فصلنامه سیاست علم و فناوری
مدیر مسئول:
سردبیر:
آدرس وب سایت اصلی: http://Jstp.nrisp.ac.ir
ISSN: 2008-0840
E-ISSN: در حال انتظار
ناشر: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
نمایه نامه ها Scientific Information Database (SID),ISC
فهرست مقالات زمستان, سال 1395,دوره8 شماره 4
نویسندگان: سید سپهر قاضی نوری
دوره:  8 | شماره:  4 | تاریخ:  1395/10/20 | نوع مقاله:  علمی پژوهشی
: 384
: 4
: 0
    : 547
    : 10
    : 0

    بر اساس دیدگاه نظریه‌پردازان ممتاز حوزه توسعه صنعتی کشورهای درحال‌توسعه، سیاست‌گذاری صنعتی می‌بایست در بستر یک "همکاری شبکه‌ای استراتژیک" یا نوعی "درهم‌تنیدگی" میان دولت و کارآفرینان پیشگام صورت پذیرد. در این مقاله ما به دنبال کشف سازوکارهایی هستیم که از طریق آنها این "درهم‌تنیدگی" در رشد سریع فناوری زیست‌دارو در ایران تحقق یافته و موجب شده تا نیازهای سیاستی بخش خصوصی به سرعت به بخش دولتی سیاست‌گذار منتقل شود. این مقاله از نوع کیفی است. داده‌های پژوهش بر اساس مصاحبه هدفمند با 39 نفر از افراد تأثیرگذار در صنعت زیست‌دارو گردآوری که سپس از طریق تحلیل تم و کدگذاری یافته‌های تحقیق، سه مکانیزم اصلی درهم‌تنیدگی شناسایی شد. یافته‌های کلیدی این پژوهش نشان می‌دهد که از میان مکانیزم‌های شناسایی‌شده، احراز متوالی جایگاه‌های مختلف مدیریتی در هر دو بخش دولت و صنعت توسط اساتید و پژوهشگران دانشگاهی، مهم‌ترین مکانیزم درهم‌تنیدگی و انتقال نیازهای سیاستی بخش خصوصی به بخش دولتی بوده است. این سازوکار که اصطلاحاً آن را "گردش نهادی" می‌نامیم باعث شده تا اطلاعات و دانش موجود در هر دو بخش دولتی و صنعتی (خصوصی) بسیار سریع میان دو بخش جابجا شده و این دو بخش در یک فرآیند یادگیری توأم قرار گیرند.

      کلیدواژه ها: قابليت‌هاي فناورانه، محصولات و سامانه‌هاي پيچيده، سازمان‌هاي صنعتي، صنایع دریایی - Technological Capabilities, Complex Product Systems, Industrial Organization, Marine Industries
      دوره:  8 | شماره:  4 | تاریخ:  1395/10/20 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
      : 501
      : 2
      : 0

      این مقاله به بررسی نحوه شکل‌گیری قابلیت‌های فناورانه در یکی از سازمان‌های صنعتی حوزه صنایع دریایی ایران می‌پردازد. استراتژی پژوهش، مطالعه موردی یک سازمان بوده که به عنوان مورد مطالعه، انتخاب و در کنار مطالعه منابع علمی، اقدام به انجام مصاحبه عمیق با مسئولین، مدیران، مشاوران و کارشناسان ارشد مرتبط با آن سازمان گردید. نقطه شروع مطالعه استفاده از یافته‌های علمی پژوهش‌های قبلی بوده است ولی پیشینه موجود دارای دو خلاء مهم در این زمینه می‌باشد: اول اینکه الگوهای ارائه‌شده برای توسعه قابلیت‌های فناورانه بیشتر متمرکز بر تولید انبوه است (در صورتی که ماهیت اغلب محصولات سازمان مورد مطالعه از جنس محصولات پیچیده است) و پیش‌فرض اساسی دیگر برای الگوهای یادشده هم همکاری با کشورهای توسعه‌یافته می‌باشد که به دلیل وجود تحریم‌های مستمر علیه صنایع دارای کاربرد دوگانه، این همکاری میسر نمی‌باشد. در این مقاله سعی شده مراحل طی‌شده در سازمان مورد مطالعه جهت شکل‌گیری و توسعه قابلیت‌های فناورانه شناسایی و معرفی گردد. این مراحل در قالب سه گام شناسایی شد که عبارتند از: سرمایه‌گذاری و ایجاد زیرساخت‌های پایه، ارتقاء قابلیت‌ها به واسطه مهندسی معکوس با همکاری محدود و همچنین مهندسی معکوس محصولات پیچیده‌تر و گسترش طراحی و نوآوری. در نهایت مراحل شناسایی‌شده با مدل‌های متداول در این حوزه مقایسه شده است.

