اطلاعات علمي (ISI)
              دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
              : 4
              : 0
              : 0

              چكيده

              مشاركت ايران در توليد علم جهاني سال 2005 براساس نمايه‌هاي ايران در مؤسسه اطلاعات علمي آمريكا 1 (ISI) مورد بررسي قرار گرفته است. در اين سال تعداد مقالات نمايه شده ايران در علوم پايه 5423 (42/0 درصد مقدار جهاني)، در علوم اجتماعي 225 (13/0 درصد مقدار جهاني) و در علوم انساني و هنر 11 (008/0 درصد مقدار جهاني) و در مجموع 5578 (36/0 درصد مقدار جهاني) مي‌باشد. صرف نظر از كشور تركيه، ايران در بين كشورهاي مسلمان و همسايه رتبه نخست توليد علم جهاني را داراست. بيش از سي درصد توليد علم كشور متعلق به رشته شيمي است. سهم دانشگاههاي علوم پزشكي در توليد علم كشور در اين سال بيست و هشت درصد بوده است.

                کلیدواژه ها: حمايت از پژوهش، توليد علم، كرسي هاي پژوهشي، صندوق حمايت از پژوهشگران، تجاري سازي نتايج تحقيقات.
                دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
                : 4
                : 0
                : 0

                چكيده

                در دنياي كنوني توسعه پايدار، پيشرفت هر كشوري، رفاه هر ملتي مرهون كشف، پرورش، حفظ، نگهداري نخبگان و سرمايه هاي علمي و هنري آن كشور است. نخبگان، علما، پژوهشگران، هنرمندان، مي توانند موجبات توسعه علمي و فناوري، توسعه متوازن و پايدار و همه جانبه و ترقي و تعالي كشور را فراهم سازند. بنابراين كشف، شناسائي، برقراري ارتباط و حمايت از اين قشر نخبه، تقويت انگيزه، جلب مشاركت و همكاريهاي آنان در زمينه هاي گوناگون در راستاي توليد علم، توسعه علمي و فناوري كشور از اولويت ها ويژه كشورهاي موفق و ايران است. براي نيل به اين هدف متعالي در راستاي تحقق بند 4 اصل سوم قانون اساسي و به استناد بند 16 مصوبه (جايگاه، اهداف و وظايف شورايعالي انقلاب فرهنگي). صندوق حمايت از پژوهشگران كشور با هدف حمايت مادي و معنوي از پژوهشگران در حوزه معاون اول رئيس جمهور تأسيس شد. آنچه از پي مي آيد چكيده اي است از اهداف، وظايف، بودجه و اقدامات صندوق مذكور كه به منظور آگاهي محققان، پژوهشگران و توليد كنندگان علم و فناوري تهيه و تنظيم شده است.

                  نویسندگان: محمد برشان تشنيزی
                  کلیدواژه ها: انجمن، مجله علمي ساينس، ترويج علم، مسئوليت علمي، ساده سازي علم.
                  دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
                  : 4
                  : 0
                  : 0

                  چكيده:

                  انجمن پيشبرد علوم آمريكا موسسه غير انتفاعي بين المللي است كه با فعاليت در قالب يك آموزش دهنده، راهبر، سخنگو و انجمن حرفه اي، پيشبرد علوم را در دنيا دنبال مي كند. اين انجمن علاوه بر سازماندهي فعاليت هاي اعضا، مجله علمي ساينس و بسياري ديگر از خبرنامه ها، كتب و گزارشات را منتشر كرده و با هدف بالا بردن درك علم در سطح جهاني اقدام به برگزاري كنفرانس ها و همايش هاي متنوع مي نمايد. انجمن پيشبرد علوم آمريكا در سال 1848 تأسيس شد و با گذر از يك دوران پرفراز و نشيب 150 ساله، در حال حاضر پاسخگوي 262 آكادمي و انجمن وابسته بوده و بيش از ده ميليون نفر را تحت پوشش فعاليتهاي خدماتي خود قرار داده است. مجله علمي ساينس كه در بين مجلات عمومي علمي داراي داوري تخصصي، با بيش از يك ميليون خواننده، گسترده ترين طيف مخاطبان علمي را به خود اختصاص داده است، اركان رسمي انجمن پيشبرد علوم آمريكا به شمار مي‌رود. انجمن پيشبرد علوم آمريكا يك موسسه غير انتفاعي است كه هدف خود را پيشبرد علم و خدمت به جامعه اعلام نموده است و اين هدف را از راه پيشگامي در سياست گذاري علوم، برنامه هاي بين المللي آموزش علوم، برگزاري كنفرانس هاي بين المللي و ديگر مسيرها پيش مي برد. برنامه هاي اصلي انجمن پيشبرد علوم آمريكا متشكل از علم و سياست گذاري، فعاليت هاي بين المللي پيشبرد علم و آموزش و تربيت منابع انساني مي باشد.

