فهرست کل مقالات
  • فهرست مقالات , سال 1387,دوره1 شماره 4
  • کلیدواژه ها: ثبت اختراع - تحليل ثبت اختراع - مراكز پژوهشي
    چکیده:

    مستندات ثبت اختراع‌ شامل اطلاعات کمياب و نتايج پژوهش‌های کاربردي است. تحليل اطلاعات ثبت اختراع ‌سبب ايجاد بينش جديد درخصوص محيط تجاري و پژوهشي مي‌شود. شناسايي كاربردهاي تحليل ثبت اختراع ضمن پاسخ‌دادن به بسياري از نيازهاي اطلاعاتي و کمک به تصميم‌گيري در مراكز پژوهشي، سبب آشنايی و ترغيب پژوهشگران و مديران براي استفاده از اين ابزار جديد در موضوع پژوهش مي‌گردد. هدف از اين مقاله ارائه يک چارچوب مفهومی مناسب برای ارزيابی ميزان استفاده از تحليل ‌ثبت اختراع در مراكز پژوهشی است. در اين راستا تعيين کاربردهای تحليل ثبت اختراع در مراكز پژوهشی به عنوان هدف دوم مطرح مي‌باشد.

    اين تحقيق از نوع کيفی است و نتايج آن از طريق مطالعات کتابخانه‌ای، پرسش­نامه ، مصاحبه با خبرگان (نيمه ساختاريافته)، مشاركت پژوهشگر در پژوهش و همچنين استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي (AHP) به‌دست آمده است. در پايان چارچوب مفهومي "سلسله مراتبي" به عنوان چارچوب ارزيابي برتر(مناسب) شناسايي و زيربخش‌‌هاي آن نيز تعيين شد. اين ساختار به سه سطح كلان (راهبردي)، مياني (رقابتي) و عملياتي (فني) تقسيم‌بندی شده و در آن 75 كاربرد تحليل ‌ثبت اختراع در مراکز پژوهشي شناسايي و در دسته‌بندي‌هاي مختلف ارائه شده است.

  • کلیدواژه ها: نظام ملي نوآوري - سرمايه اجتماعي - فنّاوري نانو - نقشه استراتژي - كارت امتيازي متوازن
    چکیده:

    تحقيق حاضر به منظور به‌كارگيري روش‌هاي نقشه استراتژي و كارت امتيازي متوازن در مورد استراتژي فنّاوري در سطح ملي طراحي و اجرا شد كه هدف از آن ارزيابي کارایی و اثربخشی برنامه ملي فنّاوري نانو ايران برای اطمینان از تکمیل زنجیره نوآوری نانو در چارچوب نظام ملي نوآوري بود. در اين حالت وجوه کارت امتیازی متوازن در چارچوب نظام ملی نوآوری و بر اساس اهداف و کارکردهای آن تنظیم و سنجه‌های مورد نیاز تعریف شد. نتيجه جالب حاصل از ادغام مفاهیم نظام ملي نوآوري و كارت امتيازي متوازن استنباط آن بود كه در پايين‌ترين سطح نقشه استراتژي بايد سرمايه اجتماعي به عنوان زيرساخت نظام ملي نوآوري قرار گيرد و نظام ملي نوآوري نيز به نوبه خود زيرساخت توسعه اقتصادي است كه در بالاترين سطح نقشه استراتژي قرار خواهد گرفت.

  • کلیدواژه ها: نظريه تبيين‌کننده - عرضه محور - تقاضا محور - فرايند خلق دانش - اقتصاد رانتيه - کشش بازار
    چکیده:

    مقاله حاضر کنکاشی در نسبت ميان نظريه‌های توضيح دهنده فرايند خلق دانش و شرايط خاص اقتصاد ايران است. قسمت‌های آغاز مقاله به‌شکل تفصيلی به توصيف ويژگي‌های فرايندی تاريخی می‌پردازند که نظريه‌های تبيين‌کننده دانش از خلال آن فرايند در دنيای توسعه يافته نضج گرفته و مسير تکاملی خويش را طي كرده‌اند. اين توصيف تاريخی از طريق بررسی نقادانه نقاط ضعف و قوت رويکردهای گوناگون به فرايند خلق، توزيع و به‌کارگيری دانش به‌ويژه رويکردهای رايج کنونی، يعني آن‌دسته از نظريات متأخر که بر نقش کشش بازار تأكيد ويژه دارند -  تکميل مي‌شود.