       

        کلیدواژه ها: پذيرش فناوري، شبيه‌سازي انساني، بازتوليد انسان، شبيه‌سازي درماني، مدل پذيرش فناوري ديويس - Technology Acceptance, Human Cloning, Reproductive Cloning, Therapeutic Cloning, Davis Technology Acceptance Model
        دوره:  8 | شماره:  4 | تاریخ:  1395/10/20 | نوع مقاله:  علمی پژوهشی
        : 473
        : 1
        : 0

        توسعه فناوری شبیه‌سازی به کاربردهای بازتولیدی و درمانی در سال‌های اخیر، حساسیت‌های گسترده‌ای را در جامعه جهانی برانگیخته است. از یک سو موافقان با طرح موضوعاتی نظیر توانمندی این فناوری در اصلاح نواقص زیستی و درمان بیماری‌ها از آن حمایت و از سوی دیگر، منتقدان با در نظر گرفتن ملاحظات اخلاقی و اجتماعی، از ناتوانی بشر در کنترل پیامدهای این فناوری ابراز نگرانی می‌کنند. توسعه این فناوری در جامعه اسلامی ایران نظیر جوامع دیگر مستلزم درک عمومی مثبت و پذیرش اجتماعی آن است. هدف این پژوهش سنجش پذیرش فناوری شبیه‌سازی از دو نوع بازتولیدی و شبیه‌سازی درمانی در جامعه دانشگاهی ایران بوده و به این منظور از مدل پذیرش فناوری دیویس استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش، دانشجویان و اعضاء هیأت‌علمی دانشگاه‌های شهر تهران و نمونه آماری آن شامل 316 نفر است. ابزار گردآوری داده‌ها هم پرسشنامه و روش تحلیل داده‌ها آمار توصیفی و آزمون‌های همبستگی و آزمون T است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که درک عمومی جامعه دانشگاهی از شبیه‌سازی انسانی با هدف بازتولید، منفی اما به منظور شبیه‌سازی درمانی، مثبت است. همچنین جنسیت، عاملی تأثیرگذار بر پذیرش این فناوری است بدین معنا که مردان نسبت به فناوری شبیه‌سازی خوش‌بین و زنان نسبت به آن بدبین هستند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند دلالت‌های سیاستی قابل ملاحظه‌ای را برای سیاست‌گذاری‌های مرتبط با توسعه فناوری شبیه‌سازی در اختیار سیاست‌گذاران علم و فناوری کشور قرار دهد.

         

          کلیدواژه ها: مديريت فناوري و نوآوري، سياست‌گذاري فناوري و نوآوري، برساخت اجتماعي - Management Of Innovation And Technology, Innovation And Technology Policy, Social Construction
          دوره:  8 | شماره:  4 | تاریخ:  1395/10/20 | نوع مقاله:  علمی پژوهشی
          : 515
          : 4
          : 0

          حوزه مدیریت فناوری و نوآوری قدمتی حدود 15 ساله در کشور دارد و به تبع آن از عمر حوزه سیاست‌گذاری فناوری و نوآوری حدود 10 سال می‌گذرد. طی این دوره، رشته‌های مربوط به این حوزه‌ها در سطوح کارشناسی‌ارشد و دکتری با تقدم و تأخر زمانی ایجاد شده‌اند و دانشجویان کارشناسی‌ارشد و دکتری فراوانی با تمرکز بر شهر تهران پرورش یافته‌اند و دانشکده‌ها و اعضاء هیأت‌علمی این حوزه نیز کم‌کم در دانشکده‌های مختص خود یا دانشکده‌های مدیریت و اقتصاد جذب شده‌اند. هدف این مقاله بررسی برساخت اجتماعی این حوزه، به معنی ساخت اجتماعی نگرش و تفکرات افراد اصلی این حوزه در کشور است. این افراد طبق تعریف از نویسندگان اول مقالات سه مجله علمی-پژوهشی مرتبط یعنی سیاست علم و فناوری، مدیریت توسعه فناوری و مدیریت نوآوری انتخاب شده‌اند که پس از توسعه چارچوب مفهومی، از طریق پرسشنامه آنلاین نظرات آنان اخذ گردیده است. نتایج تحلیل نشانگر همگرایی در شناخت اسامی و شهرت‌های جهانی و واگرایی در حوزه‌های محتوایی و مفهومی در مقایسه با برساخت اجتماعی این حوزه در جهان است.