                    نویسندگان: سميه (سارا) شکروی
                    کلیدواژه ها: : بنياد الكساندرفن‌ هامبولد، بنياد نخبه‌پرور، بورسهاي‌ پژوهشي‌، جوائزپژوهشي‌، بنياد DAAD (دآد)، بنياد ماكس‌ پلانك‌.
                    دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
                    : 4
                    : 0
                    : 0

                    چكيده‌

                    بنياد نخبه‌ پرور (ا لكساندر فن‌ هامبولد ) 1 با سابقه‌ بسيار طولاني‌ در آلمان‌، ابتدا با هدف‌ حمايت‌ از پژوهشگران‌ خارجي‌ و دانشجويان‌ دكتري‌ مشغول‌ به‌تحصيل‌ در آلمان‌ بنيانگذاري‌ شد . اين‌ بنياد با ارائه‌ انواع‌ بورسهاي‌ پژوهشي‌ واعطاي‌ جوايز به‌ دانشمندان‌ برجسته‌ جهان‌، بستر مناسبي‌ براي‌ تحقيقات‌ وسيع‌ وبلند مدت‌ در زمينه‌ كليه‌ علوم‌ طبيعي‌، انساني‌ و مهندسي‌ فراهم‌ آورده‌ است. بطوريكه ‌ امروز بيش‌ از 23000 دانشمند از 130 كشور جهان‌ از امكانات‌ اين‌ بنيادبهره‌مند شده‌اند .

                    هدف‌ اصلي‌ اين‌ بنياد، حفظ و تقويت‌ ارتباطات‌ علمي‌ در سطح‌ بين‌المللي‌ ازطريق‌ حمايت‌ از دانشمندان‌ برجسته‌ سراسر جهان‌ مي‌باشد تا اينكه‌ آنها بتوانند طرحهاي‌ پژوهشي‌ خود را در جمهوري‌ فدرال‌ آلمان‌ به‌ انجام‌ رسانند . ا ين‌ هزينه‌ها عموماً ا ز طريق‌ بودجه‌هاي‌ ايالت‌ فدرال‌ تأمين‌ مالي‌ مي‌شود .

                    از اهداف‌ ديگر اين‌ بنياد اهداء بورسها و جوائز پژوهشي‌ به‌ افراد محقق‌ وعلمي‌ خارجي‌ است‌، بدون‌ اين‌ كه‌ محدوديتي‌ در مورد جنس‌، نژاد، مذهب‌ يا ايدئولوژي‌ آنها وجود داشته‌ باشد . اين‌ امر پژوهشگران‌ را قادر مي‌سازد تا طرحهاي‌پژوهشي‌ خود را در آلمان‌ فدرال‌ تا حصول‌ نتايج‌ مطلوب‌ ادامه‌ دهند .

                    در اين‌ مقاله‌ به‌ توضيح‌ برنامه‌هاي‌ گسترده‌ بنياد، انواع‌ جوايز و بورسهاي‌پژوهشي‌ اعطايي‌ بوسيله‌ بنياد و همچنين‌ تشكيلات‌ و نحوه‌ فعاليت‌هاي‌ بنياد پرداخته‌ شده‌ است‌ .