    مقاله سپس از طريق تحليل ويژگي‌های ساختاری اقتصاد ايران "تناسب تبيينی" رويکردهای تقاضامحور و سيستمی در متن شرايط کشور را مورد ترديد قرار داده است و در نهايت به اتخاذ نوعی رويکرد سيستمی، نه برای تبيين وضع موجود بلكه به‌عنوان چارچوبی برای حرکت به‌سمت وضع مطلوب فرامی‌خواند.

  • کلیدواژه ها: همکاری علمی - تأليف مشترک - علم سنجي
    چکیده:

    هدف از این پژوهش، تعیین میزان همکاری‏های علمی بین ایران و کشورهای هم‌جوار در تأليف مشترك مقاله‌هاي منتشر‌شده مجلات ISI در سال‌های 1990 ـ 2007 است. در این پژوهش از روش توصیفی‏تحلیلی با استفاده از ابزارهای علم‏سنجی استفاده شده است. شاخص تأليف مشترک براي سنجش میزان همکاری شده استفاده است. نتايج پژوهش نشان می‏دهد که بیش‏ترین همکاری‏های علمی ایران در میان کشورهای هم‌جوار با کشورهای روسیه، ترکیه، و پاکستان است. بیش‏ترین همکاری‏ها در حوزه‌های موضوعی فیزیک، زیست‏شناسی و شیمی صورت گرفته است. مقاله‌های مشترک در مجله‌هایی منتشر شده‏اند که ضریب تأثير بالایی دارند. میزان همکاری‏های علمی در بازه زمانی پژوهش از سیر صعودی برخوردار است. دانشگاه‌های صنعتی شریف، شهید بهشتی و تهران از میان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور بیش‌ترین همکاری را با کشورهای مجاور هستند. میزان تولیدات علمی هر کشور با میزان همکاری‏های علمی آن کشور از همبستگی بالایی برخوردار است. این پژوهش نشان می‏دهد که به نظر می‏رسد روابط سیاسی بین کشورها، در شکل‏گیری همکاری‏ها مؤثر باشد؛ ولي علایق فرهنگی مشترک از قبیل دین و مذهب در شکل‏گیری همکاری‏ها نقش قابل توجهی نداشته باشد، هرچند تأثير زبان مشترک در شکل‏گیری همکاری‏ها تا حدودی قابل مشاهده است.

  • نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري
  • فهرست مقالات , سال 1388,دوره2 شماره 1
  • نویسندگان: سيد سپهر قاضي نوري
  • نویسندگان: حسن دانایی فرد
    کلیدواژه ها: تولید دانش علوم انسانی و اجتماعی - ظرفیت سیاست علم - موانع ذاتی - هرمونتیک دوگانه
    چکیده:

     

    اهميت نقش علوم انساني در تحقق چشم‌انداز بيست سالة كشور بر صاحب­نظران علم و فنّاوري پوشيده نيست. بي‌ترديد ارتقای توليدات اين حوزة از دانش مي‌تواند مسير پيشرفت عالمانة كشور را به سمت اهداف عالي نظام سياسي هموار سازد. اما خلق اين نوع دانش در كشور دچار نوعي كندي است و از كاربرد آن نيز چندان رضايتي وجود ندارد. در مقالة حاضر تلاش مي‌شود تا پاسخي براي اين پرسش فراهم آيد كه موانع ذاتي و عرضي توليد در حوزة علوم انساني در ايران چيست، و نيز رهنمودهايي براي سياست علم و فنّاوري كشور عرضه مي‌شود.

  • کلیدواژه ها: توسعه - تحليل عاملي - فنّاوري ‌نانو - محققان كشاورزي - موانع - مدل معادلات ساختاري
    چکیده:

      پژوهش حاضر با هدف «شناسايی و تحليل موانع و مشکلات توسعه فنّاوری ‌نانو در بخش کشاورزی ايران» انجام گرفته است. به لحاظ روش پژوهش، اين تحقيق از نوع تحقيقات توصيفی- همبستگی محسوب می‌شود. جامعه آماری تحقيق حاضر را محققان مراکز و مؤسسات تحقيقات ملی تشکيل می‌دهند که 120 نفر از آنان برای انجام پژوهش انتخاب شدند. برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه استفاده شده است. برای تعيين اعتبار ابزار تحقيق پيش‌آزمونی انجام گرفت که مقدار آلفای کرونباخ محاسبه شده برای هريک از مقياس­های اصلی پرسش­نامه در حد مناسب (بالای 7/0) بود. برای شناسايی عامل‌های موانع توسعه فنّاوری ‌نانو در بخش کشاورزی کشور از تحليل عاملی اکتشافی و به منظور بررسی شاخص برازش نيکويی مدل تحقيق از تحليل عاملی تأييدی و مدل معادلات ساختاری استفاده شده است. نتايج نشان می‌دهند که موانع توسعه فنّاوری ‌نانو در بخش کشاورزی کشور از پنج عامل مجزای زيرساختی، سياست­گذاری، اطلاعاتی، قانونی و مالی تشکيل می‌شود.

     

     

  • کلیدواژه ها: ریسک - نوآوری - سیاست گذاری فنّاوري - پیش فرض های شکل دهنده
    چکیده:

      مقاله حاضر با رويکردی نقادانه به دو جريان مهم در حوزه قانون­گذاری فنّاوری و کفايت آن­ها در فراهم آوردن مدل­های کارامد برای سياست­گذاری می‌نگرد. از يک سو، متون و آثار نوآوری و توجه ويژه آن­ها به اهميت فنّاوري­های جديد و قانون­گذاری درباره آن­ها و از سوی ديگر، مدل­های توسعه‌يافته در مورد قانون­گذاری فنّاوري­های جديد با توجه به ريسک آن­ها به‌دقت تحليل خواهد شد. بررسی نقادانه هر دوی اين جريان­های تحليلی نشانگر اين نکته است که هر دوی آن­ها به‌دليل وجود مجموعه‌ای پيش‌فرض­ها قادر به فراهم آوردن مدل کارامد تحليلی و عملی نيستند. در حالي­که سياست­گذاران در عمل به مدل­هايی نياز دارند که بتوانند به آن­ها در ارزيابی ريسک و منفعت فنّاوري­ها کمک کنند، مدل­های نوآوری جنبه ريسک را ارجی ننهاده­اند و از سوی ديگر مدل­های ريسک توجه چندانی به نوآوری نکرده‌اند و از اين‌رو، از منفعت آنان بسيار غافل مانده­اند. در ادامه، به چالش­های معرفت­شناختی توسعه چنين مدل­هايی مي­پردازيم و از اين رهگذر مدلی برای اين منظور پيشنهاد می‌شود.

     

     

     

  • کلیدواژه ها: نظام ملي نوآوري - اشاعة نوآوري - جدول داده ـ ستانده - شبکه نوآوری - اقتصاد ايران
    چکیده:

      در پژوهش حاضر روشی برای قياس ساختار و عملکرد اشاعه نوآوری بين بخش­های اقتصادی در ايران با چين و تايوان بيان شده است. شبکه اشاعه نوآوری بين بخشی از جريان‌های هزينه­های تحقيق و توسعه ساخته مي­شود که با استفاده از داده­های موجود در جداول داده ـ ستانده و هزينه تحقيق و توسعه هر بخش قابل محاسبه­اند. اين شبکه در سطوح انفرادی، ملی و گروهی وجود دارد و به بررسی بخش­های واقع در شبکه اشاعه نوآوری و عملکرد هر بخش مي­پردازد. نتايج بررسی در ايران در سطح انفرادی نشان مي­دهد که مهم­ترين بخش­ها عبارتند از فلزات اصلی و محصولات فکری که وضعيت بهتری نسبت به همتايان‌شان در چين و تايوان دارند. اما وضعيت ديگر بخش­ها در ايران قابل قياس با مشابهات موجود در چين و تايوان نيست. شرايط ديگر بخش­ها در ايران اين­گونه مي­نمايد که بيش ­ تر آن­ها از لحاظ نوآوری نيازمند به بخش­های اصلی ياد شده­اند. همچنين درباره خوشه­ها، نتايج بيانگر اين حقيقت است که خوشه­ها به‌مثابه زيرمجموعه‌ای بسيار مهم از شبکه اشاعه نوآوری در ايران عملکردی ضعيف دارند. در سطح ملی، شبکه اشاعه نوآوری تايوان از دو رقيب خود بسيار تواناتر است و ايران و چين شرايطی کمابيش يکسان دارند.