           

            کلیدواژه ها: نظام ملي نوآوري، سازمان‌ پژوهش و فناوري، ايجادكننده اكوسيستم نوآوري، كاركردهاي نظام نوآوري - National Innovation System, Research & Technology Organizations, Innovation Ecosystem Builder, Functions of Innovation System
            دوره:  8 | شماره:  4 | تاریخ:  1395/10/20 | نوع مقاله:  علمی پژوهشی
            : 541
            : 5
            : 0

            تاکنون کمتر پژوهشی به بررسی نقش مؤسسات تحقیقاتی و سازمان‌های پژوهش و فناوری در نظام نوآوری پرداخته است. در مقاله پیش‌رو نخست به بررسی نقش دانش در اقتصاد دانش‌محور پرداخته شده و سپس نقش مراکز تحقیقاتی در نظام نوآوری و ساماندهی اکوسیستم نوآوری مورد بررسی قرار گرفته و بر اساس آن، چارچوبی برای بررسی وضعیت موجود و جایگاه مطلوب نقش‌آفرینی این‌گونه مؤسسات ارائه شده است. در مرحله بعد پژوهشگاه صنعت نفت به عنوان یکی از اصلی‌ترین سازمان‌های پژوهش و فناوری صنعت نفت کشور در کانون توجه قرار گرفته است. بدین منظور پرسشنامه‌ای طراحی و نظرات 109 نفر از صاحب‌نظران گردآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با استفاده از آزمون T یک نمونه‌ای، معنی‌داری شاخص‌ها به اثبات رسید و مشخص گردید که فاصله معنی‌داری میان وضعیت موجود و جایگاه مطلوب نقش‌آفرینی پژوهشگاه وجود دارد. به علاوه نتایج نشان داد که پژوهشگاه برای نیل به وضعیت مطلوب باید سه کارکرد "انتشار دانش و فناوری"، "تأمین مالی و تسهیل نوآوری" و "سیاست‌گذاری" (کارکردهایی که در متون این حوزه به عنوان کارکردهای اصلی مؤثر در شکل‌دهی اکوسیستم نوآوری شناخته می‌شوند) را در کانون توجه قرار دهد. بر این اساس، فعالیت‌های آتی پژوهشگاه صنعت نفت باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که این سازمان به نهاد ایجادکننده اکوسیستم نوآوری در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی تبدیل گردد.

             

              کلیدواژه ها: ارزيابي عملكرد، چارچوب EFQM ، ارزيابي مراكز تحقيقاتي، مدل‌هاي تعالي - Performance Evaluation, EFQM Framework Version 2010, Research Centers, Excellence Models
              دوره:  8 | شماره:  4 | تاریخ:  1395/10/20 | نوع مقاله:  علمی پژوهشی
              : 509
              :
              : 0

              یکی از جنبه‌های کلیدی تضمین رقابت بلندمدت برای سازمان‌ها، کشورها و یا مناطق، توسعه دانش‌بنیان است که در این بین، مراکز تحقیقاتی نقش حائز اهمیتی را ایفاء می‌کنند. رشد سریع تقاضا برای تحقیق و توسعه باعث ظهور طیف وسیعی از مراکز تحقیقاتی شده و همراه با ظهور چنین مراکزی، نیاز به بکارگیری سازوکارهایی برای ارزیابی عملکرد آنها هم ضروری به نظر می‌رسد. تحقیقات متعددی در زمینه ارزیابی عملکرد سازمان‌های مختلف (خدماتی، تولیدی و...) انجام شده اما در حوزه ارزیابی عملکرد مراکز تحقیقاتی، تحقیقات نادر است. با توجه به ضرورتِ موضوع، در این مقاله با بکارگیری چارچوب EFQM (نسخه 2010) و از منظر پنج بُعد توانمندسازهای آن، اقدام به ارزیابی عملکرد مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور شده است. نتایج بررسی در هر یک از این ابعاد نشان می‌دهد که مرکز در حوزه رهبری در وضعیتی مطلوب‌تر و در حوزه شراکت‌ها و منابع در وضعیتی ضعیف‌تر قرار دارد.

               

                اخبار و تازه های نشریه :