                      نویسندگان: مسعود شجره
                      کلیدواژه ها: بنياد بين المللي علم، بنيادهاي نخبه پرور، حمايت از دانشمندان جوان
                      دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
                      : 4
                      : 0
                      : 0

                      چكيده

                      بنياد بين المللي علم كه به عنوان يك سازمان غير دولتي در سال1972 تاسيس شد تا از ظرفيت سازي علمي كشورهاي در حال توسعه حمايت كند. بودجه اين بنياد توسط بيش از 15 سازمان حامي در قالب كمك تامين شده و تا كنون بيش از 5500 كمك بلا عوض پژوهشي اعطاء نموده است. اين بنياد به پژوهشگران جوان حدود صد كشور جهان در آفريقا، آسيا، كشورهاي حاشيه اقيانوس آرام، آمريكاي لاتين و حوزه كاراييب را مورد حمايت مادي و معنوي قرار مي دهد. فرايند اعطاء كمك ها در اين بنياد بدينگونه است كه دانشمندان مشهور جهان تمام را از نظر علمي ارزيابي و سپس در صورت تأييد كمك هاي بلا عوض پژوهشي توسط بنياد طي فرايند دقيق و حساب شده ابلاغ مي گردد .

                        کلیدواژه ها: پژوهشكده ملي علوم هند، انجمن كنگره علوم هند، دانشمندان جوان، اعضا، جوائز برنامه هاي بين المللي
                        دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
                        : 4
                        : 0
                        : 0

                        چكيده

                        آكادمي ملي علوم هند به منظور بسط و گسترش علم و دانش در هند و استفاده از دستاوردهاي علمي به منظور ايجاد رفاه ملي و رفاه بشر بنيان نهاده شده است. بيش از 35 سال از تاسيس آن با نام آكادمي ملي علوم هند مي گذرد. حضور قريب به اتفاق دانشمندان هندي و برخي از دانشمندان كشورهاي خارجي كه در بسط علم در هند نقش داشته اند و نيز حمايت هاي مادي و معنوي دولت هند باعث رشد فعاليت ها و كسب اعتبار جهاني گرديده است. اعطاي نشان هاي معتبر ملي، كمك مالي به محققين و صاحبان فكر و انديشه، اعطاي بورس، حمايت از برگزاري كنفرانس هاي علمي بين المللي، حمايت از گفتگوها و نشست هاي علمي دو جانبه و چند جانبه، تحقيق درباره تاريخ علم و انتشار چند نشريه علمي خلاصه اي از فعاليت هاي اين آكادمي است. اين مقاله برنامه هاي علمي و پژوهشي آكادمي را به طور اختصار نمايان مي سازد.

                          نویسندگان: فريدون عزيزی
                          کلیدواژه ها: برنامه‌ريزي استراتژيك، ارزشيابي، سيستم
                          دوره:  1 | شماره:  2 | تاریخ:  1386/10/14 | نوع مقاله: 
                          : 4
                          : 0
                          : 0

                          چكيده

                          درراستاي پاسخگويي مراكز علمي و پژوهشي كشور به تقاضاهاي اجتماعي، فرهنگي و بهداشتي، ضرورت تدوين برنامه‌هاي بلند مدت، ميان مدت و كوتاه مدت در مراكز علمي پژوهشي، برنامه پنج ساله مركز تحقيقات غدد درون‌ريز و متابوليسم دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در ابتداي سال 1379 تهيه و در انتهاي سال 1383 مورد ارزشيابي پاياني قرار گرفت. بر اساس اهداف برنامه استراتژيك كلي دانشگاه متبوع، مركز تحقيقات غدد با حضور مديران ارشد و مياني اقدام به تدوين برنامه نمود و سپس اهداف استراتژيك تعيين و براساس وضعيت مركز، استراتژي‌ توسعه و نفوذ با اولويت‌بندي براساس معيار ACCEPT1 اولويت‌ها تعيين و بودجه بندي نيز انجام شد. مهمترين فاكتور در رسيدن به اهداف، مديريت جامع كيفيت بود كه مركز پس از تعيين استانداردها در جهت ارتقاء حركت نموده است. پيش‌بيني هدفها به درستي و انجام اقدامات لازم و به هنگام در حصول به نتيجه نقش اساسي داشته است. همدلي و هم‌انديشي با وزارت متبوع در قالب تفكر سيستمي نيز از عوامل موفقيت اين برنامه محسوب مي‌گردد.